Eğitim süreçlerinin hemen bütün ülkelerde geleneksel ve tutucu nitelik taşıması, yalınızca kültürü tanıtmak ve yaymakla yetinip, geliştirme olanakları üzerinde durulmayışı nedeniyle, özgür eğitim, sosyal dinamizmin ve çağ koşullarının gerisinde kalmıştır. Bu nedenle biriken öğrenci ve yetişkin sorunları, diğer kurumlar yanında, örgün eğitim kurumlarına karşı eleştiri ortamının oluşmasına açmıştır. Bu nedenle, günümüzde öncesi eğitimden üniversitelere kadar, tüm eğitim kurumlarında yenileşme gereksiniminden ve düzenlemelerden söz edilmektedir.

Sürekli bir değişim ve gelişim içinde olan çağımızda ve bireylerin buna bağlı olarak artan ve değişen ihtiyaçlarının karşılanmasında, eğitim programların da bireylerin bu ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde ve hızda geliştirilmesi gerekir.

Ülkemizde, İlk Öğretim Okulları, Lise ve Dengi Okullara ait Beden Eğitimi Dersi Öğretim Programları 9/12/1987 tarihinde onaylanarak 1987-1988 Öğretim yılında itibaren uygulamaya konulmuştur. Bu program İlk Öğretim Okullarını, İlkokulları I. Kademe ve Ortaokulları II. Kademe olarak iki ayrı bölüme ayırmıştır. 1997 yılında yapılan yeni düzenleme ile Eğitim 8 yıla çıkarılarak daha önce iki bölüme ayrılmış olan I. ve II. Kademe Eğitim Kurumları 1998-1999 Öğretim yılından itibaren birleştirilmiştir. Yapılan bu yeni düzenleme, eğitim ve öğretim bütünlüğünü sağlamak ve 1987 yılından beri yürürlükte bulunan ve Öğretim kurumlarında uygulanan müfredat programlarının geliştirilmesine süreklilik kazandırmak amacını da taşımaktadır. Bu amaç, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 4/12/1987 tarih ve 232 sayılı İlköğretim Okulları, Lise ve Dengi , Beden Eğitimi dersi Öğretim programlarının kabulü için yapılan teklif yazısında “Beden Eğitimi dersi Öğretim programlarının,1987-1988 öğretim yılından itibaren uygulamak ve denenip geliştirmek kaydıyla bağlı örneklere göre kabulü “ ifadesiyle açıkça belirtilmiştir.

Bir eğitim programın geliştirilmesi ise eğitim programının tamamen değiştirilmesi değil tüm öğrenme ve öğretme faaliyetlerini kapsayan düzenlenmiş programın, uygulama ve araştırma sonuçlarına göre yeniden düzenlenmesidir. Ancak bir programın geliştirilebilmesi için öncelikle o programın tam ve eksiksiz olarak uygulanması gereklidir. Program içeriğinde bulunan eksikliklerin ya da aksamaların uygulamadan ortaya çıkarılması mümkün değildir.

Yine bir öğretim programının hedeflerine ulaşıp ulaşmadığının tespiti de, uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi ile mümkündür. Ayrıca eğitim programlarının geliştirilmesi de araştırmacı yaklaşımı gerektirmektedir. Bu yaklaşım, bir yandan uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi için, diğer taraftan da bu sonuçların uygulamalar üzerindeki değişikliklere ve düzeltmelere yansıtılması için de gereklidir.

Bu amaçla öğretmen, okulda yada sınıfta öğrenmeyi kolaylaştırıcı ortamı ve koşulları sağlamak, öğrencinin etkileşeceği çevreyi düzenlemek durumundadır. Bu işlevini yerine getirebilmek için öğretmen ;

a) öğrencilere kazandırmak istediği özellikleri (davranışları yada davranış örüntülerini) saptayıp belirginleştirmek,

b) öğrencileri, kendilerine bu davranışları kazandıracak öğretim ya da öğrenme etkinliklerine sokmak,

c) ilgili davranışların öğrencilere kazandırılıp kazandırılamadığını anlamak için değerlendirme yapmak,

d) elde ettiği değerlendirme verileri ışığında, gerekiyorsa, 3 maddede belirtilen işler ya da işlemlerde değişiklikler ve düzeltmeler yapmak zorundadır. Bütün konu alanlarında ve süreli herhangi bir öğretim biriminde uygulanabilecek bir Genel

Öğretim Modeli Şekil 1 deki gibi gösterilebilir.

Dönüt (Feedback ) ilmiği

Şekil 1. Genel Öğretim Modeli

Bu hedeflerin belirlenmesinde toplumun ve öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçları dikkate alınmalı ve önceki uygulamalarda bulunan eksikliklerinde tespit edilerek giderilmesi gerekmektedir.

Bir program uygulama konulmadan önce, belirlenmiş hedefler öncelikle öğrencinin yapacağı davranışlar olarak ifade edilmeli daha sonra da bu davranışların, hangi konu içeriğiyle gerçekleştirileceği belirtilmelidir.

 

EĞİTİM : Bireyin davranışlarında, kendi yaşantısı yoluyla istendik değişmeler meydana getirme sürecidir.

ÖĞRENİM : Bireyin yaşantısının sonucunda davranışlarında değişme olmasıdır.

ÖĞRETİM : Belli bir süre içindeki öğretmeler dizisi ve öğretmeyi sağlayan etkinliklerdir.

Eğitim ve öğrenim tanımları arasında süreç bakımından özdeşlik olaya bakış yönünden ayrılık vardır. Süreç olarak eğitimde de, öğrenmede de bireyin davranışları yaşantı yoluyla değişmektedir.

Eğitim tanımında; eğitici bireyde istediği davranış değişikliğini oluşturmaya, onu istediği gibi davranan bir kişi yapmaya çalışmaktadır. Eğitim eğiticinin ( Öğretmenin ) İşidir.

Öğrenim; Öğrenci ise aynı süreç içerisinde kendisine özgü bir biçimde öğrenmesini sürdürerek davranışlarını değiştirmektedir. Öğrenme eğitilenin (Öğrencinin ) işidir.

Eğitimde, Öğretmenin öğrenim verebilme çabası önemlidir, fakat Öğrencinin öğrenme çabası daha önemlidir. Bu yüzden Eğitim öğrencide öğrenmeyi oluşturabildiği ölçüde başarılıdır.

Öğrenmede Eğitimde süreç olarak aynıdır. Bu süreç Öğretmenin gözüyle bakıldığında EĞİTİM, Öğrencinin gözüyle bakıldığında ise ÖĞRENME dir.

Eğitimin 4 temel amacı vardır.

1.Eğitim bireyi kültürlemeye çalışır.

Kuşaktan kuşağa gelişerek birikip gelen kültürel değerlerin bireyce benimsenmesini, beğenilmesini ve bunların geliştirilmesi için bireyin katkılarda bulunabilecek yeterliliğe ulaşmasını sağlamaktır.

2. Eğitim bireyi toplumsallaştırmaya çalışır.

Ulusça konulan yazılı ve yazılı olmayan kuralların bireyce benimsenmesini, uygulamasının ve bunların geliştirilmesi için bireyin katkılarda bulunabilecek yeterliliğe ulaşmasını sağlamaktır

3. Eğitim bireyin üretken olmasına çalışır.

Bireyin kendisinin ve ailesinin geçimini sağlayabilecek, kendi yeteneklerine uygun bir iş yada meslek sahibi olması gereksinimlerini en verimli sırayla karşılaması, Ulusun zenginliklerini koruyucu geliştirici ve kalkınmayı hızlandırıcı bir tutum içinde olması için bireyi yeterli kılmaktır.

4. Eğitim bireyin bireyselleşmesini sağlar

Bireyin kalıtımla gelen gizli yeteneklerinin yönlendirip geliştirilerek, bunları kendisinin, ailesinin ve Ulusunun yararı için kullanabilme yeterliliğine ulaştırmak ve bireyin kişiliğini geliştirmektir.

Öğrenme sürecinde aşamalar :

1.Bir konunun öğrenilebilmesi için, bireyin konuyu öğrenmesine yetecek kişilik özelliklerine sahip olması gerekir. Bu duruma bireyin öğrenmeye hazır bulunuşluğunu gösterir.

2. Öğrenmeye hazır olan bireyin öğrenmeyle ulaşacağı amacı benimseyerek öğrenmeye istekli olması gereklidir. Öğrenmeye istekli ve ilgili olması bireyin güdülendiğini gösterir.

3.Bireyin benimsediği amaca ulaşması için, gereken bilgi beceri ve tutumu kazanması gerekir. Böylece birey öğreneceği konuyu irdeleyerek amaca ulaşacak eylemlere girişir.

4.Eylemlerin sunucunda elde edilen başarının ne oranda amacı gerçekleştirdiğinin bilinmesine gereklilik vardır. Böylece birey kendi değer duygularına göre sonucu değerlendirir.

5.Bireyin eylemleri sonucunda kazandığı bilgi, beceri ve tutumlarını gerektiğinde kullanmak üzere belleğinde saklaması beklenir. Öğrencilerin unutmasını engellemek ve unutmayı en aza indirgemek için izlenecek yöntemlerin bilinmesi gerekir.

6.Bir konuda, öğrencilerin bir başka konunun öğrenilmesine yardım etmesi umulur. Bireyin öğrendiklerini başka alanlara nasıl geçiş yapacağının ortaya çıkarılması gerekir.

Öğrenme 2 kümede tanımlanabilir:

1. Öğrenmenin sonucunda oluşan davranış değişmelerine dayanan somut tanımlar

a) Öğrenilenlerin yapılması,

b) Öğrenilenlerin bellekte saklanması,

c) Öğrencinin alışkanlık kazanması,

d) Öğrencini öğrendiklerini anlaması,

2. Öğrenmenin kuramsal sürecine dayanan soyut tanımlar.

a) Etki ve uyaranlara karşı tepkilerin yerleşmesi,

b) İç görü,

c) Güdülerin doyurulması,

Öğrenme ve öğretme ilkeleri :

1. Çocuğun düzeyine göre öğretim (gelişimi, yaşı, kapasitesi ve ihtiyaçları)

2. Hayatlılık ilkesi (bilgilerin güncelliği)

3. İş ilkesi (yaparak ve yaşayarak öğrenme ilkesi)

Öğrenciler :

% 83 görme

% 11 işitme

% 3,5 dokunma

% 2,5 tat alma ve koklama ile öğrenir

4.Ekonomi ilkesi ( zamanı ve enerjiyi en iyi şekilde kullanma )

5.Konular, basitten karmaşığa somuttan soyuta, bilinenden bilinmeyene yakından uzağa doğru verilmelidir.

Öğrenim öğeleri:

Öğrenci, Öğretmen, Amaç, Konu, Yöntem, ve Çevre öğretme etkinliğini (Öğretimi ) oluşturan öğelerdir. Bu öğeleri şu şekilde şemalandırabiliriz.

ÖĞRENCİ :

 

Öğretimi oluşturan en önemli öğelerden biridir. Eğitim-Öğretim sürecinin odak noktasıdır. Öğrencini, her zaman öğrenen olarak düşünülmelidir. Öğrencini, öğrenen olarak düşünüldüğünde zeka bölümü hazır bulunuşluğunu gösterir. Öğrencinin kendi çevresinden getirmiş olduğu geçmiş yaşantıları da önem taşımaktadır. Öğrenmeye karşı olumsuz tutum ve davranışları öğrencinin peşin olarak öğrenmeye kapılarını kapatmasına neden olur. Okulun ve bir dersin yada konunun gereksizliğini düşünen öğrenci, öğrenmeye hazır değildir. Sonuçta elde edeceklerini değerli bulmuyorsa ; Öğrencinin öğrenmeye hazır bulunuşluğu sarsılmış ve güdülenmesi ortadan kalkmıştır.

 

Güdülenme bireyin gereksinimlerini doyurmak amacıyla, öğrenmek eylemine geçme isteği içinde bulunmasıdır.

Eğitim yönünden öğrencinin güdülenmesinin yollarını 2 kümede toplayabiliriz

a) Doğal güdülenme : Öğrencinin öğrendiği konular onun gereksinimlerini gideriyor yada sorunlarını çözüyorsa doğal olarak bu konulara güdülendiği gözlenir.

b)Yapay güdülenme : Öğrencinin öğreneceği konunun, kendisine sağlayacağı yararı yada gereksinimlerinin doyurulma değerini her zaman göremez. Bu durumda Öğretmen öğrencinin güdülenmesini çeşitli ödüller yada cezalar koyarak sağlamaya çalışır. Bu tür güdülenme yollarına başvurmak öğrencinin ikincil gereksinimlerini doyurma amacına yöneliktir.

Öğrenciyi sınırlayan faktörler

a) Öğrencinin gelişim düzeyindeki farklılıklar,

b) Konuların düzeyine uygunluğu,

c) Zihinsel yada fiziksel kusurlarıdır.

ÖĞRETMEN :

Öğrencinin eğitimindeki en önemli etmeni oluşturur. Yeri geldiğinde öğrencinin gözünde ana-babadan ve tüm diğer kişilerden daha üstün tutulmaktadır. Çoğu zaman öğrenciler öğretmenlerini kendilerine örnek olarak seçerler, bu bile öğretmenin eğitimdeki etkisini ortaya çıkarmaktadır.

Öğrencilere örnek olabilmek ve öğrencileri ile arasında dostluk ve güven yaratabilmek, öğretmenin başarısını artıran ve sürdüren bir özelliktir. Öğretmenin başarısını artıran bir diğer etmen ise düzenli ve planlı çalışmasıdır.

 

Öğretmenin özellikleri:

 

Karakter yönünden

  1. Öğrencilerini akla uygun bir ölçüde sever,onlarla bir arada olmaktan zevk alır.
  2. Öğrenmekten ve öğretmekten büyük haz duyar.
  3. Enerjik ve sağlıklıdır.
  4. Çekici ve düzenlidir.
  5. Duygusal olgunluğa sahiptir.
  6. Coşkularında durulaşmıştır.
  7. Güven duygusuna sahiptir.
  8. Korku ve kaygılarından arınmıştır.
  9. Öğrencilerini beğenmede cömerttir.
  10. İyi ilişkiler kurmada beceriklidir.
  11. Başkalarıyla kolay kaynaşabilir.
  12. Doğru ve yansızdır.
  13. Hoşgörülüdür.
  14. Şakadan anlar ve hoşlanır.
  15. Sabırlı ve sinirlerine egemendir.

 

 

 

Toplumsal uyum yönünden

  1. Öğretmenliği kusurlu hale getirmeyecek bir yaşama sahiptir.
  2. Öğrencilerini olduğu gibi kabul eder.
  3. Öğrencilerini kendine araç olarak kullanmaz.
  4. Kendini öğrencileri ile özdeştirir.
  5. Öğrencilerinin her birine birer kişi olarak davranır.
  6. Öğrencilerini anlamaya çalışır.
  7. Öğrencilerine dostça davranır.

Öğretim yönünden

  1. Çalışmalarını dikkatle planlar.
  2. Öğrenmenin her öğrencinin yaratıcı çalışmaları ile gerçekleşeceğini bilir.
  3. Gerçekleri öğrencilere sunmakta çekinmez.
  4. Öğrenme ilkelerini anlar ve kullanır.
  5. Anlamaya önem verir.
  6. İşlerini düzenli ve süresi içinde yapar.
  7. Öğrencilerin düşüncelerini derste kullanır.
  8. Konularını öğrencilerin ilgilerine bağlar
  9. Öğrencilerin düşüncelerini ortaya koymasına olanak hazırlar.
  10. Öğrencilerin öğrenme güçlüklerini tanımaya çalışır.
  11. Yapıcı bir disiplin uygular.
  12. Kendini yetiştirmeye karşı ilgisi vardır.
  13. Toplumsal etkinliklere katılır.
  14. Çevre kaynaklarından faydalanır.
  15. Öğretici araçlardan faydalanır.

Öğretmeni sınırlayan faktörler:

Okul dışında ve mesleğinden getirdiği sorunlarıdır.

A) Mesleki işlerini yapmada özgürlük ve bağımsızlık,

B) Güvenlik içinde olmak ve ilgi, kabul görmek,

C) Bölgelere göre değişen yaşam şartlarını güçlüğü,

D) Okul binası ve ders araç ve gereçlerinin yokluğu,

E) Maaşının azlığı,

F)Kendini hizmet içinde yetiştirememesi.

Öğretmenin önem sırasına göre yetişmek istediği hizmet içi konular :

  1. Kendi kendini yetiştirme yolları,
  2. Göze ve kulağa hitap eden araçları kullanma ve faydalanma yolları,
  3. Sınıfta ve okulda disiplini sağlama yolları,
  4. Ders araçlarını kullanma ve faydalanma yolları,
  5. Çocuk ve gelişim psikolojisi,
  6. Ders araçları yapımı,
  7. Toplum kalkınmasında öğretmene düşen görevleri başarma yolları,
  8. Eğitim ve öğretimde yeni buluşlar,
  9. Geri ve üstün zekalı çocukların eğitimi,
  10. Ders program ve konularının çevre imkanlarına uydurulma yolları ve teknikleri,
  11. Sınıfın iyi bir şekilde yönetilmesi yolları,
  12. Okul – aile işbirliğini geliştirme yolları,
  13. Öğretmen, yönetici, müfettiş ilişkilerini düzenleme yolları,
  14. Okulun bilimsel yollarla yönetimi,
  15. Öğretmen öğrenci ilişkilerini geliştirme yolları,
  16. Sakat çocukların eğitimi,
  17. Gurupla çalışma yolları ve teknikleri,
  18. Öğrenci eğitsel kollarının kurulma ve çalışma yolları,
  19. Dersleri planlama yolları ve teknikleri,

20. Rehberlik ve okullarda uygulanışı,

  1. Uygulanmış öğretim metotları.

AMAÇLAR :

Neyi, niçin yapacağımızı ortaya koyar. Öğretmene, öğrenme sürecinde bir rehber rolü oynar. Ancak aynı zamanda öğrencinin neyi ve neleri yapmaktan sorumlu olduğunu ortaya koyan planlamadır.

Amaçlar, konulardan önce hazırlanmalı ve ulaşmak istenen hedefler belirlenmelidir. Yoksa amaçlarla konu arasındaki bağ yeterli düzeyde kuvvetli olmaz ve amaçlar fonksiyonelliğini yitirir.

Okul programları, eğitim amaçlarını, eğitim hedeflerine çevirme işini öğretmene bırakmıştır. Öğretmen her dersin başında bulunan eğitim amaçlarını, planını yaparken daha özel ve somut bir duruma getirmelidir.

Amaçlar :

  1. Açık ve anlaşılır olmalı,
  2. Öğrenciye ait olmalı öğrencinin yapacağı işi ifade etmeli,
  3. Tutarlı olmalı, diğer amaçlarla çelişmemeli,
  4. Ulaşılabilir olmalı,öğrencinin seviyesine uygun olmalı,
  5. Ekonomiklik taşımalı, uzun süre kalıcı olmalı,
  6. Kapsamlı olmalı, olaylarla sonuçları arasında ilişki kurabilmeli,
  7. Bütünlük taşımalı amaçlar birbirinden kopuk ve bağımsız olmamalıdır.

KONU :

Öğrenme süreci içinde öğrenciyi, amaca ulaştıran ve taşıyan bir araçtır. Önemli olan konunun kendisi olmamakla birlikte, amaca ulaşmak temel alınmalıdır.

Değişik konular seçilerek aynı amaçlara ulaşılabilir, ancak işlenecek konular amaç olarak değil araç olarak algılanmalıdır.

Konuların seçiminde ; Öğrencilerin düzeyi, yaş ve gelişim kapasiteleri dikkate alınmalı, seçilecek konuların güncelliğine ve hayata geçirilebilir olmasına dikkat edilmeli, kapsamının çok fazla geniş olmamasına dikkat edilmelidir. Ayrıca konunun işlenebilmesi için gerekli araç gereç ve çevre imkanlarını göz önünde bulundurulmalıdır.

YÖNTEM :

Amaca ulaştıracak en kısa ve en güvenilir yol olarak tanımlanabilir. Yöntem öğretme kurallarının ve öğrenme ilkelerinin belli biçimlerde uygulanış tekniğidir.

Tekniğin (Yöntemin) uygulanışında ise öğretmenin kişiliği, tarzı ve öğrencilere ve konuya yaklaşımı, uygun yöntemi seçimi önemli rol oynar, tekniğe canlılık ve hareketlilik kazandırır.

Öğretmen tüm yöntemleri bilmeli ve konuya uygun yöntemi seçerek amaçlara erişmeye çalışmalıdır

ÇEVRE :

Öğrenme etkinliğinin yapıldığı yerdir. Geniş anlamda öğrencinin hiç bir korku ve baskı altında kalmadan öğrenme faaliyetine devam edebildiği yer ve öğrenciyi etkileyen dış uyaranların yaratıldığı ortamdır.

Öğrenciler, öğretmenle ve birbirleri arasında yardımlaşarak ve çeşitli bilgiler edinerek, çıkan problemleri çözmeye çalışır, çeşitli ilişki ve etkileşimlerde bulunurlar. Bu etkileşim aslında eğitimin bütünlüğünü ve sosyal etkileşimi oluşturan ana öğelerdir.

Sınıfın toplumsal havasının iyi olması öğrencilerin birbirleriyle iyi ilişkiler içinde olması da önemlidir. Öğretmenin demokratik bir bir tutum içinde olması da sınıftaki sosyal etkileşimin oluşumuna katkıda bulunmaktadır.

Ayrıca okulun yeri fiziki şartları,araç gereç bakımından uygunluğu normal sıcaklıkta oluşu iyi bir öğretim çevresi yaratmaktadır.

 

Milli Eğitimin Genel Amaçları :

“Atatürk ilke ve inkılâpları, Anayasa. Milli Eğitim Temel Kanunu ve Türk Milli Eğitiminin temel amaçları doğrultusunda, öğrencilerin gelişim özellikleri de göz önünde bulundurularak onların; kişisel ve toplumsal yönden sağlıklı,mutlu iyi ahlaklı ve dengeli bir kişilik sahibi olmaları, yapıcı ve üretken, milli kültür ve değerlerini benimsemiş bireyler olarak yetiştirilmeleri genel amaçtır.”

1.Her Türk çocuğuna iyi insan. İyi vatandaş olmak için gerekli olan temel bilgi, beceri ve davranışları kazandırabilme.

2.Her Türk çocuğunu ilgi ve yeteneği doğrultusunda yetiştirerek hayata ve daha üst düzeye hazırlamaktır.

Beden Eğitimi ve Sporun Genel Amaçları:

1739 sayılı fiili Temel Eğitim kanunu ; ” Bir ülkenin kalkınma ve gelişmesinde en önemli faktör olan insanın, gücü mükemmel, fizik kapasitesi yüksek, ruh sağlığı tam, çocukluk yıllarından itibaren sistemli olarak Beden eğitimi ve sporun ömür boyu uygulanmasına inanmış bunu alışkanlık haline getirmiş olarak yetiştirmek genel amaçtır.” Şekliyle açıklamaktadır.

Eğitim ve öğretim yüksek kurulunu 9.12.1987 tarih ve 57 sayılı kararı ile kabul edilen “Beden Eğitimi Dersi Öğretim Programında” ise Genel Amaçlar şu şekilde açıklanmıştır.(21.09.1957 tarih 215sayılı ile 01.07.1968 171 sayılı karar yerine )

GENEL AMAÇLAR

  1. Atatürk’ün ve düşünürlerin beden eğitimi ve spor konusunda söyledikleri sözleri açıklayabilme,
  2. Bütün organ ve sistemleri seviyesine uygun olarak güçlendirme ve geliştirebilme,
  3. Sinir kas ve eklem koordinasyonunu geliştirebilme,
  4. İyi duruş alışkanlığı edinebilme,
  5. Beden eğitimi ve sporla ilgili temel bilgi,beceri, tavır ve alışkanlıklar edinebilme,
  6. Ritm ve müzik eşliğinde hareketler yapabilme,
  7. Halk oyunlarımızla ilgili bilgi ve beceriler edinme ve bunları uygulamaya istekli olabilme,
  8. Milli bayramlar ve kurtuluş günlerinin anlamını ve önemini kavrama törenlere katılmaya istekli olabilme,
  9. Beden eğitimi ve sporun sağlığa yaralarını kavrayarak boş zamanlarını spor faaliyetleri ile değerlendirmeye istekli olabilme,
  10. Temel sağlık kuralları ve ilk yardım ile ilgili bilgi, beceri,tavır ve alışkanlıklar edinebilme,
  11. Tabiatı sevme, temiz hava ve güneşten faydalanabilme,
  12. İşbirliği içinde çalışma ve birlikte davranma alışkanlığı edinebilme,
  13. Görev ve sorumluluk alma, liderlere uyma ve liderlik yapabilme,
  14. Kendine güven duyma, yerinde ve çabuk karar verebilme,
  15. Dostça oynama ve yarışma, kazananı takdir etme, kaybetmeyi kabullenme, hile ve haksızlığın karşısında olabilme,
  16. Demokratik hayatın getirdiği tavır ve alışkanlıklar edinebilme,
  17. Kamu kaynaklarını iyi kullanma ve koruyabilme,
  18. Spor araç ve tesis bilgisi.(LİSE dengi okullar için)

GENEL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ :

 

A) Anlatım Yöntemi

Bir konunun öğretmen tarafından belli bir sıra ve düzen içinde anlatılmasıdır. Anlatım yöntemi, telkine, duygu ve düşüncelere yer vermeye elverişlidir. Öğrencilerin dinleme yeteneklerini geliştirir.

Olumlu yönleri

  1. 1. Diğer yöntemlere göre emek ve zaman bakımından daha ekonomiktir.
  2. 2. Programları uygulamak daha kolaydır.
  3. 3. Soyut kavramları vermede faydalıdır.
  4. 4. Kalabalık guruplar için araç gereç ve kaynak yokluğunda kolayca kullanılan bir yöntemdir.

Sınırlılıkları

  1. Öğrencileri sınıf içinde pasifleştirir, ezberciliğe ve hazırcılığa alıştırır.
  2. Toplum karşısında konuşma ve bir fikri savunabilme yeteneğini ortadan kaldırır.
  3. Öğretmenin öğrenciyi tanımasını engelleyerek, öğrencinin yeteneklerini ve düzeyini tespit etmesini engeller.
  4. Öğrenme ve öğretme uygulamalarına, yeterince tekrar ve alıştırma yapılamadığı için ters düşer.
  5. Çocuk gelişim psikolojisine, çocuğun hareket ve oyun oynama isteğini karşılayamadığından ters düşer.

ETKİN KULLANIMI

a)Konular öğrencilerin düzeyine ve ilgilerine göre düzenlenmelidir.

b)Sonuçların öğrenciler tarafından bulunmasına ortam hazırlanmalı ara sıra öğrencilere sorular yöneltmelidir.

c)Dersin 1/3 ‘ den fazlasında kullanılmamalıdır.

B) Soru Cevap Yöntemi

Öğretmenin, öğrencilerin derse katılımını sağlamak amacıyla, öğrencilere konu ile ilgili sorular sorması ve aldığı yanıtları değerlendirerek öğretim yapmasıdır.

Olumlu yönleri

  1. Anlatım yöntemi kadar olmasa da kalabalık guruplara uygulanabilir.
  2. Öğretmenin, öğrencileri tanımasını kolaylaştırarak ilgi alanlarını ve yeteneklerini ortaya çıkarılmasını sağlar.
  3. Öğrencilerin derse katılımını artırarak, onları düşünmeye yöneltir.
  4. Ezberciliği bir ölçüde engeller.
  5. Bilgilerin pekiştirilmesini sağlar.

Sınırlılıkları

  1. Anlatım yöntemine göre daha fazla süre gerektirir.
  2. Sorulara gerektiği gibi yanıt veremeyen öğrencilerin güveni azalabilir.
  3. Öğrencilerin tamamı aktive edilemez.
  4. Hazırlık gerektirir.

Soruların özellikleri

  • Sorular açık anlaşılır, öğrencinin düzeyine uygun ve konuyla sınırlı olmalıdır.
  • Her soru bir amaca hizmet etmeli, tüm sınıfa yöneltilmeli, yanıt için belirli bir süre bırakıldıktan sonra yanıt istenmelidir.
  • Sorunun cevabı alındıktan sonra, aynı soru tekrar sorulmamalıdır.
  • Çekingen ve sıkılgan öğrencilere önceden bileceğini tahmin ettiğimiz soruları sorarak kendine güvenini artırmalı, ve onların derse katılımını sağlamalıyız.

C) Problem Çözme Yöntemi

Öğrencilerin düşünme, karşılaştırma ve değerlendirme yeteneklerini ortaya çıkaran ve geliştiren bir yöntemdir. Belirlenen bir problemin ortaya atılarak karşılıklı görüşler belirtmek suretiyle çözme esasına dayanır.

 

Olumlu yönleri

  1. Öğrencileri planlı ve düzenli çalışmaya yöneltir.
  2. Öğrencilere araştırma, inceleme ve bilgi derleme alışkanlığı kazandırır.
  3. Problemlere karşı bilimsel yaklaşım kazandırır.
  4. Öğrenmeyi mantıklı ve sağlam temellere dayandırır.

Sınırlılıkları

  1. Çok fazla zaman gerektirir, her konu için uygun değildir.
  2. Öğretmenin değerlendirmesi her zaman mümkün olmayabilir.
  3. Programlanması oldukça güçtür.
  4. Öğrencide başarısızlık, hata yapma ve yetersizlik duygusuna neden olabilir.

Problem çözme basamakları ;

Problemin doğması,

Problemin tanımlanması,

Gerekli bilgilerin toplanması,

Çeşitli çözüm yollarının bulunması,

En iyi ve sağlam çözümün uygulanması,

Kesin sonuca varılmasıdır.

C) Tümden Gelim Yöntemi ( Global Yöntem )

Genel yargı, prensip ve kurallardan yola çıkarak örneklere ve olaylara inerek yeni yargılara varılması amacını güden bir yöntemdir.

Olumlu yönleri

  1. Tümden gelim yöntemleri bir kuralın yada kavramın ispatlanması esasına dayanır.
  2. Öğrenilmiş bilgiler arasında geçiş ve aktarım yapılmasına imkan verir.
  3. Bazı konuların daha çabuk kavranmasını sağlar.
  4. Bilgilerin pekiştirilmesini sağlar.

Sınırlılıkları

  1. İlk ve ortaokul düzeyinde bu yöntemle çalışılmaz.
  2. Her konu için uygun olmayabilir.

D) Tüme varım (Endüksiyon) Yöntemi :

Özel durumlardan genel hükümlere, örneklerden kurallara, benzeş olaylardan kanunlara ve ilkelere ulaşma amacını güder. Olaylar arasındaki değişmez özellikler bulunarak, ilke ve kurallar haline getirilir.

Tüme varım yöntemi, deney ve gözlemlerle uygulama ve araştırma yoluyla kanun ve kurallara ulaşmaktır.

Olumlu yönleri

  1. Kolaydan-zora, somuttan-soyuta, öğrenim ilkesinin tan olarak uygulanmasını sağlar.
  2. Uygulama deney ve gözleme dayanması, öğrenmenin kalıcılığını sağlar.(iş ilkesi )
  3. Öğrencilere planlı çalışma alışkanlığı kazandırır.
  4. Hataların yerinde ve zamanında düzeltilmesine imkan verir.
  5. Kalabalık guruplara uygulanabilirliği açısından ekonomiktir.

 

Sınırlılıkları

  1. Öğrencilerin yaratıcılığını ortadan kaldırır.
  2. Öğretim aşamaları geçilirken,yetenekleri sınırlanan öğrencilerin ilgi ve motivasyonu azalabilir.
  3. Kaytaran ve tembel öğrenciler gözden kaçabilir.

Tüme varım yöntemi ; Konunun parçalara ayrılması, Parçaların öğretimi, Parçaların birleştirilerek hareketin geliştirilmesi, Son şeklin elde edilmesi, Tamamının uygulanarak pekiştirilmesi, aşamalarını içerir.

E) Karma (Mixed) Yöntem :

Hedeflenen amaca mümkün olduğunca çabuk ulaşabilmek için tüme varım ve tümden gelim yöntemlerinin her ikisininden de faydalanarak öğretme amacına dayanır.

Konuların özeliğine ve zorluk derecesine göre, her iki yönteminde zaman zaman birbirinin yerine seçilerek uygulanmasıdır.

Olumlu Yönleri

  1. Amaca ulaşmada zaman kazandırır.
  2. Planların uygulanmasında esneklik sağlar.
  3. Kalabalık guruplara rahatlıkla uygulanabilir.
  4. Hataların düzeltilmesine imkan tanır.
  5. Öğrenilmiş bilgiler arasındaki aktarımı kolaylaştırır.

Sınırlılıkları

  1. Her konuya ve her düzeye uygun olmayabilir.
  2. Öğrencilerin zaman zaman yaratıcılığını sınırlar.
  3. Öğrencilerin ilgi ve motivasyonları her zaman aynı düzeyde tutulamaya bilir.

F) Çözümleme (Analiz) Yöntemi :

Öğrenilen bilgiler arasındaki geçişi sağlamak, benzeş konular ortaya çıktığında, öğrencilerin çözümleme ve düşünme yeteneklerini geliştirmek ve bilgileri pekiştirmek amacıyla kullanılan bir yöntemdir.

Çözümleme bir bütünün doğru ve tam olarak tanınması için küçük bölümlere ayrılması ve bu parçaların incelenerek bütünün tanınmasını sağlayan faaliyettir.

Olumlu Yönleri

  1. Öğrencilerin konuya tam olarak kavramalarını sağlar.
  2. Öğrencilerin olaylar karşısında bağımsız düşünme ve çözümleme yeteneklerini geliştirir.
  3. Öğrenilmiş bilgiler arasındaki aktarımı sağlar ve unutmayı engeller.

Sınırlılıkları

  1. Her konuya uygun olmayabilir.
  2. Çözümleme sonucu ortaya çıkan bilgi düşünce bütünlüğü sağlamayabilir.

G ) Bireşim (Sentez) Yöntemi :

Çözümleme yoluyla elemanlara ayırdığımız bir bütünün elemanlarını, bilimsel ve mantıklı ilişkiler kurarak, belli bir düzen içinde bir araya getirerek yeni bir bütüne ulaşmaktır.

Çözümlemenin tersini uygulayarak bir bütüne ulaşmayı hedefler. Düşünce bütünlüğü sağlamak amacıyla öğretimde çözümlemeden sonra mutlaka sentezleme yapma zorunluluğu vardır.

Olumlu Yönleri

  1. Öğrencilerin yaratıcılığını geliştirir ve üretken olmaya iter.
  2. Öğrencilerin motivasyonunu artırır.

3. Öğrenilmiş bilgiler arasındaki aktarımı geliştirir.

Sınırlılıkları

  1. Her zaman ekonomik değildir. Zaman gerektirir.
  2. Öğrencilerin tamamı aktive edilemediğinden, kalabalık guruplara uygulamak zordur.

 

H ) Gezi -Gözlem yöntemi :

Önceden belirlenmiş amaçlara ulaşmak için, öğretilmek istenen konuda belirlenen

bir plana göre, konunun doğal çevresi içinde tanımak ve ve bilgi edinmektir.

Uzun süreli gözlem : Deneysel amaçlı

Kısa süreli gözlem : Gezi amaçlı

Ani gözlem : Rastlantısal

Araçlı gözlem : Teknolojik amaçlı

Gözlemin amacı, konusu, yeri, nasıl yapılacağı, araç gereçleri ve değerlendirme kriterleri belirlenmedir.

 

Olumlu Yönleri

  1. Öğrencilere gerçek ve hayati bilgiler kazandırır.
  2. Gözlem ve izleme yeteneklerini geliştirir
  3. Bilgilerin kalıcı olmasını sağlar.

Sınırlılıkları

  1. Uygulanış bakımından ekonomik değildir.
  2. Yasal sorumlulukları yerine getirilmesi zaman alır.

İyi planlanamaz ise zaman kaybına neden olur.