çenenin sagittal yön büyüme ve gelişimi, aşağıdaki bölgelerde meydana gelmektedir.
a) Kondiler Büyüme:
Alt çene kondil başlarında bulunan kondil kıkırdağının iki görevi vardır. Kondil kıkırdağı hem çiğneme fonksiyonu esnasında oluşan basınçları karşılamakta, hem de alt çene büyümesini sağlamaktadır. Kondil kıkırdağı alt çene ve yüz iskeletinin en önemli büyüme böl-gelerindendir. Kondil kıkırdağı vücutta büyümesine en uzun süre devam kıkırdak olup 19 yaşına kadar aktiftir. Büyüme bittikten sonra uzun kemik epifiz kıkırdakları tamamen kalsifiye olmasına karşın, kondil kıkırdağı hiçbir tamamen kalsifiye olarak ortadan kalkmaz.

Erişkin yaşlarda (50 yaşına kadar) meydana gelen hipofiz bezi hiperfonksiyonu sonucu meydana gelen akromegali’de, kondil kıkırdağı tekrar aktive olarak kemik yapmaya başlar ve prognatik alt çene oluşmasına neden olur.

Kondiler büyüme yönü arkaya ve yukarıya doğrudur. Bu kondiler büyüme yönünü sagittal yönde arkaya ve vertikal yönde yukarı doğru olmak üzere iki vektöre ayırabiliriz. Her bireyde bu vektörlerin büyüklük ölçüsü ve dolayısıyla bileşkesi de değişiktir.

Kondilin büyüme yönüne göre alt çenenin translasyon (deplacement) yönü de değişmektedir. Örneğin ramus arka kenar teğetiyle negatif bir açı yapacak şekilde kondil anterior yönde büyümüş ise, ön kafa kaidesine göre alt çene anterior yönde yap­maktadır Buna karşın ramus arka kenar teğetine göre kondil posterior yönde büyürse, ön kafa kaidesine göre alt çene posterior yönde yapmaktadır

Doğumdan sonraki yıllarda kondil hem arkaya hem de yukarı doğru büyümektedir. Çünkü arkaya doğru büyüyerek ramus’un da arkaya doğru büyümesini sağlamak­ta ve molarlara sürmek için yer hazırlamaktadır. Aynı zamanda yukarıya doğru büyümektedir, çünkü dişlerin sürmesi için alveol kemiğinin vertikal yönde büyümesi ve bunun için de yer sağlanması gerekmektedir. Daha ileri yaşlarda ise kondil daha çok yukarıya doğru büyümektedir.Kondiler büyüme miktarı da aynı bireyin değişik yaşlarında farklı miktarlarda olmaktadır.
b) Ramus Arka Kenarında Appozisyon
Alt çene kondilinin arkaya doğru büyümesine ayak uydurmak üzere ramus arka kenarında da kemik appozisyonu olmaktadır Bu kemik appozisyonu ile eş zamanlı olarak ramus ön kenarında ise kemik rezorbsiyonları meydana gelerek, sürecek olan molarlara yer hazırlan­maktadır. Bunun sonucu ramus arkaya doğru yer değiştirmektedir. Hemen hemen yeni doğmuş bir bebeğin ramus’unun ön-arka genişliği kadar ramus geriye doğru çekilerek, hem alt çene korpus uzunluğu hem de alt çene alveol kemiği uzunluğu artmaktadır.

Ramus arka kenarındaki kemik appozisyonu miktarı, ön kenarındaki rezorbsiyon miktarından biraz fazla olduğundan ramus ön-arka yön genişliği artmaktadır.

Ramus iç yüzeyinde alveol kemiği arkaya doğru büyürken, aynı zamanda transversal yönde genişlemek ihtiyacındadır. Çünkü sürecek olan molarların vestibulolingual genişliğini barındırması gerekmektedir. Alveol kemiğinin hem arkaya hem de içeriye doğru gelişimi için, ramus’un iç yüzeyinde hem arkaya hem de içeriye doğru kemik appozisyonu olmaktadır Mylohyoid kasın yapıştığı linea mylohyoidea’nm altında ise kemik rezorbsiyonu olmak­tadır (şekil 144-C). Böylece linea mylohyoidea üstünde içeriye doğru kemik appozisyonu ve linea mylohyoidea altında ise kemik rezorbsiyonu sonucu, molar dişleri barındırmak için adeta bir teras oluşmaktadır. Burada süren altı ve sonra oniki yaş dişlerinin distal tüberkülleri, ilk sürdüklerinde geçici olarak ramus ön kenarı gölgesinde kalmaktadırlar. Daha sonra ramus ön kenarındaki rezorbsiyonlarla ramus gölgesinden kurtulmaktadırlar. Fakat yirmi yaş dişleri çoğunlukla ramus ön kenarının gölgesinden kurtulamamaktadırlar.

c) Çene Ucu ve Alveol Kemiği Labial Yüzeyinde Appozisyon

Ortalama alt çene gelişiminde; çene ucunda kemik appozisyonu, alveol kemiği labial yüzeyinde de kemik rezorbsiyonu görülmektedir. Fakat bu olayın bir değişim genişliği (variation) vardır. Bilindiği gibi bireylerin baş ve yüz iskeleti morfolojileri değişiktir. Buna bağlı olarak değişik alt çene morfolojik yapılarına göre, çene ucu ve alveolar kemiğin labial yüzeyindeki gelişim de değişmekte­dir. Örneğin gonion açısının (ArGoM) büyük olduğu alt çenede; çoğunlukla kondil gelişimi ramus arka kenan teğetine göre posterior yönde olup alveol kemiği labial yüzeyinde kemik rezorbsiy­onu görülmekte, fakat çene ucunda appozisyon görülmemektedir.

Buna karşın gonion açısının küçük olduğu alt çenede ise; çoğunlukla kondil gelişimi ramus arka kenar teğetine göre anterior yönlü olup, alveol kemiği labial yüzeyinde ve çene ucunda kemik appozisyonu görülmektedir