Avrupa Birliğinin altı kurucu atası enerjinin önemini kabul ederek enerji kaynaklarını en iyi şekilde yönetmek için bir çerçeve oluşturma gereksinimini hissettiler. Böylece 1951’de Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu kurularak günümüze dek sürmüş olan Avrupa politik bütünleşmesi başlatıldı. 1958’de ise Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu’nu (AAET) ve Avrupa Ekonomik Topluluğu’nu (AET) kuran anlaşmalar imzalandı. O dönemden beri enerji politikası da ekonomik bütünleşmeye paralel olarak gelişmiştir.
1973′teki ilk petrol bunalımından önce, AB Ãœyesi Devletler, geliÅŸmiÅŸ ülkelerin çoÄŸu gibi, enerji tüketimlerinde tutumsuz davranıyorlardı ve ithalata aşırı bağımlıydılar. Petrol bunalımı, enerji arzını dış ÅŸoklardan koruyacak bir stratejiye ihtiyaç olduÄŸunu gösterdi.
1980′lerde bir baÅŸka ilgi konusu ortaya çıktı: çevre. Çıkarımdan kullanıma kadar, mevcut enerji sisteminin küresel çevreye çok zararlı olduÄŸu genel olarak kabul edildi. Çevreyi tehlikeye atmadan enerji sistemlerinin nasıl yeniden yönlendirileceÄŸi konusu, önemli bir soru haline geldi ve bugün de halen öyledir.
1980′lerin sonunda, Avrupa BirliÄŸi yeni bir eÄŸilimle karşı karşıya geldi: enerji piyasaları serbestleÅŸme yönünde ilerliyordu. Bu baÄŸlamda, ülkeler arasında parçalanmış mevcut piyasaların bütünleÅŸtirilmeleri gerekliydi. Enerji iç pazarı, artan rekabetin odağı haline geldi.
Bütün bu düşünceler, 1995 yılında kabul edilmiÅŸ olan ve AB enerji iç pazarı için genel ilkeleri ve hedefleri ortaya koyan “Avrupa BirliÄŸi için bir enerji politikası” baÅŸlıklı niyet bildirgesi (White Paper / Beyaz Kitap?) tarafından yansıtılıyordu. Enerji arzının güvenliÄŸi, çevrenin korunması ve genel rekabet gücü, AB enerji politikasının en önemli hedefleridir. Buna paralel, sosyal ve ekonomik kaynaÅŸma, yaÅŸam kalitesi, istihdam yaratılması ve bölgeler arasında dayanışmanın geliÅŸtirilmesi de dikkate alındı.
Beyaz Kitap, üç kurucu antlaÅŸmada ve Avrupa BirliÄŸi AntlaÅŸması’nda yer alan enerji konusunda AB’nin bütün mevcut yetkilerini birleÅŸtiriyordu. Yetki ikamesi ilkesine göre, ancak ulusal politikalar ticaret önünde engeller yaratabildikleri veya AB amaçlarına eriÅŸilmesini önleyebildikleri durumlarda AB eylemleri söz konusu olacaktır.
Toplam 170 milyon euro tutarında bir bütçeyle mevcut AB programları ve eylemlerini yeniden gruplandıran, 1998-2002 dönemine ait Enerji Çerçeve Programı gibi, AB enerji politikasıyla ilgili son gelişmeler, temel hedeflerle uyumludur.
AB enerji kaynakları bakımından fakir deÄŸildir. 1992 Körfez savaşı gibi bazı olaylar, Topluluk’un enerji sisteminin saÄŸlam olduÄŸunu ve küçük krizler ve dış etkenlere baÄŸlı sorunlar ile baÅŸa çıkabildiÄŸini göstermiÅŸtir. Bununla beraber, tüketilen enerjinin yarısı üçüncü ülkelerden ithal edilmektedir. AB enerji politikasının hedeflerinden biri, arzın kesintiye uÄŸramasını önlemektir.
En çok ithal edilen enerji kaynağı petroldür. AB’de tüketilen petrolün %78′i ithalat yoluyla karşılanır. Bunu, %36 ile doÄŸal gaz ve %32 ile diÄŸer yakıtlar takip eder. Avrupa’nın enerji tüketimi arttıkça bu bağımlılık da artacaktır. AB enerji sunumu güvenliÄŸini nasıl saÄŸlayacaktır?
Bir yaklaşım, enerji kaynaklarını çeşitlendirmek olmuştur. Kullanılan enerji kaynakları ne kadar çeşitli olursa, AB o kadar daha az bağımlı olacaktır. Şimdi, AB yeni enerji kaynakları geliştirmekte, hidroelektrik enerji, güneş ve rüzgar enerjileri gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını teşvik etmektedir. Yine arz güvenliğini sağlamak amacıyla, Topluluk, Avrupa Enerji Şartı gibi bazı anlaşmalar yaparak üçüncü ülkeler ile uluslararası enerji işbirliğini güçlendirmiştir. Dış bağlantılar geliştirilmesi ve sürdürülmesi, sunum güvenliğinde bir başka temel unsurdur. Trans-Avrupa Şebekeleri bu amaçla kurulmuştur. Ancak, enerji taleplerini azaltmak hâlâ önemlidir. AB, rasyonel enerji kullanımını ve bir enerji tasarrufu kültürünün gelişmesini teşvik etmiştir.
AB-Türkiye Enerji İşbirliği
Benzersiz coÄŸrafi konumu nedeniyle, Türkiye enerji konusunda kilit bir rol oynamaktadır. Türkiye önemli bir hidroelektrik enerji üreticisidir, fakat Orta DoÄŸu’ya, Karadeniz’e, Kafkaslar’a, Orta Asya’ya ve Körfez ülkelerine de kapıları açmaktadır. Türkiye’nin stratejik konumu, ülkeyi, Avrupa’ya petrol taşınması için bir transit ülke haline getirmektedir. Türkiye ve AB, iÅŸbirliÄŸi için güçlü bir çerçeve oluÅŸturmuÅŸtur.
AB Akdeniz Politikası kapsamında işbirliği
Karadeniz Bölgesinde işbirliği
Kafkas Cumhuriyetleri ve Orta Asya ile iÅŸbirliÄŸi
Bilgi Kaynakları
Avrupa Komisyonu Enerji ve Ulaştırma Genel Müdürlüğü web sitesi: http://europa.eu.int/comm/dgs/justice_home/index_en.htm
AB’nin enerji ile ilgili yürürlükteki mevzuatı: http://europa.eu.int/eur-lex, http://europa.eu.int/comm/energy/en/lpi_3_en.html
Avrupa Birliği Enerji Bakanlar Konseyi toplantıları: http://ue.eu.int
Avrupa BirliÄŸi’nin Enerji Politikasına iliÅŸkin mevzuatı, uygulamaları ve diÄŸer bilgi kaynaklarına iliÅŸkin web sayfası: http://europa.eu.int/pol/ener/index_en.htm
Enerji ile ilgili istatistik ve önemli olaylar: http://europa.eu.int/comm/energy_transport/en/etf_en.html
“2020′de Enerji” çalışması: http://europa.eu.int/comm/energy/en/etf_2_en.html
Enerji sektöründe eylemler için çok-yıllı bir çerçeve program kabul eden Konsey kararı (1998-2002): http://europa.eu.int/eur-lex
Komisyon TebliÄŸi “Enerji politikası ve eylemlerine genel bir bakış” COM(97)167 final: http://europa.eu.int/eur-lex
Enerji ile ilgili önemli linkler: http://europa.eu.int/comm/dgs/energy_transport/en/links_en.html
Beyaz Kitap “AB için bir enerji politikası”: http://europa.eu.int/en/comm/dg17/whitepap.htm
Ä°kinci Yıllık Enerji Konferansı “AB Enerji Politikasına Genel Bakış ve Türkiye’de enerji açısından bu politikanın olası sonuçları”- Ä°stanbul, 10-11 Åžubat 99, Karen Fogg
Save, Altener, Thermie ve Synergy Programları: http://europa.eu.int/comm/energy/en/pfs_4_en.html
Geleneksel enerji kaynakları (Gaz, elektrik, kömür, nükleer): http://europa.eu.int/comm/energy/en/fa_1_en.html
Yeni ve Yenilenebilir enerji kaynakları: http://europa.eu.int/comm/energy/en/fa_3_en.html
Maastrich ve Amsterdam Antlaşması: http://europa.eu.int/eur-lex
Avrupa Parlamentosu Bilgi Raporları: http://www.europarl.eu.int
27 views