En basit yoldan anlatmaya çalışırsam Cari Açık, bir ülkenin ürettiğinden daha fazla harcamasıdır.

Cari Açık üç şekilde olur:

  1. Uluslar arası mal ticareti. İthalat – İhracat.
  2. Hizmetler Hesabı. Turizm, Sigortacılık ve taşımacılık gibi hizmet ticaretidir.
  3. Transfer Hesabı. Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın ve ülkemizde yaşayan yabancı uyruklu kişilerin yol açtığı döviz transferidir.

Yukarıda saydığımız maddelere göre ülkemizde ticaret, hizmet ve transfer sonucu ülke kasasında döviz girişi ve döviz çıkışı gerçekleşir. Bunun sonucunda ülkeye giren döviz miktarı ile ülkeden çıkan döviz farkı varsa ve çıkan daha fazla ise ülke kasasında cari açık meydana gelir.

Cari Açığı kapatabilmek için öncelikle ülke içinde üretimi artırmak ve ihracatta yönelmek  gerekmektedir.  Ne kadar az ithalat yapılırsa cari açığı kapatmakta daha kolaylaşır.

Cari açığın hesaplanması

Bir ülkenin cari açığını hesaplamak için ödemeler dengesi yani cari denge ve sermaye hesabına ihtiyaç vardır. Cari denge ise mal dengesi, hizmetler dengesi, yatırım gelirleri dengesi ve cari transferlerin toplamını oluşturur.

Cari Açık düşük çıkması için

Mal dengesi bir ülkenin ihracat ve ithalatı arasındaki farktır. Hizmetler dengesi ise sigorta, turizm gibi hizmetler karşılığında alınan döviz ve satılması durumunda ödenen döviz arasındaki farkı oluşturur. Yatırım geliri dengesi bir ülkenin yurt dışına doğrudan veya dolaylı yolla yaptığı yatırımların döviz bedeli ile o ülkeye yabancı ülkelerin yaptığı yatırımların döviz bedeli arasındaki farktır. Son olarak cari transferler ise yurtdışında çalışan işçilerin getirdiği döviz bedelidir. Bu unsurların toplamının sonucu pozitif ise cari açık yoktur. Negatif çıkan sonuç cari açığın varlığına işarettir.

Cari Açık hesaplaması

Cari açığa bakılarak neler tahmin edilebilir?

Bir ülkenin cari açığına bakarak o ülkenin gelişmişlik düzeyi ile ilgili yorum yapılabilir. Cari açığın büyüklüğü ve ülkenin gelişmişlik seviyesi arasında ters orantı vardır. Cari açık ne kadar büyükse ülke o kadar az gelişmiştir. Bunun tam tersi olarak cari açık çok az ya da hiç olmaması ülkenin gelişmişlik seviyesinin yüksek olduğunun göstergesidir.

Cari Açık Neden Önemlidir ve  Nasıl Hesaplanır?

Bir ülkenin gelişmişlik düzeyini görebilmek adına cari açık tablosuna bakmak gerekir. Ülkenin gelişmişlik seviyesi ile ilgili oldukça faydalı bilgiler sunan cari açık ne kadar büyükse ülke o kadar az gelişmiş demektir. Cari açığın küçük olması ya da hiç olmaması da o denli gelişmişlik göstergesidir. Bu durumu şöyle örneklendirebiliriz: Bir ülkenin başka ülke ya da ülkelere muhtaç olmadan kendi kendine yetebilmesi, vatandaşlarının daha huzurlu olabilmesi anlamına gelmektedir.  Bu da doğrudan cari açığın çok az olması ya da hiç olmaması ile ilgilidir.

Cari Açık nedir

Türkiye’de cari açık

Türkiye’de 2000’li yılların başından beri diğer ülkelerde de görüldüğü gibi cari açık sorunu vardır. Türkiye’nin ekonomik büyüme modeli yurt dışından sermaye girişi odaklıdır. Bu yüzden reel faizler yüksek, döviz kuru düşüktür. Bu model ile birlikte yüksek reel faizlerle yabancı yatırımcılar Türkiye’ye çekilir, fakat döviz kuru olumsuz etkilenir. Cari açık ise bu modelin kaçınılmaz sonucudur.

Cari Açık önemli

Türkiye’nin 2016 Haziran ayı cari açığı 4 milyar 942 milyon dolar olmuştur. Cari işlemler açığı 2015 yılı Haziran ayının cari açık verileriyle kıyasla 1 milyar 726 milyon dolar artmıştır. On iki aylık cari işlemler açığı 29 milyar 416 milyon dolar olurken, yılın ilk yarısında cari işlemler hesabı 19 milyar 61 milyon dolar açık vermiştir.