CAD/CAM

( Destekli Tasarım )

(BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÜRETİM)

CAD – COMPUTER AIDED DESIGN

  • Bilgisayar destekli tasarımın görevi, bir ürünün tasarımını yapmak ve üretim

için gerekli olan tabanını oluşturmak.

  • Bu tasarım işlemi bilgisayar yardımıyla gerçekleşir.

  • Karmaşık üç da iki boyutlu şekiller bilgisayarda oluşturulur.
  • Renkli bir ekranda bu oluşturulan şekiller istenen bakış açısından istenen

ölçeklerde izlenebilir.

  • Ürün izlenebildiği gibi ürün üzerinde değişiklikler yapabilmek bilgisayar destekli

tasarımın parçasıdır.

  • İki ya da üç boyutlu sistemler olarak piyasada bulunan mevcut CAD yazılımları,

işletmenin veri tabanında bulunan standart çizimlere dayalı fiziksel üretimi

gerçekleştirebilmektedir.

  • Yani bilgisayar destekli üretim içinde düşündüğümüzde bilgisayar destekli

tasarım bir veri kaynağıdır.

  • Üretilecek parçanın fiziksel boyutları, ürün işleme esasları ile ilgili bütün bilgiler

CAD yazılımının oluşturacağı veri tabanında saklanır ve bu veri gerekli olduğu zaman

CAM’ ın diğer yapı taşları tarafından kullanılır.

CAD-COMPUTER AIDED DESIGNIN AVANTAJLARI

  • Kullanımı kolay biçimde tasarıma olanak sağlamak.
  • ürünlerin en kısa sürede, etkin ve çekici üretimi sağlamak.
  • Müşterilerin hızlı ve ayrıntılı taleplerine cevap verebilme zamanının kısalması.
  • çok tasarım alternatifleri arasından seçim yapabilmeyi sağlar.
  • Gelecekteki gereksinimler için etkin ve kolay ulaşılır kayıt tutma.

CAM-COMPUTER AIDED MANUFACTURING

  • Bilgisayar destekli üretim olarak bir hammaddeyi satışa hazır hale gelmiş

ürüne dönüştürmede bilgisayar kontrollü üretim teknikleri ve onların ön hazırlık

basamaklarının tümüdür.

  • CAM’ın kökeninde bilgisayar kontrollü tezgahlar ile yapılan üretim vardır.
  • CAM; CAD, bilgisayar destekli kontrolü ve bilgisayar kontrollü işletim

arasında köprü oluşturmaktadır.

  • Bilgisayar destekli üretim, genel olarak işletmedeki süreçlerin otomasyonu

olarak tanımlanabilir.

CAM-COMPUTER AIDED MANUFACTURING AMAÇLARI

  • Ürün geliştirme, üretim süreçleri ve fabrika organizasyonlarını basitleştirilmesi.
  • Üretim süreçlerinin bilgisayar ve robotlar aracılığıyla otomasyonu.
  • Tüm üretim ve destek süreçlerinin bilgisayarlar aracılığıyla bütünleştirilmesi.

CAM-COMPUTER AIDED MANUFACTURING YAPI TAŞLARI

  • Otomasyon
  • Transfer mekanizması
  • Mekanizasyon
  • Sayısal kontrol
  • Kalite planlama
  • Proses planlama
  • Üretimde bilgi iletişim sistemleri
  • Esnek üretim sistemleri
  • Robotlarla üretim
  • Otomatik depolama

CAM-COMPUTER AIDED MANUFACTURINGIN YAYGINLAŞMASINI ETKİLEYEN

FAKTÖRLER

  • Yatırım maliyetleri
  • Teknolojik problemler
  • Kalifiye eleman ve uzman yetersizliği
  • Organizasyonel problemler

CAD-CAM’IN TEKSTİLDEKİ UYGULAMA ALANLARI

Cad-cam kullanımı son yıllarda;

  • Hızlı erişim sağlanması
  • Ürünün adaptasyon hızının yüksek olması
  • Tasarımda kolaylık sağlaması
  • Simulasyon özelliği ile uygulama öncesi görüntüye ulaşabilmenin sağlanmasıyla

hata riskinin azaltılması gibi nedenlerden dolayı artmıştır.

Yalnız dikkat edilmesi gereken bir husus teknolojinin sürekli gelişmesi nedeniyle

teknolojik gelişmeleri çok iyi takip etmek ve bunları sisteme adapte edebilmektir.

Tekstilde kullanım alanları; dokuma, konfeksiyon ve baskı dallarıdır. Bunlara çok kısa

örnekler verelim.

Dokuma işletmelerinde kullanım yeri jakarlı desen tasarımı ve üretimidir.Tasarım

işleminin hangi aşamalardan geçtiğine bakalım:

  1. Dizayner tarafından dizaynın tasarlanması ve oluşturulması.
  1. Hazırlanan dizaynın kalitesinin belirlenmesi.
  1. Belirlenen kaliteye göre dizayn ölçülendirilerek scan edilmesi.
  1. Scan edinen dizaynın scale hesabı yapılarak ( kumaşın oluşması için gerekli

olan atkı ve çözgü parametreleri), dizayn temizlenmeye başlanması. Scan esnasında

dizaynda meydana gelen kaymalar ekran üzerinde düzeltilmesi.

  1. Düzeltilmesi tamamlanmış olan desen örgülendirilmeden önce parametrelerin

verilmiş olduğu kısım ekranda açılarak buraya kumaşla ilgili teknik parametrelerin

girilmesi.

  1. Bu desen için verilecek örgülerin weave editörde hazırlanması.
  1. Weave editörden örgü hazırlanırken kumaşa etki edecek parametrelerin göz

önünde bulundurulması gerekir.

  1. Daha sonra jakar editöre geçilerek oluşturulmuş olan desen bu sayfaya

çağırılır. Kumaş içinde farklı örgüler mevcut olduğudan örgülerin karışmaması için

her örgüye bir renk verilir. Bu ekranda desenin daha net görünmesini sağlar.

  1. Desenin kalitesi ve kenar örgüsü belirlendikten sonra desene her örgüyü

temsil eden renkler verilir.

  1. Desenin en son teknik hali article sayfasına yüklenir. Sonrasında arşiv amaçlı

olarak desenin kart dosyası açılır ve bilgisayara kaydedilir.

  1. En son aşama olarak diskete kaydedilen desen üretime hazır hale gelmiş

olur.

Bu programların en büyük özelliği de simülasyonunun izlenebilir olmasıdır.

Simülasyonunun gerçekleştirilebilmesi için ipliklerinin teknik özelliklerinin yarn editor

sayfasına girilmesi gerekir. Daha sonrada quality sayfasında atkı ve çözgü ipliklerinin

teknik parametreleri girilir. Bu haliyle desen simülasyona hazırdır.

Simülasyonu yapılan desenlerin varyant çalışmaları yapılabilir hale gelir.

Buradaki programın bize sağladığı fayda ise;

  • Üretime geçilmeden önceki hali görüldüğü için maliyetlerin azalması,
  • Zamandan tasarruf edilmesi,
  • Müşteri isteklerine daha kısa zaman içerisinde cevap verebilme,
  • Alternatiflerin çoğaltılıp daha doğru bir seçim yapılabilmesi,

Bütün bu aşamalar hem ar-ge çalışmalarında hem de üretim aşamasında

kullanılmaktadır.Ar-ge’nin son noktası ise oluşmuş olan mamülü sergileme

aşamasıdır.

Bizim işletmemizde bu son nokta 3D programıyla gerçekleştirilir. Bu programın

özelliği oluşan mamülü koltuk üzerinde görmektir.

Tekstildeki diğer bir uygulama alanı ise konfeksiyon işletmeleridir.Konfeksiyon

işletmelerindeki kullanım yeri; model tasarımı, bilgisayarlı kalıp hazırlama,

serilendirme, pastal hazırlama ve kesim işlemidir.

Çok kısaca konfeksiyon işletmesindeki akışlara baktıktan sonra bu işlemlerin

CAD ve elle yapılmasını kıyaslayan bir araştırmadan bahsetmek istiyorum.

  • Konfeksiyon sektörünün üretimini başlangıcı olan model tasarlanır. Burda

dizayner ile müşteri iletişimini istenilen hızda gerçekleştirebilmek için bu sistemlere

ihtiyacın olduğu kaçınılmazdır.

  • İki metodla ya elde kalıp hazırlanıp bilgisayar scan edilmesiyle ya da bilgisayarda

kalıp hazırlama metodu ile kalıplar hazırlanır.

  • Ve bu kalıplar istenen bedenlere göre çoğaltılır.
  • İstenen kumaş eninde,özelliklerinde ve asorti planında pastal resmi hazırlanır.
  • Bu asorti planına göre pastalı sermek.
  • Serilen pastalı kesmek.
  • Ve model özelliklerine parçaları dikmek.

Şimdi bu konu ile ilgili yapılan araştırmalara bakalım:

Model olarak ; hazır giyim sektöründe yaygın olarak üretilen iç ve dış pazarlarda

sürekli olarak talep gören “ T- shirt “ seçilmiştir. Basıc T-shirtlerden başlayarak,

parça sayısı giderek artacak şekilde toplam 4 adet T-shrt modeli

çalışılmış.modellerin parça sayıları aşağıda verilmiştir:

Model 1; 5 parçadan oluşmaktadır.

Model 2; 7 parçadan oluşmaktadır.

Model 3; 9 parçadan oluşmaktadır.

Model 4; 11 parçadan oluşmaktadır.

Yöntem olarak analitik bir değerlendirmeyi içerdiğinden; araştırmanın amacına

,yönlendirilmesine, uygulama çalışmalarına ve verilerin değerlendirilmesine uygun

olması açısından ,” değerlendirme survey yöntemi “seçilmiştir. Bu yöntem

yürütülmekte olan çalışmalarda emek,ürün,süreç ve verim değişkenleri arasında

ilişkiyi saptamaya çalışarak,bir bütünlük ve uygunluk içinde,belirtilmiş bulunan

hedeflere ne derece ulaşılabildiğini göstermeye çalışır. Yapılan bir işte ürün ve

kalitenin harcanan emek, para ve zamanla doğru orantılı olarak artması

beklenmektedir.

Aşağıdaki akış basamakları izlenerek araştırmanın sonucuna ulaşılmıştır.

TABLO 1. EL İLE ÇALIŞMA YÖNTEMİNİN AKIŞ BASAMAKLARI

Akış basamakları
İşlemler
1. Ana beden kalıbı hazırlığı

2. Ana beden kalıbının kontrolü

3. Kalıpların zerine gerekli payların verilmesi

4. Ana beden kalıbını serilendirme

5. Serilendirilen kalıpların kontrolü ve düzeltilmesi

6. Kesim planı hazırlığı öncesi düzenlemeler

7. Kesim planının hazırlanması, kontrolü ve düzeltilmesi

8. Kesim planın çizilmesi

  1. Ölçü kontrolü
  1. Karşılıklı dikilecek yerlerin kontrolü
  2. Ana beden kalıbının düzeltilmesi
  1. Üretim toplama payları
  2. Çekme payları
  3. Dikiş payları
  1. Ölçü kontrolü
  2. Karşılıklı dikilecek yerleri

kontrolü

C. Serilendirilen kalıpların düzeltilmesi
  1. İç içe serilendirilen kalıpların bedenlerine ayırma.
  2. Milaja alınan kalıpları kesme
    1. Milaja alınan kalıpları kontrol
    2. Milaja alınan kalıpları düzeltme
    3. Milaja alınan kalıpları karton tabakalara geçirme
    4. Kartona geçirilen kartonların kontrol
    5. Kartona geçirilen kalıpları düzeltme
    6. Kartona geçirilen kalıpları kesme
    7. Kumaş ve ribana kesim planını hazırlanması
    8. Kumaş ve ribana kesim planının kontrolü ve düzeltilmesi
    9. Kumaş kesim planının çizilmesi
    10. Ribana kesim planının çizilmesi

TABLO 2. CAD SİSTEMİ İLE ÇALIŞMA YÖNTEMİNİN AKIŞ BASAMAKLARI

Akış Basamakları

İşlemler

1. Ana beden kalıbı hazırlığı

2. Ana beden kalıbının kontrolü

3. Kalıpların zerine gerekli payların verilmesi

4. Ana beden kalıbını serilendirme

5. Serilendirilen kalıpların kontrolü ve düzeltilmesi

6. Kesim planı hazırlığı öncesi düzenlemeler

7. Kesim planının hazırlanması, kontrolü ve düzeltilmesi

8. Kesim planın çizilmesi

A. Ana beden kalıbının elde çıkartılması

B. Ana beden kalıbının CAD sistemine girilmesi

A. Ölçü kontrolü

B. Karşılıklı dikilecek yerlerin kontrolü

C. Ana beden kalıbının düzeltilmesi

A. Üretim toplama payları

B. Çekme payları

C. Dikiş payları

A. Ölçü kontrolü

B. Karşılıklı dikilecek yerleri kontrolü

C. Serilendirilen kalıpların düzeltilmesi

A. Model ile ilgili dosyanın hazırlığı

B. Kesim planı ile ilgili dosyanın hazırlığı

A. Kumaş ve ribana kesim planını hazırlanması

B. Kumaş ve ribana kesim planının kontrolü ve düzeltilmesi

A. Kumaş kesim planının çizilmesi

B. Ribana kesim planının çizilmesi

El ile uygulama araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiş, CAD sistemi ile

uygulanan akış basamakları ise uzman bir cad sistem operatörü tarafından

gerçekleştirilmiş.

Araştırma sonucunda model-1’den model-4’e doğru yani basit modelden karmaşık

modele doğru ilerledikçe el ile çalışma yöntemi ile CAD ile çalışma yöntemi

arasındaki zamansal fark artmaktadır. Bunu gösteren grafik şekil-1’ de verilmiştir.

\s

Model-1 için; el ve CAD yöntemi akış basamaklarına göre bulunan zamansal

veriler şekil-2 de karşılaştırılmıştır. Zamansal verilerin toplam değerlerine

bakıldığında ; CAD ile çalışma sürelerin, el ile çalışma yöntemine sahip sürelerden

daha kısa olduğu görülmektedir.

\s

En önemli kullanım amaçlarından birisi de, kumaş kayıplarını en aza indirmek olan CAD’in bu konudaki yararlarını görebilmek için 4 modele ait olan kalıplar; bedenlere uygun çizelge 1’de yer alan, dağıtıma göre,eni 120 cm olan açık en kumaş üzerine el ile ve CAD ile yerleştirilmiştir. Hazırlanan kesim planının metrajları ise çizelge 2’de yer almaktadır.

ÇİZELGE 1. BEDENLERE GÖRE DAĞITIM

Bedenler XS S M L XL
Adetler 1 2 3 2 1

ÇİZELGE 2. KESİM PLANI METRAJLARI

Metraj

Model

El ile çalışma CAD ile çalışma EL- CAD farkı
Model 1

Model 2

Model 3

Model 4

9.85 9.49 0.36

11.60 10.19 1.41

15.42 14.36 1.06

10.90 9.75 1.15