SOME OF THE WORLDWIDE SUCCESSES OF GREENPEACE

Some global targets which are realized with the active support of 2.5 million Greenpeace supporters from all around the world:
-Prohibition of the exploitation of natural sources of the Antartic which is sensitive in ecological respects.
-International decrease in the production of the materials which are thought to be harmful to the ozone layer.
-Prohibition of excretion of radioactive and toxicogenic materials to the seas.
-Prohibition of commerce of toxicogenic materials from the industrialized countries to the underdeveloped countries.

THE PHYSICAL SOURCES OF GREENPEACE

In order to continue its independence and persist the environmental problems freely, Greenpeace never accepts donations from any of the governments, companies, industries and political parties.
For 29 years, Greenpeace has signed many successful campaigns and behind these studies there are volunteers who work very hard and people who make donations as much as their power allows. If volunteers and these people had not took part near Greenpeace, most of the studies would not be completed and no success would be gained.

GREENPEACE: “ENERGY EMERGENCY ” IN TURKEY BEING EXPLOITED TO PUSH HAZARDOUS FOSSIL FUEL PLANTS

Istanbul, March 27, 2001 – “Greenpeace is strongly opposing the proliferation of highly polluting and expensive mobile and floating fuel- oil fired plants being promoted by Energy Minister, Ersumer, who is deliberately taking advantage of the chaos and corruption in the electricity sector (1). Turkey needs strong state policies based on effective targets for energy efficiency and renewable energy which must be backed by a credible implementation program,” said Melda Keskin, Energy Campaigner for Greenpeace Mediterranean.
The plan to install a 130-Megawatt mobile fuel-oil fired plant to be operated by AKSA Energy at Finike (Antalya) was recently rejected by the local people and AKSA is now trying dump it in the world famous Gocek Bay on the Dalaman coast (Turkey’s southwest Aegean region). It is a province of unique natural beauty which attracts approximately 4-5 million tourists a year. The Mayor of Dalaman, Mr. Sevket Durmus, expressed shock when Greenpeace informed him of the problems related with this project and requested more information on clean alternatives.
A similar 95-Megawatt project was dropped last summer in San Francisco Bay in the face of strong opposition from the community and environmental justice groups, in spite of the ongoing electricity crisis in California. The utility (PG&E) was forced to announce that they withdrew the proposed floating plant project . California instead chose to build the largest wind farms in the world that would supply the state with clean, inexpensive power before the end of the year.
Greenpeace criticized the Turkish Energy Ministry and the utility, TEAS, for using a national “energy emergency” situation as an excuse to exempt these plants from environmental and public review in spite of the dangers of the dispersal of toxic and carcinogenic substances to the air, water and soil.
“The Turkish Ministry of Energy, unable to take the initiative to phase in a sane national energy policy, after pursuing a dangerous nuclear adventure for ten years, is now giving way to companies to operate mobile-floating plants with no emission controls or any Environmental Impact Assessment (2). These type of plants are being rejected worldwide and have been labelled as ‘colonial-type power plants’ since they have often been used in third world countries, exploiting the fact that authorities lack proper energy planning and environmental concerns or standards,” added Keskin.
Greenpeace said that these plants are causing outrage on the side of the local authorities and the public facing such proposals as a result of a justified concern over the associated health and environmental hazards. The plants run on imported, polluting fossil-fuels causing smog and respiratory problems. The floating plants pose significant risks of spills into the sea with particular potential harmful impacts on fisheries and spawning areas.
“Minister Ersumer has no acceptable defence for insisting on these polluting oil plants, profiting only companies such as AKSA Energy, and providing guaranteed prices for five years when oil prices are increasing constantly and Turkish currency is suffering a major hit. In the first eight months of last year, Turkey paid 2.5 billion U.S. dollars for oil imports because of our dependency on oil. Turkish energy officials continue to dig their head in the sand and refuse to exploit the country’s huge potential for producing energy from available renewable resources,” said Keskin.
Turkey has a gloomy history for running unplanned and illegal lignite- fired plants in the Mugla region, where Dalaman is also situated, causing irreversible environmental degradation and human health hazards. It started at Yatagan nineteen years ago and followed with the construction of the infamous Gokova power station in 1994 in the same region.
Greenpeace is demanding that the energy problems in Turkey be approached with responsible planning. Energy production targets must take into account Turkey’s renewable resources, such as the country’s potential for wind, solar, geothermal and biomass power, over climate- changing fossil fuels, for the sake of public well-being, the environment as well as the economy.

GREENPEACE PROTEST DEMANDS CLOSURE OF TURKISH CANCER- CAUSING FACTORY

Izmit, 25.01.2001 – New scientific evidence of elevated levels of heavy metals and chlorinated contaminants, such as cancer- causing dioxins, at the Izmit clinical and hazardous waste incinerator, provoked an action by Greenpeace today at the Izmit municipality, which owns Izaydas, the company operating the incinerator. The scientific results imply that Izaydas did not meet the conditions under which it was permitted to operate by the Ministry of Environment.
Three activists abseiled from the roof of the municipality and unfurled a banner reading “Ban the Burn”. Their protest sent a direct message to Sefa Sirmen, the Mayor of Izmit, that “Incineration Kills”. 15 other activists with skull masks on their faces, symbolising death caused by dioxins, were distributing leaflets and holding signs against incineration and a banner reading “No Toxics: in Production, in My Food and in My Baby”. All activists were taken under custody after some harsh treatment.
The President of the Kocaeli Environment Protection Association, Ms. Nuriye Kazaner also joined the Greenpeace activists. Izmit, 25.01.2001 – New scientific evidence of elevated levels of heavy metals and chlorinated contaminants, such as cancer- causing dioxins, at the Izmit clinical and hazardous waste incinerator, provoked an action by Greenpeace today at the Izmit municipality, which owns Izaydas, the company operating the incinerator. The scientific results imply that Izaydas did not meet the conditions under which it was permitted to operate by the Ministry of Environment.
Three activists abseiled from the roof of the municipality and unfurled a banner reading “Ban the Burn”. Their protest sent a direct message to Sefa Sirmen, the Mayor of Izmit, that “Incineration Kills”. 15 other activists with skull masks on their faces, symbolising death caused by dioxins, were distributing leaflets and holding signs against incineration and a banner reading “No Toxics: in Production, in My Food and in My Baby”. All activists were taken under custody after some harsh treatment.
The President of the Kocaeli Environment Protection Association, Ms. Nuriye Kazaner also joined the Greenpeace activists.
The Greenpeace released today including the scientific analysis of the samples collected from the ashes produced by the incinerator, revealed high levels of heavy metals and the presence of chlorinated contaminants, such as PCBs and dioxins (1).
Dr. David Santillo, Senior Scientist at the Greenpeace research laboratories in the UK said, “Dioxins, furans and PCBs are listed among the 12 persistent organic pollutants (POPs) prioritised to be eliminated at source under the United Nations Environment Programme (UNEP) (2). Such hazardous chemicals present in the Izmit incinerator ash, as the scientific analyses reveal, clearly show that incineration is no solution.”
The Izaydas Clinical and Hazardous waste incinerator was granted a permit to operate by the Ministry of Environment, following the earthquake of August 1999, on condition that no chlorinated waste would be burned due to the consequent formation of carcinogenic dioxins and their potential dispersal into the environment. Greenpeace had opposed this decision on the grounds that cleaner alternatives, such as autoclaving, should have been used to dispose of the waste. The incinerator had already been shut down for operating illegally and Greenpeace had drawn caution to the fact that Izaydas would not conform to the imposed conditions.
In a letter to Greenpeace in March 2000, the Ministry of Environment admitted that almost 68 tonnes of clinical waste had been incinerated at Izaydas. Given that a substantial proportion of clinical waste is comprised of the chlorinated plastic PVC, this acceptance immediately contradicted the commitment made that no chlorinated materials would be incinerated. The latest analysis results of the ash samples also indicate that PCBs, or PCB- contaminated wastes, formed a significant part of the feedstock of the Izmit incinerator.
Present at the Izmit Municipality today, Tolga Temuge, toxics campaigner in Turkey for Greenpeace Mediterranean, spoke of the health and environmental hazards associated with incineration. ” Incineration is known to be a major source of carcinogenic dioxins. It is not a safe option for waste disposal. Mr. Sefa Sirmen must stop the push to operate this incinerator that will continue to be a health hazard. We are demanding that the Minister of Environment, Fevzi Aytekin, ban incineration in Turkey.”

WORLD’S MOST DANGEROUS CHEMICALS TO BE BANNED – PETKIM’S PVC PLANT AND IZAYDAS INCINERATOR MUST FACE THEIR END

Istanbul, 12th December 2000: Greenpeace welcomed the final draft of an historic global treaty to phase out some of the most dangerous chemicals on earth, agreed yesterday by world governments gathered in South Africa. (1) Greenpeace referred to the treaty as an important wake-up call for Turkey to stop importing hazardous technologies that developed countries are now dumping.
“This treaty proves what Greenpeace has been saying for many years on the health and environmental hazards posed by the use and generation of hazardous substances. This is a call for the phase out of dirty production processes, such as those at Petkim, hazardous products such as PVC and incinerators. Hazardous industries must now face the end of years of abuse and clean up their act,” said Tolga Temuge, Toxics campaigner for Greenpeace Mediterranean in Turkey.
These chemicals are some of the most dangerous on earth and are contaminating the environment and affecting human health worldwide. Crucially, the tap that pours new persistent organic pollutants (POPs) into our environment will now be turned off. The treaty aims to put an end to the manufacture and use of new industrial POPs chemicals as well as eliminating existing POPs. The “Dirty Dozen” POPs targeted by the treaty (2) include POPs pesticides and PCBs, used as insulation in electrical transformers, as well as unwanted industrial by- products, such as dioxins that can cause cancers in humans.
Exposure to POPs has been linked to a wide range of effects on the health and development of both wildlife and humans including cancers, endometriosis, learning disorders and the disruption of the hormone system. Of particular concern are the toxic effects of persistent organic pollutants on young children and the developing foetus.
Dioxins and furans, two of the dirty dozen, are known as the most hazardous chemicals ever produced by man. The major sources of dioxins are known to be waste incinerators, such as the Izaydas incinerator in Izmit, and PVC production, such as that at Petkim’s Yarimca and Aliaga complexes. Incineration of chlorinated waste such as PVC, DDT, PCBs, that are listed in the 12 POPs to be banned, also generates huge amounts of dioxins.
“There are stockpiles of these types of waste all over Turkey and western incineration companies are trying to sell more incinerators to developing countries like Turkey claiming that the only way to treat this waste is to incinerate it. This treaty is a warning to the governments of the world to stop exporting and importing dirty technologies like incineration that creates more dioxins. It is now time to shift to clean technologies,” added Temuge.
The treaty will be based on a precautionary approach, which urges action to be taken to protect against potential harm to human health and the environment. It also recognises that lack of scientific certainty should not prevent action.
A global commitment was made to help developing countries fund the elimination of POPs, a prerequisite for many countries if the world’s POPs problem is to be solved.
“It is encouraging that these chemicals, which are wreaking havoc around the world are to go. This is a significant step towards a toxic free future. It backs the Greenpeace call for the end of toxic substances in our production, in our food and in our children,” concluded Temuge

GREENPEACE MOBILIZES POLLUTED COMMUNITIES TO CALL FOR A GLOBAL BAN ON WORLD’S MOST DANGEROUS CHEMICALS

Aliaga/Bergama, Turkey, 4 October 2000 – The representatives of the Workers Union at the Petkim Petrochemical Company in Aliaga, together with Bergama villagers, joined the Greenpeace cyberaction that took place in both localities where messages were sent to over 100 governments as they arrived in Johannesburg, South Africa, for the final negotiations on an international treaty to ban some of the world’s most toxic chemicals. They join people living in polluted communities around the world (1) whose messages are urging participating governments to agree on an effective treaty to protect their health and the health of future generations.

Turkey was not represented at these negotiations because government claimed that funds to attend the meeting were unavailable. Greenpeace criticised the lack of participation on the grounds that the authorities were not giving this historical opportunity its due importance.
“Most of these chemicals didn’t exist fifty years ago. Now they’re building up in the bodies of every living being on earth. They’re contaminating the food we eat, the air we breathe and the water we drink,” said Greenpeace campaigner, Tolga Temuge. “This week, governments are deciding on the fundamental human rights of people to live in a world free of toxic chemical pollution. Governments have to break free from the grip of the chemical industry and prioritize the right of every individual to a safe environment,” he added.
Tolga Temuge was speaking at a press conference held with the participation of the head of the Petroleum Affairs Union Branch in Aliaga, Iskender Buyukcolak, and the spokesperson for the Bergama villagers Oktay Konyar.
Aliaga is one of Turkey’s most industrialized and therefore most polluted areas. Chlorine and PVC-producer Petkim, the secondary smelters, the shipbreaking yard and the Tupras
Refinery are the major sources of POPs in the area. Samples taken by Greenpeace from Petkim discharges revealed elevated levels of organochlorines, including dioxins and heavy metals. The Union of workers at the Petkim Aliaga complex has long supported the Greenpeace campaign for an end to the generation and disposal of hazardous substances and the shift to clean production processes.
If the negotiations succeed, the treaty will put an end to the production and use of persistent organic pollutants worldwide, starting with a list of twelve Persistent Organic Pollutants (POPs) identified by the United Nation’s Environment Programme (UNEP) as in need of urgent action (2). High on the agenda are dioxins, one of the most toxic chemicals known and can cause cancers in humans. Dioxins are released when waste is incinerated and by industries that use chlorine in their production processes, such as Petkim.
Exposure to POPs has been linked to a wide range of effects on the health and development in both wildlife and humans including cancers, endometriosis, learning disorders and the disruption of the hormone system. Of particular concern are the toxic effects of persistent organic pollutants on young children and the developing foetus.
Greenpeace said the treaty should be based on the precautionary approach and implemented through the substitution of materials and processes by clean alternatives.
Greenpeace is also demanding an Inventory of the chemicals used and hazardous waste generated in Turkey that should be available to the public. Greenpeace said that the Turkish government must the follow with an Act on Toxics Use Reduction and start the implementation of Clean Production

TURKEY’S ENERGY PLANS STILL FOCUSED ON DIRTY FOREIGN INVESTMENT

4 November 2000, Istanbul – As the Deputy Prime Minister, Mesut Yilmaz, today lay the foundations of the new power plant to operate on imported coal in Soguzu – Adana, Greenpeace slammed Turkey’s inefficient energy administration for burdening the people with more polluting plants from Europe when these countries are seeking ways to decrease their use of fossil fuels.
Greenpeace referred to yet another tragedy at the illegal Yatagan power plant, blaming Turkish State Utility, TEAS, for poisoning the people and destroying the environment. Turkish authorities on Thursday ordered schools in the area to close for two days due to noxious fumes from the power plant. Doctors warned children, the elderly and those with respiratory diseases to stay at home. Similar conditions were present around the Yatagan plant for a third time within this year. (1)
“In ten days, world leaders will be taking decisions in The Hague, Holland (UN Climate Change Conference of the Parties (COP) – 6) on how to break away from their dependence on climate changing fossil-fuels and reduce their greenhouse gases to meet their Kyoto commitments. In the meantime, authorities are offering these countries the opportunity to dump their unwanted technologies onto Turkey,” said Melda Keskin, Energy campaigner for Greenpeace Mediterranean. “After years trying to push Turkish officials to sell dangerous nuclear plants to Turkey, Siemens is now playing another dirty game.”
Greenpeace questioned the reason why Minister of Energy, Cumher Ersumer, is slow to exploit the country’s wind potential and insists on pushing foreign dirty investment (2). In contrast, Siemen’s home country, Germany, adds thousands of Megawatts of wind capacity each year to its energy production.
A report on wind energy entitled ““North Sea Offshore Wind – A European Powerhouse”, commissioned by Greenpeace and prepared by the German Wind Energy Institute (DEWI) reveals that the technology and economics of wind power make it ready to tap the vast quantities of wind energy. According to Dr. Karl Mallon, Energy Analyst for Greenpeace, if just one per cent a year of the offshore wind potential of North Sea countries is unlocked, five power plants a year could be shut down, providing 6.5 million new homes with wind each year, employing 160,000 people and delivering on the agreed Kyoto targets for saving the climate.
“The Minister of Energy and TEAS cannot perpetually dismiss the benefits offered by renewable energy sources together with the implementation of energy efficiency technologies. It is unacceptable that the cost to be paid in terms of health hazards, environmental degradation and overall electricity shortage must be endured by the Turkish public whilst dirty foreign investors take home their profits and leave behind their hazardous waste,” concluded Keskin.
Greenpeace is demanding that Turkey sign the Climate Convention and reach its future energy production targets through the use of energy efficiency and renewable energy sources.

GREENPEACE CALLS FOR ITALIAN TOXIC WASTE RESIDING IN TURKEY TO RETURN TO SENDER

31 July 2000, Soguksu, Sinop – The most notorious waste trade case Turkey ever faced was today brought to the spotlight by Greenpeace activists calling for a solution to the Italian waste stored in a warehouse in Sogusku, near Sinop, since 1988, due to procrastination by the governments of both countries.
Greenpeace activists hung a banner on the warehouse in the colours of the Italian flag reading “PRODUCED IN ITALY, DUMPED IN TURKEY” in Italian and Turkish while others opened another banner at the entrance of the warehouse reading “Return the Italian waste” in English and Turkish.
Other activists demarcated the area surrounding the warehouse and the contaminated soil with yellow and red tape and placed danger signs on site. Samples were also taken from the subsoil and the spring water fifty meters away from the warehouse.
Yesterday in Soguksu, the Greenpeace team had a seminar on the issue. The presence of the head of Sinop security forces, the Commander of the Gendarme, together with about 60 soldiers and policemen could not be ignored.
The activists demanded that the Italian authorities commit to returning the waste back to its country of origin, Italy. The stand taken by both the Italian and Turkish authorities that no evidence exists to confirm the toxic waste to be Italian was dismissed by protesters.
“The Greenpeace team which went to the area in the early 90s reported that the barrels had bullet holes, done to enable the barrels to sink to the sea bed. Those barrels that failed to do so and were instead washed onto the shores of the Black Sea, carried documents inside indicating that the waste was of Italian origin,” said Tolga Temuge, Toxics Campaigner of the Greenpeace Mediterranean office. Greenpeace said this was confirmed by Italian state- owned television RAI UNO after a visit to the area as part of a detailed investigation on the case in 1988.
In spite of the evidence, Turkish authorities failed to send the toxic waste back to Italy. Instead, they stored the waste in several places in the Black Sea region. Some 127 barrels were also stored in the warehouse in question in the village of Soguksu. Since then, it has been reported that the toxic waste has been leaking from the barrels and, together with the rainwater seeping into the warehouse, it has created a toxic pool inside the building.
The toxic cocktail has been leaking into the soil for several years. A spring close to the warehouse provides drinking water to 14 villages in the area. The locals are pointing to the toxic waste as the cause of the serious health problems many have been suffering from. The only action taken by the Sinop authorities was to conduct some minor repairs to the roof and to paint the walls green for a fresh look.
The analysis carried out by the Turkish authorities on the samples taken from the barrels in 1988 indicated that the materials consist of a complex mixture of hazardous industrial waste. Some of the samples contained, among other persistent and toxic chemicals, substances closely related to the pesticide DDT. Both DDT and HCB are included on the list of 12 priority chemicals to be addressed by the developing UNEP global POPs Convention in recognition of the hazards they pose.

Dr. David Santillo, Principal Scientist at the Greenpeace Research Laboratories at Exeter University in the UK, said, “Many of these substances are highly flammable and volatile, presenting an explosion hazard and contaminating the air around the storage site. Together, these wastes represent a substantial threat to the surrounding environment and to the health of local residents.”
“Sending the Italian waste to the Izmit incinerator, as suggested by the Minister of Environment, will not only spread further new toxic chemicals generated during incineration but also encourage other toxic waste trade companies to see Turkey as a potential dumpsite,” concluded Temuge on behalf of Greenpeace.
Greenpeace said the only solution to the saga of the Italian toxic waste is to return it to its country of origin. The international environmental organisation added that the Italian government must also shoulder its responsibility and fund the clean up of the contaminated soil in the area.

GREENPEACE ACTIVISTS PROTEST SPANISH TOXIC WASTE CARGO IN TURKEY

7 June 2000, Iskenderun – Five Greenpeace activists today climbed onto two cranes next to the ship MV Ulla loaded with toxic waste cargo in Isdemir port in Iskenderun. The activists hung a huge banner to protest the toxic waste cargo sent to Turkey from Spain. The banner read “SPANISH TOXIC WASTE” and the organisation voiced their demand for the waste to be sent back to Spain, in line with Turkish legislation which bans the importation of toxic waste. Five activists were taken under custody.
Tolga Temuge, Toxics campaigner for the Greenpeace Mediterranean office in Turkey commented from Isdemir Port: “The shipment entering a Turkish Port carrying toxic waste cargo, with all documents pointing to Spain as the country of origin, needs to be seriously investigated by the Spanish authorities.”
The toxic fly ash on the cargo ship, MV ULLA, has been stored at Isdemir port for the past three months as requested by the Turkish authorities. The Turkish Ministry of Environment sent a letter to the Basel Secretariat and the Spanish authorities on May 17 informing them that the cargo is of Spanish origin and demanded that it be shipped back. The Ministry added that following the necessary analysis, the waste was classified as hazardous according to the relevant legislation (1).
The reply by the Spanish authorities on June 5 states that the information detailed on the copy of the cargo manifest sent by the Turkish authorities is inaccurate. The Spanish documents instead point to 3,488 tonnes of fly ash loaded onto the MV ULLA on December 9 of last year destined for Algeria.
The Greenpeace office in Spain revealed that according to the Spanish Environment Ministry, the waste exported was fly ash from coal burning in three power plants from the North of Spain. The company receiving this cargo is listed as the Spanish company Dragados in Algeria. Dragados intended to use the waste to build a dam in this country. The cement company Asland Cataluña y del Mediterráneo acted as intermediary, buying the ashes to sell to Dragados.
The bank responsible for the transaction is the Turk dis Ticaret bank which so far denies any transaction being made.
The owner of the ship “MV Ulla” is known to be the shipping agent Mavi Deniz.
“The fact that the Spanish documents reveal different details simply adds to the facts classifying this as a typical toxic waste trade case. Dragados must be investigated as a possible player in the toxic waste trade arena,” said Temuge. “The local authorities must also question the involvement of the shipping agent, Mavi Deniz, as one of the key players in this scenario.”
Turkey, as many other developing countries, has suffered the abuse of toxic waste dumping and toxic waste trade in the past. More than 450 toxic waste barrels containing Italian waste were washed onto the shores of Black Sea coast in 1988 and the only solution that has been suggested after twelve years is to burn it in the Izmit incinerator.Greenpeace called for the Italian waste to be sent back to sender.
The international environmental organisation is demanding serious controls by authorities on waste trade cases.

GREENPEACE ACTION DEMANDS IZMIT INCINERATOR SHUT DOWN

Ankara, 11 February 2000 – Greenpeace activists calling for the abolishment of incineration in Turkey with an action in front of the Ministry of Emnvironment in Ankara, were today forcefully taken under custody by the police. After the Undersecretary accepted their demand to talk to the Minister of Environment, Fevzi Aytekin, in the presence of the media, the Minister himself never made an appearance and the activists were instead surrounded by police. Greenpeace criticised the attack on the peaceful protestors and the hypocrisy of the Minister. Activists are demanding that the temporary permit given to IZAYDAS to operate the Izmit Clinical and Hazardous Waste Incinerator must be revoked. Greenpeace activists in Ankara displayed barrels before the entrance to the Ministry of Environment accompanied by the Angel of Death, personifying the destructive impact combustion technologies have on public health and the environment. A number of Greenpeace activists also lay on the ground as a symbol of death. “DON’T PLAY WITH FIRE” was the message spelt out on a 13 square meter banner including a photo of the Izmit incinerator smokestack surrounded by flames.
The activists are demanding the immediate shut down of the incinerator demanding that the Minister of Environment undertakes the responsibility of terminating the plant’s operations by revoking the temporary permit issued to IZAYDAS last August. “The Minister is aware of the hazards posed by waste combustion and is taking no action to undertake the responsibility of safeguarding the health of the public and the environment. The Minister has allowed the waste oil from the Volganeft accident in Istanbul to be sent to IZAYDAS, enforcing the Turkish public to suffer the consequences of the oil industry’s recklessness. When allowing this plant to operate the Minister will be allowing the potential incineration of the Italian toxic waste dumped into the Black Sea and washed onto Turkish shores twelve years ago. The Minister must stop protecting the industry’s interests vested in polluting technologies and the first step is closing this incinerator down,” said Tolga Temuge, Toxics Campaigner for Greenpeace Mediterranean.
“We are opposing the Minister of Environment’s position and demanding that he carries the responsibility to protect public health. Alternatives that are safe and economically viable are available but Aytekin continues to ignore the facts that he had previously openly endorsed.” Greenpeace today showed its determination to see the Minister of Environment match his words with action and substitute incineration with alternative technologies for waste disposal. Following a strong Greenpeace campaign, the Ministry of Environment had shut down the Izmit Incinerator declaring it a potential hazard to human health and the environment in 1998. The Minister also issued a declaration to all governors in Turkey stating that incineration is an uneconomic, polluting technology.
The Ministry then provided a temporary permit to IZAYDAS to operate the plant again last August, in an attempt to deal with the resulting waste following the devastating earthquake that hit the Marmara region. To date, the Municipality of Izmit, which runs the plant’s operations, continues to capitalise on the disaster. The Izmit incinerator was constructed by a German company, Lurgi, and designed according to 1985 smokestack gas emissions in Germany. Today, this kind of incinerator would never be allowed to operate in its country of origin because it would fail to meet tighter standards imposed by the European Union (EU) since. Yet, Turkey is tolerating this abuse to human health with the approval of the Ministry of Environment. Greenpeace efforts to sample the incinerator ash to reveal the contaminants being generated were rejected. Greenpeace had sent a letter to IZAYDAS requesting permission to take the required samples and the company delegated any responsibility to the Minister of Environment as the only authority to take samples. The Minister of Environment’s answer to the Greenpeace letter later was a flat refusal. Greenpeace opposes all incineration technology, including those satisfying current EU legislation, due to the widespread impacts upon human and environmental health that have increasingly come to light over the past decade. Even the most modern incinerators emit dioxin together with other hazardous substances and anything contained in the filters remains as hazardous waste that still needs to be disposed of in a landfill risking its leaching into the surrounding environment. In addition, incineration creates a demand for a constant supply of waste, undermining all efforts to achieve waste prevention, the priority of any waste policy is demanding the abolishment of incineration and its substitution with environmentally friendly waste disposal technologies. In its fight for a safe environment, Greenpeace is not opposing one mayor or minister but the unjust decisions taken by irresponsible politicians that allow western companies to turn Turkey into a dumping ground for their toxic waste and obsolete technologies.

Works Cited

Hunt, Mary. Greenpeace Diary. 2nd ed. New York: Workman Publishing, 1997.
Leggett, Jeremy K. Global Warming. 1st ed. Oxford UP. ,1990.
Bohlen, Jim. Making Waves. 3rd ed. Black Rose Books, 2000.
Morpugo, Michael. Beyond the Rainbow Warrior. Pavilion Books, 1998.
May, John. The Greenpeace Story. 1st ed. DK Publishing, 1998.
Brown, Paul. Greenpeace. New York: Silver Burdett Press. ,1995.
www.greenpeacemed.org.mt/main.html

INDEX

1. Introduction
The Working Conditions of Greenpeace
Some of the Worldwide Successes of Greenpeace
The Physical Sources of Greenpeace
2. Some Examples to the Works of Greenpeace in Turkey
Greenpeace: “Energy Emergency ” in Turkey being exploited to push hazardous fossil fuel plants
Greenpeace protest demands closure of Turkish cancer-causing factory
World’s most dangerous chemicals to be banned – Petkim’s PVC plant and Izaydas Incinerator must face their end
Greenpeace mobilizes polluted communities to call for a global ban on world’s most dangerous chemicals
Turkey’s energy plans still focused on dirty foreign investment
Greenpeace calls for Italian toxic waste residing in Turkey to return to sender
Greenpeace activists protest Spanish toxic waste cargo in Turkey
Greenpeace action demands Izmit Incinerator shut down

68 views

18 views

1.Kıvrılma Ve Kırılma Dağları
Jeolojik devirler boyunca iç güçlerin oluşturdukları kabarıklar, yine jeolojik devirler boyunca yine dış güçler boyunca aşındırılırlar. Kabarıklıklar aşındırıla aşındırıla dalgalı bir düzlük durumuna gelir. Bu dalgalı düzlüğe, “Yontukdüz (Peneplen)” adı verilir. Yontula yontula düzleşmiş arazi demektir. Tortullar derin deniz diplerindeki tortulanma alanlarına (jeosenklinallerde) biriktirilirler. Bazen de yeryüzündeki çukurluklarda ve göl çanaklarında tortulanırlar. Yeniden aşındırma, taşıma ve biriktirmelerle çanaklar dolar.Yer yüzü çukurluğu düzleşir, deniz ya da gölün derinliği azalır. Kimi zaman deniz ya da gölün o bölümü, bütünü ile dolarak karalaşır.
Tortullarla dolu olan bir tortulanma çanağı, dengesini yitirmiş ve birbirine yaklaşan iki yer kabuğu bölümü (şole) arasında kalacak olursa; sıkışır. Başka bir sözle, yan basınçlara uğrayınca hacmi daralır. İçindeki yumuşak tortullar daralan bu yere sığmayarak kıvrılır ve su yüzüne çıkar. Bu olaya kıvrılma, oluşan dağlara da kıvrım dağları denir.
Tortulanma çanaklarının su altında ya da yer yüzünde olma özelliğine göre, kıvrılma iki biçimde gerçekleşir. Gerçek kıvrılma ve bükülme. Su altı tortulanma çanaklarında da yan basınçların özelliğine göre, çeşitli kıvrılma biçimleri oluşur. Bunlar da genel olarak düzgün kıvrılma ve düzensiz kıvrılma diye iki grupta toplanır.

a-Düzgün Kıvrılma:
Tortulanma çanağının kenarlarına yapılan basınç eşit değerlerde ise, tabakalar düzgün olarak kıvrılır. Tabaka ya da kıvrım dağı kabarıklığı ve çukurluğu oluşur. Kıvrım dağı ya da kıvrılmış tabakadaki kabarıklığa (kemerleşmeye) “Antiklinal”, çukurluğa (oluklaşmış) da “Senklinal” adları verilir.

b-Düzensiz Kıvrılmalar:
Tortulanma çanağının kenarlarına yapılan basınçlar eşit değerlerde değil ise, “Düzesiz” kıvrılma olur. Basıncın çok olduğu yandaki tortullar, basıncın az olduğu yandaki tortulların üzerine eğilir, devrilir, biner ya da o tabakaların üzerine aşar. Basınç değerleri ayrıcalık çok değilse, basıncın çok geldiği yandaki tabakalar az geldiği yandaki tabakalara doğru eğilir ki, buna “Eğri Kıvrım” denir. Basınç ayrıcalığı çoğaldıkça, tabalar devrilir “Devrik Kıvrım”, birbiri üzerine biner “Binmiş Kıvrım”, biri diğeri üzerine aşar “Aşmış Kıvrım (Şaryajlı Kıvrılma)” biçimleri oluşur.

c-Bükülme (Fleksür):
Katı yer kabuğunun çukurluklarında birikmiş olan tortullar yan basınçlarla etkilenirse, Herhangi bir yerinden bükülür. Bu olaya bükülme, oluşan şekle bükülmüş tabakalar (fleksür) ve bükülme sonucu oluşan basamağa bükülme basmağı denir. Bükülmede tabakalar süreklidir. Tabakalarda kırılma yırtılma olmamıştır. Basınç etkisi ile tabakaların bir bölümü aşağıda kalmış ve aralarındaki bir bölüm bükülmüştür. Bir yörede büküklü yapı çok yer tutarsa, buraya büküklü yöre adı verilir.
Kıvrım bölgelerinde ve kıvrım dağlarında kıvrılma biçimlerinin hepsi bir arada ve birbirinin içine girmiş olarak bulunur. l. Jeolojik Devirde oluşan Kaledoniyen, Hersiniyen ve lll. Jeolojik Devirde oluşan Alp-Himalaya sistemlerine bağlı dağlar, kıvrım dağları olarak oluşmuşlardır. Ancak, zamanımız kıvrım dağları yalnız Alpin (Alp-Himalaya) oluşumlarına bağlıdır. İleride görülebileceği gibi, Kaledoniyen ve Hersiniyen oluşumları kıvrım dağları özelliğini yitirerek, zamanımızın kırık dağları özelliğini kazanmışlardır. Genç kıvrım dağları olan Alpin sistem oluşumları, yeryüzünde Büyük Okyanus’u çevreleyecek biçimde ve büyük bir “H” harfi çizerek uzanır.

2.Kırılma Ve Kırık Dağları
Kıvrılma olayı yatay yönde yerkabuğu hareketleri sonucu oluşurken, kırılma olayı dikey yönlü hareketler sonucu oluşur. Ancak, kırılmanın olabilmesi için dikey yöndeki hareket yeterli değildir. Bu hareketle etkilenen tabakaların kıvrılamayacak kadar sert (berk, rijit) olması gereklidir. Eski yerkabuğu oluşumları bir yandan dış güçlerle aşındırılıp yontukdüz durumuna getirilirken, bir yandan da tabakaları oluşturan taşlar, başkalaşma gibi etkenlerle, sertleşir. İşte, yontukdüz durumuna gelmiş ve sertleşmiş tabakalar dikey yönlü basınçların etkisinde kalınca, daha önce kıvrılıp sertleşerek kıvrılma özelliğini yitirdiği için, yer yer kırılır, çöker ve yükselir. Bu olaya kırılma ve kırılma sonucu oluşan dağlara da “Kırık Dağları” denir. Kırılmalarla oluşan yeryüzü çatlaklarına da “Fay” adı verilir.
Kırılmalarla kırık basamaklarında oluşur. Kırık basamakları da tabakaların bir bölümü kırık çizgisi boyunca yüksekte kalırken bir bölümü alçakta kalır. Kırk çizgisi boyunca kayan tabaka bölümlerinin her birine “kırığın kanadı” denir. Yüksekte kalana “yukarı giden”, alçakta kalana “alta giden” kanat adı verilir. Kırığın kanatları arasındaki basamak, “kırık basamağıdır”. İki kanat arasındaki yükseklik ayrıcalığı bir kaç metreden, binlerce metreye kadar olabilir. Kırılmalara uğramış bir bölgede, kırık çizgileri ya birbirlerine paralel olarak ya da birbirlerini belirli açılarla kesecek biçimde uzanırlar ve kırık ağları oluştururlar. Kırık basamaklarında, tabakalar süreksizdir. Kırılma ve yırtılmalara uğramışlardır. Basamağın yukarı giden yüzeyi, sürtünme etkisi ile, parlar. Buraya fay aynası denir.
Sertleşmiş yontukdüzler basınçlarla etkilenince, yeryüzü çatlakları boyunca üç durum oluşur:

a-Basınç etkisinde kalan tabakalar bütünü ile yükselir. Ancak, kimi yari çok, kimi yeri az yükselir. Kırılma ve kırık basamakları oluşur.
b-Basınç etkisi ile sert tabakalar bütünü ile alçalır. Ancak, kimi yeri çok, kimi yeri az çöker. Kırılma ve kırık basamakları oluşur.
c-Basınç etkisinde kalan sert tabakaların kimi teri yükselirken, kimi yeri çöker. Kırılma ve kırık basamakları oluşur.

Her üç durumda da kırıklarla çevrili yükseklikler ve çukurluklar doğar. Yerkabuğu çatlakları ile çevrili yüksekliklere “Horst”, çukurluklara “Graben (Çöküntü Hendeği)” adı verilir. Bir kırık bölgesinde ya da kırık dağlarında horst ve gabenler birbirini izler. Ancak, horst ve grabenler birbirine eşit genişlikte olabileceği gibi, geniş horstlar dar grabenler ve dar horstlar geniş grabenler de oluşabilir.

Kırılma olayları genellikle sertleşmiş eski kütleler basınçlara uğrayınca oluşur. Zamanımızda, yeryüzünün ilk karaları olan kıta çekirdekleri l. Jeolojik Devrin kaledoniyen ve hersiniyen oluşumları kırılmalara ve kırık dağlarına yer verirler. Çünkü bu oluşumlar önce kıvrılmışlar, aşınmışlar ve sertleşmişlerdir. Alpin hareketleri ve tektonik hareketler sırasında yeniden basınç etkisinde kalınca, yer yer kırılmışlar, yükselmişler ve çökmüşlerdir. Kırk bölgeleri ve kırılma dağları günümüzde Atlas Okyanusu’nu çevreleyecek biçimde uzanırlar. Basınç etkisinin çok yeğin olması durumunda genç ve serleşmemiş oluşumlar da kırılmalara yer verilebilir. Türkiye’nin batısındaki kırık bölgeleri ve Kuzey Anadolu Çöküntü Hendeği gibi.

2.OVALAR
Akarsular tarafından derin olarak yarılmamış, üzerinde kabarıklar bulunmayan ve eğimi oldukça az olan düzlüklere “Ova” adı verilir. Bu düzlüklerde akarsular, genellikle, salınımlar yaparak, yatakları boyunca akarlar. Bafra, Sakarya, Konya, Büyük Menderes ovaları gibi ovalar, bulundukları yerlere göre, ikiye ayrılırlar: çukur ovalar, yüksek ovalar.

1-Çukur Ovalar:
Deniz yüzeyinden olan yüksekliği az ovalara, çukur ova denir. Çukur ovalar deniz kıyıları boyunca uzanırlar. Çukur ovaların denizden yüksekliği en çok 500 m’ye değin olur. Çukurova, Sakarya, Antalya, Ege Bölgesi ve Harran ovası gibi ovalar, birer çukur ovadır.

2-Yüksek Ova: Deniz yüzeyinden olan yüksekliği çok ovalara, yüksek ova denir. Başka bir deyişle, deniz yüzeyinden olan yüksekliği 500 m’den çok ovalar, yüksek ova adını alır. Bunlar genellikle, iç bölgelerde bulunurlar. Konya, Doğubeyazıt, Muş ovaları gibi ovalar, yüksek ovadır.

Ovalarda da, diğer yeryüzü şekilleri gibi oluşum bakımından çeşitlilik gösterirler. Bu özellikler ile dört grupta toplanırlar:

1-Aşıntı (Yontulma) Ovaları: Aşınmalar sonucu oluşmuş ovalardır. Dış güçler yontukdüz ve kabarıklıkları aşındırarak bu ovaları oluştururlar.

2-Çöküntü Ovaları:
Kırılma olayları sonucu oluşmuş ovalardır. Yerkabuğundaki kırılmalardan sonra oluşan çöküntü hendekleri, dış güçlerin birikintileri ile dolar ve düzleştirilirse, çöküntü ovaları oluşur. Batı Anadolu’daki Gediz, Bakırçay, Küçük ve Büyük Menderes, Hatay’ın Amik ovaları gibi.

3-Birikinti Ovaları:
Dış güçlerin taşıyıp getirdiği birikintilerle oluşmuş ovalardır. Genellikle, akarsu biriktirmesi ile oluşurlar. Birikinti konileri gibi. Akarsular taşıdıkları kum, çakıl, kil gibi dağınık maddeleri hızlarının ya azaldığı ya da bittiği yerde biriktirerek bu ovaları doğururlar. Buraları genellikle, yamaçların eteği, akarsuların genişleyen vadi tabanları ve ağızlarına yakın olan bölümleridir.

4-Alüvyal Ovalar:
Akarsuların taşıdığı alüvyonların, deniz ve göl kıyılarında, sığ yerleri de dolduracak biçimde biriktirilmesi ile oluşmuş ovalardır. Gel-git genliği az iç denizlere dökülen akarsular, taşıdıkları sürüntüleri döküldükleri göl ya da denizin kıyısında biriktirmeğe başlarlar. Zamanla, bu birikinti kıyının sığ yerlerini de doldurarak geniş düzlükler oluştururlar. Böylece oluşan ovalara, alüvyal ovalar adı verilir. Çukurova, Çarşamba ovaları gibi.

73 views

DOĞAL YAPI VE YÜZEY ŞEKİLLERİ

İspanya’nın büyük bölümünü ortalama yüksekliği 600m olan Meseta Central (Orta Plato) adlı geniş bir iç plato kaplar.Çepeçevre sıradağlarla kuşatılmış olan platonun kuzeyinde Cantabria Dağları,kuzeydoğu ve doğusunda İber Dağları(Sistema İberico),güneyinde Morena Dağları,kuzeybatısında da bir dizi alçak dağ yükselir.Portekiz sınırı ile İber Dağları arasında uzanan Orta Cordillera (Cordillera Carpetovetonica) platoyu ikiye ayırır.Platonun güney kesimi yumuşak bir eğimle Portekiz ‘e doğru alçalır; kuzeydeki geçiş kuşağı ise engebeli bir yüzeyden oluşur.İspanyol Anakarasının en yüksek noktası güneyde Sierra Nevada’da yer alan Mulhacen (3.478 m), ülke topraklarının en yüksek noktası ise Atlas Okyanusundaki Kanarya Adalarında yer alan Teide’dir(3.718 m). Kuzeyde Galicia,Asturias ve Basque bölgelerinin verimli vadileri bulunur.Kuzeydoğuda, Ebro ırmağının üçgen biçimli uzun havzası Meseta’yı, Pirenelerden ayırır.Güneyde,Sierra, Morena ile Betic sıradağları arasında verimli bir ova olan Andalusia vardır.bu ova,İspanya’nın ulaştırmaya uygun tek ırmağı olan Guadelquivir tarafından sulanır.

Meseta Central’ın çevresinde 5 doğal bölge uzanır. Ülkenin kuzeydoğusunda yer alan Ebro Irmağı vadisini batı ve güneybatı da İber Dağları, kuzeyde Cantabria Dağlarının uzantıları ve Pireneler, doğuda da Katalonya’daki kıyı sırdağları kuşatır.Bu vadinin doğusunda Akdeniz boyunca uzanan dağlık Katalonya bölgesi bulunur. Daha aşağıda dar bir kıyı şeridiyle gerideki dağları kapsayan Valencia bölgesi yer alır. Ülkenin güneyinde, giderek genişleyen düzlüklerle Atlas Okyanusuna açılan Guadalquivir Irmağı vadisi, Akdeniz’den Penibetico (Baetic) Dağlarıyla ayrılır. Kuzeyde Pireneler’den batıya doğru dağların çevrelediği bir dizi yöreyi kapsayan beşinci bölge uzanır.

İspanya’nın yer aldığı yarımada jeolojik bakımdan dag kıvrımlarının çevrelediği büyük bir masif özelliği taşır. Geçmişte Hersiniyen dağ oluşumu sisteminin bir parçasını oluşturan bu masifin büyük bölümü Mezozoyik (ikinci) zamanda (y.225_65 milyon yıl önce) ortaya çıkan parçalanmalar sonucunda deniz altında kalmış, Tersiyer (Üçüncü) Dönemde (y. 65_2,5 milyon yıl önce) eski deniz birikintileri ve yatakların masif kütleyi sıkıştırmasıyla da Meseta Central’ın çevresindeki sıradağlar oluşmuştur.Bunu izleyen eğilme ve kırılma hareketleri sonucunda yarımada bugünkü biçimini almıştır.

Akdeniz’de bulunan Balear Adaları 1.500 m’yi geçmeyen sıradağlar oluşur. Atlas Okyanusundaki Kanarya Adaları ise volkanik kökenlidir.

TOPRAK DOKUSU

İç platonun sularını, hepsi de Atlas okyanusuna doğru akan üç ırmak sistemi toplar. İber Dağlarından doğan Duero ve Tajo ırmakları doğu-batı doğrultusunda hemen hemen birbirine koşut bir çığır izleyerek Portekiz kıyılarına doğru yönelir.Guadiana ırmağı ise Portekiz sınırında güneye dönerek Cadiz Körfezine dökülür.Her üç ırmağın da çok sayıda kolu vardır.Taşıdığı su miktarı bakımından yarımadanın en büyük ırmağı olan Ebro, kuzeydeki dağlardan Akdeniz’e doğru hemen hemen düz bir çığır izler ve Pireneler ile İber Dağlarından gelen birçok kolla birleşir.Doğudan güneybatıya doğru akan Guadalquivir Irmağı
Morena Dağları ve Sierra Nevada’nın sularını toplar.Ülkenin güneydoğusundaki başlıca ırmaklar Jucar ve Segura’dır.

Yüksek,ıssız ve genellikle çıplak olan Meseta’yı, sierra de Gata , Sierra de Gredos ve Sierra de Guadarrama dağ dizileri keser.Sierra de Guadarrama’nın güneyinde, hemen hemen ülkenin tam ortasında, başkent Madrid yer alır.Doura, Tagus ve Guadiana ırmakları Meseta sularını, Portekiz’den geçerek, Atlas okyanusuna boşaltırlar. İspanya’nın, Ebro dışında, Akdeniz’e akan ırmakları çok kısadır.Ebro, Kantabriya Dağlarından doğarak, 772 km kadar bir yol aldıktan sonra,derin derin bir boğazla kıyıdaki sıradağları keserek Akdeniz’e dökülür.

İç plato ile çevredeki havzalarda kristalli kayaçlar ağırlıktadır. Doğu ve kuzeyde ise daha çok kireçtaşı kayaçlara rastlanır. Toprak dokusu kuzeybatıda asitli ve nemli, doğu ve güneyde kireçli, Duero Vadisi ile çoğu dağlık bölgede ise silisli bir yapı gösterir. Özellikle iç platonun yüksek kesimleriyle doğu ve güney kuşağında yaygın olan erozyon, toprak verimindeki düşüşte önemli bir rol oynamıştır.

İspanya’daki akarsular genellikle dar olup suları bol değildir.İspanya’nın kıyıları genellikle dar olup, arada dar düzlükler de bulunur. Kumluk plajlar, Akdeniz kıyısının bir özelliği ve turizm açısından önemli bir gelir kaynağıdır. İspanya’nın Akdeniz kıyısı açıklarında yer alan Balear adalarından Majorka, Minorka, İbiza gibi adalar turizm konusunda büyük gelişme göstermişlerdir.

İKLİM

Ilıman kuşakta yer alan İspanya’da Batı Akdeniz’e özgü bir iklim hüküm sürer. Yarımada yılın büyük bölümünde Atlas Okyanusundan esen batı rüzgarlarının yanı sıra Sahra’dan gelen sıcak ve kuru hava kütlelerinin etkisi altında kalır.Yaz aylarında astropik hava kütlesini İspanya üzerinde tutan Kantabriya Dağları ve Pireneler iklimi belirlemede önemli rol oynar.Biçimi,büyüklüğü ve konumu nedeniyle İspanya belki de Avrupa’nın en çeşitli iklimlere sahip ülkesidir.en çarpıcı karşıtlık,her mevsimde yağış alan yıllık ortalama yağış miktarı 2.032mm’yi bulan yağışlı kuzey ve kuzeybatı bölgeleri ile,ülkenin geri kalan,kurak bölgeleri arasında görülür.İç bölgelerde yazlar sıcak ve kışlar soğuktur. Meseta ortalama olarak,yılda 20 gün kadar karla örtülü kalır.Madrid’de ortalama sıcaklıklar Ağustosta 25ºC,Ocakta ise 5ºC kadardır.İspanya’da üç iklim kuşağı ayırt edilebilir.kuzey ve doğu kıyılarında deniz etkisine açık yumuşak ve yağışlı bir iklim görülür.Kışın 9ºC olan ortalama sıcaklık yazın 18ºC’ye çıkar; yıllık yağış miktarı 965 mm’dir. Kara ikliminin egemen olduğu iç platoda kış ve yaz sıcaklık ortalamaları sırasıyla 4ºC ve 24ºC’dir; yıllık yağış miktarı ise genelde 375 mm’nin altındadır. Yüksekliğin 3000 m’yi geçtiği kesimlerde dağ iklimi hüküm sürer.Kış aylarında ortalama sıcaklık 0ºC’nin altına düşer; yaz aylarında ise ancak 11ºC’yi bulur.Yıllık yağış miktarı 1.125 mm’yi aşar; iç platonun kuzey kesimi kışın bir bölümünde kara kaplı kalır. Kara ikliminin etkisinde olan ırmak havzalarından Ebro’da havalar daha kuru ve soğuk, Guadalquivir’de ise daha ılık ve nemli geçer. Balear Adalarının son derece yağışlı, Kanarya Adalarının da astropik bir iklimi vardır.

BİTKİ ÖRTÜSÜ VE HAYVAN VARLIĞI

İspanya’da çıplak alanlar çoktur.Fakat topraklarının yarısı kendiliğinden büyüyen bitkilerle kaplıdır.Ülkenin kuzeyindeki yağış bölgelerin büyük bölümünü meşe,kestane,karaağaç,kayın ve kavak gibi ağaçların oluşturduğu yaprak döken ormanlarla geniş çayırlar kaplar.İç plato da genelde step bitki örtüsü egemendir.Güneydeki kuru bölgelerde ise çam ve ardıç gibi herdemyeşil ormanlar bulunur.Ebro Vadisiyle ülkenin güneydoğusunda yer yer yarı çöl alanlara rastlanır.Zeytinlikler,bağlar ve turunçgil bahçeleri güney ve doğuda geniş bir alana yayılmıştır.Hayvanların verdiği zararlar,yangınlar tarım alanı kazanmak için yapılan ağaç kesimleri ormanların sadece dağlık bölgelerde kalmasına yol açmıştır.Toprakların beşte biri,Fransa’daki makilere benzer bir Akdeniz çalısı olan matorral ile kaplıdır.Yağışların 380’mm.’den daha az olduğu güneydoğuda bu bitki,alfa otu steplerine dönüşür.

Afrika’yla yakın bağlar ve Pireneler’in oluşturduğu doğal engel,öteki Akdeniz ülkelerinden oldukça bir hayvan varlığının oluşmasını sağlamıştır.Pireneler ile kuzeydeki dağlarda hala ayı ve kurtlara rastlanmakla birlikte,büyük yabanıl hayvanlar hemen hemen tükenmiştir.Aynı sonuçla karşı karşıya olan İspanya dağ keçisi (Capra pyrenaica),geyik ve yabandomuzu gibi türler koruma altında tutulmaktadır.Keklik,orman tavuğu,ördek ve tavşan gibi küçük av hayvanları ülkenin her yanında bol miktarda bulunur.Yalnızca Cebelitarık’ta yaşayan Berberi şebeğinin yöreye özgü bir hayvan olduğu yada Afrika’dan getirildiği sanılmaktadır.

Geçmişte Atlas Okyanusu kıyılarında bulunan zengin balık ve kabuklu varlığı,aşırı avlanma sonucunda büyük ölçüde azalmıştır.ırmaklarda alabalık,turnabalığı,sazan ve öteki tatlı su balıkları hala yaşamaktadır.

HALK

İspanyollar, yüzyıllar boyunca değişik zamanlarda batı Avrupa’nın bu bölgesinde yerleşmiş olan çeşitli ırk gruplarının karışımıyla oluşmuş bir millettir. Bu nedenle, Kastilya İspanyolca’sının ulusal dil olmasına karşılık, kuzey İspanya’daki Basklar kendi özel dillerini; kuzeydoğudaki Galicialılar da bir Portekiz lehçesi konuşurlar.

Bölgeler arasında büyük ayrımlar vardır.Örneğin bazı Andalusia kadınları, hala 5.yüzyılda ve daha önce bu bölgede yaşamış olan Faslı kadınlar gibi yüzlerine peçe örterler. Evlerde Pirenelerdeki sivri çatılı, koyu renkli taş binalardan; güneydeki beyaz badanalı, düz tavanlı, küp biçimindeki binalara kadar değişiklikler gösterir.

Franco yönetimi sırasında, İspanya’nın kültürel yaşamı da sınırlanmıştır. Bu nedenle ünlü ressam Pablo Picasso, ünlü çellist Pablo Casals gibi birçok sanatçı ülkelerinden ayrılmak zorunda kalmışlardır.İspanya’daki okuryazar olmayanların sayısında büyük bir azalma olmakla birlikte, İspanya’nın eğitim sistemi hala hala yeterli değildir. Günümüzde
6-14 yaşları arasında okula gitmek zorunludur; fakat ilkokulu bitirenlerin ancak üçte birinden orta öğretim yapabilmekte ve orta öğretimi bitirenlerinde ancak yüzde 10’u İspanya’daki 13 üniversiteden birine gidebilmektedir. Bununla birlikte, teknik öğretim görmekte olan öğrenci sayısında artış görülmektedir.Katolik kilisenin, İspanyol yaşamında önemli bir rolü vardır.

YERLEŞME VE DOKUSU

Doğal yapı ve tarihsel etkenlerden kaynaklanan bölgesel ayrılıklar günümüzde de canlılığını korumaktadır. 1978’deki düzenlemeyle oluşturulan özerk bölgeler genellikle tarihsel bölgelerle çakışmaktadır. Geçmişte iç platonun büyük bir bölümünü kapsayan Kastilya Krallığı’nın tarihsel ve kültürel birikimini yansıtan bölgeler Leon, Eski Kastilya ve Yeni Kastilya’dır. Aynı krallığın sınırları içinde yer alan kuzeydeki Bask ülkesi, Asturias ve Galicia, Portekiz sınırındaki Extremadura, güneydeki Murcia ve Andalucia tarih içinde ayrı birer bölge kimliğini kazanmıştır.Geçmişte yarımadanın dopusunu içine alan Aragon Krallığı topraklarında da 4 bölge ayırt edilebilir: Navarra, Aragon, Katalonya ve Valencia.

İspanya’da özellikle kıyı bölgeleriyle iç kesim arasında çok belirgin farklılıklar vardır.Bu gelişmenin temelinde yatan en önemli etken dildir.Örneğin İspanyolca dışındaki dillerin konuşulduğu Bask Ülkesi, Katalonya ve Galicia’da bölgeci eyilimler çok güçlüdür.Öte yandan İspanyolca konuşulmasına karşın toplumsal ve kültürel farklılığın öne çıktığı Andalucia, Aragon ve Kanarya Adalarında da benzer bir eyilim görülür.Bu nedenle geleneksel bölgelerin merkezi yapıya gösterdiği direniş, günümüz İspanya’sının en önemli siyasal sorunlarından birini oluşturmaktadır.

İspanya’nın bir sanayi ülkesi özelliğini kazandığı son 50 yıl içinde kırsal kesimlerden kentlere doğru hızlı bir göç hareketi yaşanmıştır.Bunun yarattığı toplumsal değişim çok çarpıcıdır.Geleneksel kırsal yerleşme bölgeden bölgeye büyük farklılıklar gösterir.Atlas Okyanusu ile Akdeniz’e bakan kıyı bölgelerinde egemen yerleşme dokusu tarım arazilerinin çevrelediği küçük köylerdir.Buna karşılık iç platoyla Ebro ve Guadaluivir vadilerinde kırsal nüfus genellikle büyükçe kasabalarda toplanmıştır.Nüfusun çoğunluğu 10.000 üzerindeki kentlerde yaşar.İç platonun güneyinde bulunan orta büyüklükteki kentler tarımsal bir yapı gösterirken, Bask Ülkesi ve Katalonya’daki küçük kent ve kasabalarda sanayi ağır basar. Ülkenin en büyük kent merkezleri Madrid ve Barcelona’dır.Öteki büyük metropoller Bilbao, Valencia, Zaragoza ve Sevilla’dır.

NÜFUS
ETNİK , DİLSEL VE DİNSEL YAPI

İspanya tarih boyunca Kuzey Afrika ve Batı Avrupa’dan gelen yoğun istila hareketlerine sahne olmuştur. Toplumsal yapı üzerinde en derin iz bırakan istilalar, Roma ve Arap egemenliği döneminde rastlar. Avrupa etkisi gelende daha ağır bastığından, İspanyol toplumu Avrupa’nın öteki Akdeniz halklarına büyük bir benzerlik gösterir. Etnik kökenden gelen ayrımlar uzun yıllar süren özümleme süreci içinde geniş ölçüde silindiğinden, nüfusun büyük çoğunluğu İspanyol kimliği kazanmıştır. Katalan, Galicia, Bask halkalarının ayrı kimlikleri daha çok kültür ve din özelliklerine dayanır. Gerçek anlamda etnik bir azınlık oluşturan topluluk Çingenelerdir. Çok sayıda Çingenenin genel toplumsal yapıyla bütünleşmiş olmasına karşın, geleneksel göçebe yaşamı sürdürenlerin oranı önemli bir düzeydedir. Sayıları birkaç yüz bin olarak tahmin edilen Çingenelerin en kalabalık olduğu kentler Granada, Madrid, Barcelona ve Murcia’dır.

Temelde bir Roman dili olan Modern İspanyolca (Kastilya Dili) ülkenin hemen her yanında konuşulur. Bununla birlikte bazı bölgesel lehçe farklılıkları da görülür. Güney Fransa’da konuşulan Oksitan diline çok yakın olan Katalan dili özellikle Katalonya, Balear Adaları ve Valencia’da yaygındır. Gelişmiş bir dil olarak zengin bir edebiyatı vardır. Kastilya dilinden büyük ölçüde etkilenmiş olan Galicia dili daha çok kırsal kesimde varlığını sürdürmektedir. Çok farklı bir yapısı olan Bask dili son yıllarda belirgin bir canlanma sürecine girmiştir. Katalan, Galicia ve Bask dilleri yeni anayasayla resmi yerel diller olarak tanınmıştır.

İspanyol halkının büyük çoğunluğu Katoliktir. 1978’de resmi statüsü kaybeden Katolik Kilisesi gene de devletten mali yardım görmektedir. Küçük Protestan mezheplerin dışında Yehova Şahitler’nin sayısında hızlı bir artış gözlenmektedir.Yahudiler, Hıristiyan olmayan en büyük topluluğu oluştururlar.

DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER

İspanya’dan Latin Amerika’ya yönelik geleneksel göç hareketi 2.Dünya Savaşı’ndan sonra dururken, 1950’lerde Batı Avrupa’ya yönelik yeni bir göç dalgası başlamıştır. 1970’lerin sonlarında kesin dönüş yapanların artmasına karşın, Batı Avrupa’da çalışan İspanyolların sayısı hala 250-500 bin olarak tahmin ediliyor. İspanya’da yaşayan Latin Amerika kökenli siyasi mültecilerin sayısı birkaç yüz bini bulur.

Yoğun iç göçler nedeniyle 1930’lardan çoğu kentlerin nüfusu üç kat artmıştır. Büyük kentlerin dışında turizmin geliştiği kıyı bölgelerine ve adalara da yönelen iç göç eğilimi son yıllarda yavaşlama gösterdiği gibi yer yer tersinide de dönmüştür. Bir başka göç hareketi de, Basklı olmayanların giderek Bask Ülkesi’nden ayrılmasıdır.

Nüfus yoğunluğu (1987) km2 başına 77 kişidir. Nüfusun yaklaşık üçte ikisi kıyı bölgelerinde toplandığından, nüfus dağılımı oldukça dengesizdir. Bask Ülkesi, Galicia, Katalonya, Valencia ile Balear ve Kanarya Adalarında nüfus yoğunluğu Batı Avrupa’daki düzeye yakındır. Buna karşılık Navarra ve Aragon, Batı Avrupa ölçülerine göre neredeyse terk edilmiş bir görünümdedir. Kentlerde oturanların toplam nüfus içindeki oranı (1985) yaklaşık yüzde 76’dır. Doğum oranının uzun yıllardan beri bir düşüş eğilimi içinde olması nedeniyle, doğal nüfus artış hızı çoğu gelişmekte olan ülkenin gerisindedir. Kanarya Adaları, Andalucia; Murcia ve Bask Ülkesi’nde ülke ortalamasının üzerinde olan doğum oranı, özellikle Eski ve Yeni Kastilya’da düşüktür. Ülke genelinde doğum ve ölüm oranları (1984) sırasıyla binde 11,9 ve 7,7’dır. Yaşam koşullarında düzelmeye bağlı olarak, öteki Avrupa ülkelerinde olduğu gibi, yaşlıların toplam nüfus içindeki oranı artmaktadır. Ülkeye her yıl 30 milyondan fazla turist gelmesi ve hızlı sanayileşmenin yol açtığı kirlenme giderek önemli sorunlara yol açmaktadır.

EKONOMİ

İspanya’da büyük ölçüde hizmet sektörü, hafif ve ağır sanayi ile tarıma dayanan, gelişmiş bir piyasa ekonomisi yürürlüktedir. Çeşitli müdahaleci politikalar uygulayan devletin ekonomi üzerinde önemli bir ağırlığı vardır. 1960’larda ve 1970’lerin başında yüksek bir büyüme hızı göstererek İtalya’ya yakın bir düzeye ulaşan İspanya, ekonomik alanda Batı Avrupa ile bütünleşme yolunda önemli adımlar atmıştır. 1986’da Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) içinde tam üye statüsü kazanan ülke, aynı zamanda Uluslar arası Para Fonu (lMF), Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü (OEEC) (bugün Ekonomik Kalkınma Ve İşbirliği Örgütü [OECD] ) ile Gümrük Tarifeli ve Ticaret Genel Antlaşması (GATT) gibi uluslar arası kuruluşlarada üyedir. Hızlı sanayileşmeye karşın, yatırım ve modern donanım açığı ciddi bir sorun oluşturmaktadır. 1985 verilerine göre ülke gayri safi milli hasılası (GSMH) 168,8 milyar ABD doları,kişi başına düşen milli gelir ise 4.360 ABD Doları’dır.

TARIM, ORMANCILIK VE BALIKÇILIK

İspanya’nın Batı Avrupa’nın en büyük tarım üreticileri arasında yer almasına karşın , tarım sektörünün ekonomiye katkısı sınırlı bir düzeydedir. Tarımın gelişmesinin önündeki en büyük engeller, kentlerde oturan büyük toprak sahiplerinin elindeki geniş malikanelerin (latifundium) varlığı ve toprakların genel verimsizliği ile belirsiz iklim koşullarından kaynaklanan güçlüklerdir Daha çok Extremadura ve Andalucia’da bulunan malikane arazilerini dağıtma yolundaki çalışmalarda henüz önemli bir ilerleme sağlanamamıştır. Buna karşılık küçük arazileri birleştirerek işletmeye elverişli çiftliklere dönüştürme konusunda ciddi
başarılar elde edilmiştir. Yağışlara bağımlılığı azaltmak için büyük sulama projeleri kurmaya özellikle 20. yüzyılda önem verilmiştir.

Gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) ancak yüzde 6,6’sının yaratıldığı tarım sektöründe toplam iş gücünün yedide birine yakın bir bölümü çalışır.GSYİH içindeki payının giderek azalmasına karşın, tarımsal üretimde az da olsa mutlak bir artış gözlenmektedir. En önemli tahıl ürünleri; arpa ve buğdaydır. Arpa daha çok güneydoğuda, buğday ise iç plato ile Ebro Vadisinde yetiştirilir. Devletçe desteklenen mısır ve yağlı tohum üretimi sınırlı bir düzeydedir.İç platonun bir başka temel ürünü baklagillerdir. Valencia ve Ebro deltasında pirinç ekimi yapılır. Patates ve Şeker Pancarı da önemli ürünlerindendir.

Akdeniz iklimi özellikle Valencia ve Castellon’da yaygın turunçgil üretimine olanak verir.Kuzey ve Kuzeybatıda elma ve şeftali; Castellon ve Alicante’de incir ve badem, Murcia’da şeftali ve kayısı üretimi öne çıkar. Malikanelerin başlıca ürünü olan zeytin genellikle yağ üretiminde kullanılır. Bağların çoğu ülkenin doğusundaki tepelik alanlarda bulunur. İspanya Avrupa’nın üçüncü büyük şarap üreticisidir; ama şaraplar genellikle düşük kalitededir. Az miktarda yetiştirilen ticari ürünler arasında kenevir,pamuk ve tütün sayılabilir.

Hayvancılığın ekonomiye katkısı önemlidir; İspanya koyun ve keçi varlığı bakımından Avrupa’da ilk sıralarda yer alır. Sığır daha çok kuzeydeki nemli bölgelerde, koyun iç platoda, keçi ise güneydoğuda yetiştirilir. Extremadura’nın seyrek ağaçlıklı alanlarında domuz besiciliği de yapılır.

Ormanlar ülke topraklarının yaklaşık üçte birini kaplar. Toprak erozyonunu önlemek amacıyla yeni ağaç dikimine de önem verilmektedir. Yıllık tomruk üretimi 13 milyon metreküp’ün üzerindedir. Balıkçılık başta Galicia olmak üzere kuzey ve batı kıyılarında önem taşır. İspanya’nın balıkçı filosu yaklaşık 17000 tekneyi kapsar. En çok avlana deniz ürünleri; Sardalye,hamsi,barlam,morina,tonbalığı,yumuşakçalar ve kabuklulardır.

MADENCİLİK VE SANAYİ

İspanya Batı Avrupa’nın en büyük kömür madenciliği merkezlerinde biridir. Kömür ocaklarının çoğu kuzeybatıdaki Arturias gölgesindedir. 1960’ların ortalarındaki köklü düzenlemeyle ekonomik olmayan ocaklar kapatılarak yatırımlar potansiyeli yüksek yataklara yöneltilmiştir. Kuzeydeki Cantabria Dağlarında demir cevheri ve çinko yatakları işletilir. Güneybatıdaki Sierra Morena’da bakır ve kurşun yatakları vardır. Petrol çıkarımı sınırlı bir düzeydedir. Öteki yer altı zenginlikleri arasında cıva, tungsten, pota, piritler,ve uranyum oksitler sayılabilir.

GSYİH içindeki toplam payı dörtte biri geçen madencilik ve imalat sanayisi sektörlerinde toplam işgücünün beşte birinden fazlası çalışır. Oldukça geç bir dönemde gelişmeye başlayan sanayi 1950’lerin ortalarından sonra büyüme hızı bakımından dünyada ilk sıralara yerleşmiştir. Seramik, kağıt, yünlü ve pamuklu dokuma gibi ürünlere dayalı geleneksel hafif sanayiler, günümüzde de eski merkezlerde yoğunlaşmıştır. Son yıllarda yüksek teknoloji gerektiren yeni sanayi dallarına geniş çaplı yatırımlar yapılmıştır. Bu alanda en çarpıcı örnek 1960’larda dünya çapında bir rekabet gücüne ulaşan gemi yapımcılığıdır. ABD otomobil şirketlerinden Ford Motor Company ve General Motors Corporation’ın giriştiği yatırımlar İspanya’da gelişkin bir otomobil sanayisinin kurulmasına önemli katkıda bulunmuştur. Sociedad Espanola de Automoviles de Turismo (SEAT) şle Fiat’a ait olan ortak kuruluşlarda çeşitli motorlu araçlar üretilmektedir. Öteki önemli sanayi dalları demir-çelik, kimyasal madde ve plastik eşya üretimi, makine, motor ve elektrikli ev aletleri yapımıyla gıda işlemedir.

Ağır sanayi kuruluşlarının çoğu, aynı zamanda metalurji merkezleri olan Bilbao, Santander ve Oviedo çevresinde toplanmıştır. Bilbao çelik sanayisinin geçmişi ortaçağa kadar iner. Madrid’de makine ve metal eşya fabrikalarının yanı sıra çeşitli hafif sanayi kuruluşları da vardır. Barcelona başlıca dokuma ve plastik eşya merkezidir. Gemi, çelik ve dokuma sanayilerinde yeniden yapılanma programları yürütülmektedir.
Büyük bölümü ithal petrolden elde edilen yıllık elektrik üretimi (1985) 125,6 milyar kW-sa düzeyindedir. Yetersiz yağışlar nedeniyle, ırmaklardan hidroelektrik enerji üretimi pek gelişmemiştir.

FİNANS HİZMETLERİ VE TİCARET

Mevduat ve ticaret bankalarındaki işlemlerin çoğu devletçe düzenlenir; bu alandaki sıkı denetim son yıllarda bir ölçüde gevşetilmiştir. Anonim kuruluşların çoğu kredi için bu bankalara başvurur. Tasarruflar genellikle hisse senetleri yerine bankalara yöneldiğinden, sınırlı sorumlu şirketler mali açıdan bankalara bağımlıdır. Yatırımlar için bir başka önemli kaynak yabancı sermayedir.

İhracat büyük ölçüde makine, ulaşım araçları, ham ve işlenmiş metal ile gıda ürünlerine dayanır. Başlıca ithalat kalemleri petrol ve petrol ürünleriyle temel yatırım mallarıdır. Ayrıca tahıl ve pamuk gibi bazı tarım ürünleri de kısmen dışarıdan karşılanır. Petrole bağımlılık nedeniyle sürekli bir eğilim gösteren dış ticaret açığı, turizm gelirleri ve yurt dışındaki işçilerin gönderdiği dövizlerle kapatılır. Dış ticarette en önemli yeri ABD, AET ve Ortadoğu Ülkeleri tutar.

EKONOMİNİN YÖNETİMİ

Devletin ekonomideki ağırlığı çeşitli altyapı ve hizmet kuruluşlarını elinde tutmasının yanı sıra 1941’de oluşturulan Ulusal Sanayi Enstitüsü’ne (INI) dayanır. Çeşitli desteklerle ağır sanayinin gelişmesinde önemli rol oynamış olan INI’nın kömür, çelik, petrokimya ve otomobil gibi sanayi gibi sanayi dallarında önemli yatırımları da vardır. Planlamaya dayanan korumacı politikaların geçmişi 1950’lerin sonlarına kadar iner. Son yıllarda devlet müdahaleciliğini azaltma yönünde bir eğilim görülmektedir. Bu çerçevede mali sistemi liberalleştirme, faiz oranlarını serbest bırakma ve fiyat denetimini gevşetme doğrultusunda bazı adımlar atılmıştır. 1980’lerdeki ekonomik durgunluk döneminin başlangıcındaki enflasyon oranını düşürmeye ağırlık verilmesine karşın, son yıllarda istihdamı geliştirici politikalar öne çıkarılmıştır.

Geçmişte yasadışı sayılan ve ceza yasası uyarınca kovuşturmalara uğrayan işçi sendikaları üzerindeki baskılar 1977’de kalkmıştır. Başlıca sendika kuruluşları İspanyol Komünist Partisi’yle (PCE) bağları olan işçi Komiteleri Sendikaları Konfrederasyonu, İspanyol Sosyalist İşçi Partisi’ne (PSOE) bağlı olan Genel İşçi Sendikası (UGT) ile İşçi Sendikaları Birliği’dir (USO). Yeni çıkarılan yasalarla işçi-işveren ilişkileri daha demokratik bir temelde oturtulmuştur.

Ekonomik en zayıf noktalarından biri kamu gelirlerinin önemli bir dayanağı olan vergilerin etkili bir biçimde toplanamamasıdır. Bu durum vergi sisteminin toptan gözden geçirilmesini gerektirmiştir. Öte yandan geçmişte geniş kaynakların teşvik önlemleri aracılığıyla sanayiye kaydırılması nedeniyle ihmal edilen sosyal hizmet, sağlık ve eğitim alanlarının kamu giderleri içindeki payı, 1970’lerin sonlarından bu yana önemli ölçüde artmıştır.

ULAŞIM

Ülke düzeyindeki ana ve ikincil yolların yanı sıra bölgesel ve yerel yolları da kapsayan karayolları ağının toplam uzunluğu [1986] 320 bin km’ye yaklaşır. Geniş çaplı kaplama çalışmalarıyla otoyolların yapımı 1960’ların ortalarında başlamıştır. İspanya, karayollarındaki trafik yükünün en yoğun olduğu ülkeler arasında yer alır; trafik sıkışıklığı özellikle kıyılarda belirgindir.

Öteki Avrupa ülkelerine göre oldukça geç bir tarihte başlayan demiryolu inşası 19.yüzyılın ikinci yarısında gelişmiştir. Önceleri imtiyaz verilen özel şirketlerin işlettiği demiryolları, İç savaş (1936-39) sırasındaki büyük yıkımın ardından, 1941’de devlete devredilmiştir. Demiryolu ağının odak noktasını Madrid oluşturur. 1964’ten sonra uygulanan modernleştirme programı çerçevesindeki elektrikle işleyen trenlerin sayısı hızla artmaktadır. Madrid, Barcelona ve Sevilla’da metro hatları vardır.

Dış ticaretin büyük bölümü denizyoluyla yürütülür. İspanya’nın deniz taşımcılığı filosu 1980 ‘de toplam tonaj bakımından dünyada 13.sırada yer alıyordu. Başlıca limanlr Bilbao, Tarragona,, Barselona, ,Santa Cruz de Tenerife, Algeciras,Cartagena, Gijon, Las Palmas, Valencia, Huelva, Malaga, ve Coruna’dır. Genelde özerk yapılı olan limanlr arasındaki eşgüdümü merkezi bir kamu kuruluşu sağlar.

Ülkenin iki büyük havayolu kuruluşu IBERİA AVİACO çoğunluk hisseleri INI’nın elinde olan Anonim Şirketlerdir. En işlek hava alanları MADRİD, PALMA de MALLORCA ve BARSELONA’dır.

YÖNETSEL VE TOPLUMSAL KOŞULLAR
DEVLET YÖNETİMİ

İspanya 1978 ‘de kabul edilen Anayasa uyarınca Parlementer Sisteme dayalı MEŞRUTİ Bir MONARŞİ’dir.
Kral devletin başı ve silahlı kuvvetlerin başkomutanıdır.
Yasama erki iki meclisli bir organ olan Cortes Generales’in elindedir.
Bu organının ağırlıklı kanadını oluşturan TEMSİLCİLER MECLİSİ [Camera Baja] üyeleri dört yılda bir doğrudan ve genel oyla seçilir. Senatoda [ Camera Alta] özerk bölgeler ve ada illeri dörder üye ile temsil edilir. Senato seçimleri de dört yılda bir yapılır. Yasa tasarısı sunma yetkisi iki meclis, hükümet ve özerk bölge meclisine aittir. 500 bin imza toplamak koşuluyla halk tarafından da yasa tasarısı önerilebilir. Temsilciler meclisten genel tasarıların Senato da en çok iki ay olağan üstü durumlarda 20 gün içinde görüşülme4si gerekir. Temsilciler Meclisinin’nin Senato’da yapılan değişikleri benimsememesi durumunda, tasarı onaylanarak yürürlüğe girmek üzere krala gönderilir. Senato’nun hazırladığı tasarı Temsilciler Meclisi’nden geçerek yasalaşır.
Yasama organına karşı sorumlu olan yürütme gücünün başında Başbakan bulunur.
Başbakan Çoğunluk Partisi’nin önersi üzerine Kral tarafından atanır. Yasama organı dışından da seçilebilen Hükümet Üyeleri Yasama Organının ve Komitelerinin toplantılarına katılabilir. Hükümet isterse güven oyu için Yasma Organına başvurabilir; Güven Oyu için basit çoğunluk yeterlidir. Yasama Organında verilen Gensoru’nun mutlak çoğunlukla kabul edilmesi durumunda Hükümet düşer ve Gensoruda belirtilen Başbakan Adayı kendiliğinden bu göreve gelmiş olur. Başbakan gündemde bir gensorunun olması koşuluyla Yasama Organını dağıtarak seçimlere gidebilir.

İspanya son yıllarda Yerel Yönetim bakımından yeni bir sistem oluşturma sürecine girmiştir. Anayasa uyarınca “Ortak Tarihsel, Kültürel ve Ekonomik özellikler taşıyan komşu iller”e bir araya gelerek özerk bölge [ Comunidad autonoma ] oluşturma hakkı tanınmıştır. Bunun için ilgili bölgedeki belediyelerin en az üçte ikisinin başvurması gerekir; bu belediyeler nüfusun çoğunluğunu da temsil etmelidir. Özerk bölgenin statüsü söz konusu illeri temsil eden yöneticilerle yürütüle görüşmelerin Merkezi Hükümetçe belirlenir. Geçiş döneminde yönetim ve yasama işleri merkezi hükümetin denetiminde sürdürülür. Anayasa uyarınca resmen tanınan özerk bölgeler, ulusal çıkarlara aykırı davranmamak koşuluyla iç işlerinde kendi kendini yönetme yetkisini kazanmış olu. 1988’e gelindiğinde özerk bölgelerin sayısı 17’ye ulamış bulunuyordu.

Yerel düzeyde Merkezi Yönetime bağlı temel birimleri oluşturan iller, bir dizi belediyeyi kapsar. Her ilde, üyeleri belediye görevlileri arasından seçilen bir il temsilciler bulunur. Belediyeler, üyeleri seçimle belirlenen belediye meclisleri tarafından yönetilir.Meclisin seçtiği belediye başkanı aynı zamanda Merkezi Yönetimin Temsilcisidir. Madrid ve Barselona gibi büyük kentlerin yetkileri daha geniş olan özel belediye yönetimleri vardır.

Ülke genelinde siyasal yaşam demokratik ve çoğulcu bir yapı gösterir. Başlıca Siyasal Partiler ılımlı sol eğilimli İspanyol Sosyalist İşçi Partisi [PSOE], merkez sağda yer alan Demokratik Merkez Birliği ( UCD), Avrupa komünizmi çizgisini savunan İspanyol Komünist Partisi ( PCE) ve tutucu bir ittifak olan Demokratik Koalisyon’dur (CD). Ayrıca Bask Ülkesi, Katalonya ve Andaluci’da güçlü bir desteği olan yerel milliyetçi partiler de var.

Yargı sistemi bağımsızdır. Anayasa ile ilgili davalara Anayasa Mahkemesi bakar. Bu mahkemenin görev alanı dışında en üst yargı organı altı daireden oluşan Yüksek Mahkeme’dir. Başkanı Adli Genel Kurul’un ( Consejo General del Poder Judicial ) önerisi üzerine kral tarafından atanan Yüksek Mahkeme’nin altında Genel Üst Mahkeme, bölge üst mahkemeleri ve il üst mahkemeleri görev yapar. Alt derece mahkemeleri genellikle hem ceza, hem hukuk davalarına bakar. Benzer bir örgütleme sistemini izleyen özerk bölgelerdeki yargı organları da Yüksek Mahkeme’nin denetimine bağlıdır.

Savunmayla ilgili konulardan başbakan ve Ulusal savunma Kurulu sorumludur. Silahlı Kuvvetler Savunma Bakanlığı’na bağlıdır. Bütün erkek yurttaşlar için zorunlu olan askerlik hizmeti 15-18 ay arasında değişir. İçişleri Bakanlığı’na bağlı olan kolluk kuvvetleri, askeri bir örgütleme sistemine dayanır. Silahlı kuvvetlerin bir birimi olan Guardia Civil kıyı ve sınırların yanı sıra liman, havaalanı ve hapishaneleri korumakla görevlidir.

KAYNAKLAR

1. İNTERNET
2. ANA BRITANICA (44,45,46,47,48,49,50)
3. BÜYÜK LAROUSSE (101,102,103,104,105,106)

1.786 views

Yerin yapısı incelendiğinde Yerkabuğunun farklı özelliklere sahip 3 katmandan oluştuğu görülür. Bunlar; 1) Yerkabuğu (Taşküre) 2) Manto (mağma) 3) Çekirdek

1) YERKABUĞU (Taşküre): Bu katman tamamen katı halde olup ortalama kalınlığı 33 km’dir. Bu katmanda sıcaklıklar 33 m de 1Co artar. Yoğunluk bu katmanda en azdır. Sial ve Sima olmak üzere 2 katmana ayrılır.
SİAL katmanı Silisyum ve Alimunyumdan oluşur Kalınlığı dağların altında az okyanusların altında incedir.
SİMA katmanı Silisyum ve Magnezyumdan oluşur. Yoğunluk ve sıcaklık artmıştır. Kalınlığı denizlerin altında fazla dağların altında incedir.
2) MANTO (Magma): Bu katman tamamen lavlardan oluşur. Yoğunluk ve sıcaklık fazladır.
3) ÇEKİRDEK: Yoğunluk ve sıcaklık max seviyededir.İç ve dış çekirdek olmak üzere 2 ye ayrılır.

Yerkabuğunu Oluşturan Taşlar
Katı halde olan yer kabuğu taşlardan ibarettir. Bu taşları oluşumlarına göre 3 gruba ayırabiliriz.
1) Püskürük (Magmatik – Volkanik) Taşlar:
Yeraltında bulunan lav maddesi yerin çatlakları boyunca yeryüzüne çıkar ve katılaşır. Bu taşlara denir. Eğer lav maddesi yeryüzüne ulaşırsa dış püskürük, ulaşamaz yerin içinde katılaşırsa iç püskürük taşları oluşturur.
İç Püskürük taşlar: Bazalt, Andezit, Obsidyen,Tüf
Dış Püskürük taşlar: Granit, Siyenit,Diyorit,Gabro

2) Tortul Taşlar:Dış kuvvetler tarafında aşındırılıp taşınan malzeme deniz ve göl diplerinde üst üste birikerek taşlaşır. Katılaşan bu maddeler tortul taşları oluşturur. Tortul taşları en önemli özelliği içlerinde fosil bulunması ve tabakalı olmalarıdır.
3 gruba ayrılırlar;
a) Fiziksel (Mekanik) Tortul taşlar: Sular tarafından eritilemeyen maddelerin taşınması ve taşınan malzemenin deniz ve göl diplerinde birkmesiyle oluşurlar. Çakıltaşı (Konglomera), Kumtaşı (Gre), Kiltaşı (Şişt)

b) Kimyasal Tortul Taşlar: Sular tarafında eritilip taşınan malzeme deniz ve göl diplerinde birikerek bu tür taşları oluşturur. Kalker (Kireçtaşı), Traverten, Kayatuzu, Jips (Alçıtaşı), Sarkıt, Dikit

c) Organik Tortul Taşlar: Canlı kalıntılarının toprak altında kalarak fosilleşmesi ile oluşurlar. Mercan Kalkeri, Tebeşir, Kömür ( Antrasit, Taşkömürü, Linyit, Turba)

3) Başkalaşım (Metamorfik) Taşlar: Toprak altında
bulunan taşlar yüksek sıcaklık ve basınca maruz kalırsa değişime yani başkalaşıma uğrar. Bu olay sonucunda oluşan taşlara denir.
Kalker Mermer
Granit Gnays

Yerkabuğunu oluşturan Kuvvetler

İÇ KUVVETLER DIŞ KUVVETLER
1) Epirojenik Hareketler 1) Akarsular
(Kıta Oluşumu) 2) Rüzgarlar
2) Orojenik Hareketler 3) Buzullar
( Dağ Oluşumu ) 4) Dalga ve Akıntılar
3) Depremler
4) Volkanizma

İÇ KUVVETLER
Kaynağını yerin derinliklerinden alan kuvvetlerdir. Bunlar yapıcı karakterdedir. Dış kuvvetler bunların oluşturduğu şekilleri aşındırarak ortadan kaldırmaya çalışırlar.
1) Epirojenik Hareketler (Kıta Oluşumu): Geniş alanlı kıta ve okyanuslar arasında görülen yükselme ve alçalma hareketidir. Kıta ve okyanuslar arasında bulunan dengeye İzostatik denge denir. Bu denge bozulduğu zaman deniz ilerlemesi ve gerilemesi görülür.

2) Orojenik Hareketler ( Dağ Oluşumu): Deniz ve göl diplerinde biriken tortul malzeme tektonik hareketlere maruz kalırsa su yüzüne çıkarak dağ oluşumuna sebep olur. Eğer tortul malzeme yumuşak ve esnek olursa tektonik hareketler esnasında kıvrılmaya uğrar ve kıvrım dağlarını oluşturur. Kıvrım dağların yüksekte kalan kısmına Antiklinal, alçakta kalan vadilerine ise Senklinal adı verilir. Kuzey Anadolu (karadeniz) dağları ve Toros dağları bu şekildedir. Sıradağ özelliği gösterirler.

Tortul malzeme sert yapıda olursa Tektonik hareketler esnasında kırılır ve kırıklı dağları oluşturur. Kırık hatlarına Fay hattı denir. Bu dağların yüksekte kalan dağlık alanlara Horst, alçakta kalan ovalık alanlara ise Graben denir. Bu tür dağlara Türkiye’de Ege bölgesinde ve Akdeniz bölgesinde Hatay civarında rastlanır.

3) Depremler (Seizma): Yerin derinliklerinde meydana gelen titreşim hareketleridir. Depremin başlangıç yeri bir noktadır. Depremin başlangıç yerine iç Merkez (Hiposantr), Depremin merkezine en yakın yerleşim merkezine ise dış merkez (episantr) denir.
Depremleri oluşumlarına göre 3 gruba ayırabiliriz;
a) Volkanik Depremler: Volkanik patlamalar esnasında oluşan depremlerdir. Etki alanı dardır ve Türkiye’de görülmez.
b) Çökme Depremleri: Karstik arazide (eriyebilen kayaçların olduğu arazi) görülen depremlerdir. Akdeniz bölgesinde yaygındır. Etki alanı dardır. Ayrıca Zonguldak çevresinde de kömür çıkarılmasından dolayı görülür.
c) Tektonik Depremler: Fay hatları boyunca meydana gelen depremlerdir. Etki alanı geniş , yıkım gücü fazladır. Dünyada en çok görülen deprem türüdür.
Depremler dünyada; Akdeniz çevresi, Pasifik okyanusu, Antil adaları, Japonya civarında yaygındır.
Türkiye’deki Aktif Deprem Hatları
1) Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF): İzmit körfezinden Aras vadisine kadar uzanır
2) Güneydoğu Anadolu Fay Hattı (GAF): İskenderun körfezinden Van gölünün kuzeyine uzanır.
3) Batı Anadolu Fay Hattı (BAF): Ege bölgesinde kırıklı dağlar boyunca uzanır.

Türkiye’de Deprem Riski En Az Olan Yerler

1) Konya Çevresi
2) Taşeli Platosu
3) Mardin Eşiği
4) Yıldız dağları
Bölge olarak en az deprem riski G.Doğu Anadolu Bölgesinde görülür.

4) Volkanizma: Yerin derinliklerinde bulunan kızgın lavın yeryüzüne çıkması olayına denir. Lavın yeryüzüne çıktığı yere Volkan denir. Volkanlardan katı, sıvı ve gaz maddeleri çıkmaktadır. Yeryüzünde 800 yakın volkan vardır. Volkanların bulunduğu yerler ile deprem hatları boyunca bir paralellik vardır.

Türkiye’de bulunan volkanik dağlar şunlardır;
İç Anadolu’da; Hasandağı, Erciyes dağı, Melendiz, Karadağ,Karacadağ,
D.Anadolu’da; Ağrı , Süphan, Nemrut, Tendürek
G.Doğu Anadolu’da; Karacadağ
Marmara’da; Uludağ
Ege Bölgesinde; Kula çevresinde
Volkanik sahalar çok tehlikeli bölgeler olmalarına rağmen topraklarının verimli olması dolayısıyla sık nüfusludur. Ayrıca volkan patlamaları esnasında Bakır,Çinko,Manganez, Demir gibi madenler oluşur.

DIŞ KUVVETLER
Kaynağını güneşten alan kuvvetlerdir. İç kuvvetler sonucu oluşan şekilleri yok eder bu yüzden yıkıcı kuvvetler olarak adlandırılır.
Toprak Oluşumu
Yerkabuğunu oluşturan anakaya örtüsü değişik faktörlerin etkisi ile parçalanır ve toprağı oluşturur. Toprak 2 türlü oluşur.
a) Fiziksel Çözülme: Günlük sıcaklık farkından dolayı taşların parçalanması olayıdır. En çok su buharının az olduğu çöllerde, Türkiye’de ise denizden uzak iç kesimlerde görülür.
b) Kimyasal Çözülme: Su buharının çok olduğu yerlerde suyun taşları eritmesi olayıdır. En çok yağışın fazla olduğu deniz kıyılarında fazladır.
Toprak: İçinde canlı artıkları bulunan yeryüzünün ufalanmış örtüsüne denir. Toprak içinde bitki artıklarından oluşan organik kökenli verimli maddelere Humus denir. Topraklar 2 gruba ayrılır.
A) Yerli Topraklar: Taşların bulundukları yerlerde fiziksel ve kimyasal çözülmeye uğramaları sonucunda oluşmuşlardır.
Nemli bölgelerde topraktaki Humuslar yıkanarak toprağın altına sızar ve bitki bunlardan yararlanamaz. Bu ise verimi azaltır. Kurak bölgelerde ise yıkanma azdır. Dolayısıyla kireç ve tuzlar toprakta birikerek verimi azaltırlar. Verimli toprakta yıkanmanın orta derecede olması gerekir.
Yerli toprakları Nemli ve Kurak Bölge Toprakları diye ikiye ayırabiliriz.
1)Nemli Bölge Toprakları:
a) Laterit Toprak: Sıcak-Nemli bölge toprağıdır. Yıkanma fazla olduğu için humus bakımından fakir ve verimsizdir. Ekvatoral bölgede ve D. Karadeniz bölgesinde görülür. Çay üretimine uygundur.
b) Podzol Toprak: Soğuk- Nemli bölge toprağıdır. İğne yapraklı ormanların bulunduğu Sibirya ve Kanada civarında görülür. Türkiye’de Batı karadeniz de görülür.
c) Kırmızı Topraklar(Terra Rosa): Akdeniz iklim bölgelerinde ve kalkerler üzerinde görülür. Demiroksitten dolayı kırmızı renklidir. Akdeniz, Ege ve Güney Marmara bölgesinde görülür.
d) Kahverenkli Orman Toprakları: Orta kuşağın nemli bölgelerinde yayvan yapraklı ormanlarla kaplı sahalarında görülür. Humus bakımından zengindir. Türkiye’de ormanlık sahalarda görülür.
e) Tundra Toprakları: Kutuplara yakın 60-70o enlemleri çevresinde Tundra ikliminde görülür. Bataklıklar halinde bulunur tarıma elverişli değildir. Ülkemizde görülmez.

2)Kurak Bölge Toprakları:
a) Çernozyum Toprakları (Kara Toprak) : Step bölgelerinde görülür. Fazla yıkanmadıkları için humus ve mineral bakımından zengindir. Bu nedenle dünyanın en verimli topraklarıdır. Türkiye’de Erzurum – Kars yöresinde görülür.
b) Kestane Renkli Step Toprakları: Bozkır bitki örtüsünün bulunduğu yerlerde yaygındır. Bitki örtüsü kuru küçük otlar olduğu için humus bakımında fakirdir. Tuz ve kireç fazladır. İç Anadolu ve G.Doğu Anadolu’da görülür.
c) Çöl Toprakları: Çok az yağış alıp fazla yıkanmadıkları için içlerinde kireç ve tuz oranı fazladır. Bitki örtüsü olmadığı için humus yoktur,tarım yapılamaz. Tuz gölü çevresinde rastlanır.
B) Taşınmış Topraklar: Akarsu, Rüzgar ve Buzulun aşındırıp taşıdığı topraklardır. Bu toprakların bileşiminde çok çeşitli mineraller olduğu için çok çok verimli topraklardır. Akarsuyun taşıdığı toprağa Alüvyon, Rüzgarın taşıdığı toprağa Lös ve Buzulun taşıdığı toprağa ise Moren (Buzultaş) denir.

EROZYON VE ÖNEMİ
Verimli toprak örtüsünün sel suları ve rüzgarlar gibi dış kuvvetlerin etkisi ile taşınıp götürülmesi olayıdır. Kurak ve Yarıkurak bölgelerde bitki örtüsünden yoksun yerlerde çok etkilidir.
* Erozyon verimli tarım arazilerinin daralmasına ve baraj göllerinin dolmasına neden olur. Ülkemizde en çok Bitki örtüsünün tahrip edildiği İç Anadolu ve G. Doğu Anadolu bölgelerimizde yaygındır.
Erozyonu Arttıran Faktörler
1) Bitki örtüsünün olmaması
2) Arazinin engebeli ve eğimli oluşu
3) Toprağın aşırı işlenmesi
4) Meraların aşırı otlatılması
5) Toprağın eğime paralel sürülmesi
6) Yangınlar ve ani su taşkınları
7) Yağışların düzensiz olması
Erozyonu Azaltan Faktörler
1) Ağaçlandırma yapılması
2) Meraları aşırı otlatmamak
3) Ürünleri nöbetleşe ekmek
4) Tarlaları eğime dik sürmek
5) Eğimli arazilerde sekiler (taraçalar) yapmak
YERKAYMASI ( HEYELAN)
Toprak örtüsü ile birlikte alttaki ana kayanın da yerçekimi etkisi ile aşağıya doğru kaymasıdır.
Heyelanın sebepleri;
1) Kuvvetli Eğim: Arazi eğimli ise heyelan artar.
2) Bol Yağış: Bol su toprağın kaymasına sebep olur.
3) Tabakaların Eğime Paralel Uzanması: Tabakaların eğim doğrultusunda uzanması heyelanı artırır.
4) Killi Arazi: Killi topraklar su ile temasa geçtiğinde kaygan hale gelir. Bu ise toprağın kaymasına sebep olur.

Türkiye’de Heyelan olayı en çok ilkbahar ayında Doğu Karadeniz bölümünde görülür. Heyelan sonucu aşağıya doğru kayan tonlarca toprak eğer bir akarsuyun önünü kapatırsa Heyelan Set Göllerine sebep olur. Örn: Sera, Tortum, Zinav gölleri

A) AKARSULAR
Akarsu: Yer üstü sularının belli bir yatak içinde toplanıp akmasına denir. Akarsuyun doğduğu yere Kaynak, deniz veya göle döküldüğü yere ise Ağız denir.
Akarsu Havzası: Bir akarsuyun bütün kolları ile birlikte sularını topladığı ve sularını boşalttığı alana denir.
Su Bölümü Çizgisi: İki komşu akarsu havzasını birbirinden ayıran sınırdır. Genelde dağların doruk kısmından geçer.
Akarsu Debisi (Akımı): Bir akarsuyun herhangi bir kesitinden bir saniyede geçen su miktarıdır. m3/sn olarak ifade edilir. Havzanın büyüklüğü, Buharlaşma miktarı, Bitki örtüsü, Yükselti- eğim- Bakı, akarsu yatağının geçirimliliği ile kar ve buz erimeleri akarsuyun akımını etkiler.
Akarsu Rejimi: Bir akarsuyun su miktarında yıl içinde meydana gelen değişmelerdir. Bir akarsu yıl boyunca aynı miktarda su taşıyorsa rejimi düzenli, su miktarı yıl içinde değişiyorsa rejimi düzensizdir. Türkiye’deki akarsuların rejimi D. karadeniz akarsuları hariç hepsi düzensiz rejime sahiptirler.

197 views

AKDENİZ BÖLGESİ

AKDENİZ BÖLGESİ

Ülkemizin güneyinde Akdeniz boyunca uzanan bir bölgemizdir.

Kuzeyde Konya havzası, doğuda Uzunyayla ve batıda Köyceğiz ile sınırdır.

FABRİKALARI

Çimento, sigara, şeker, iplik, dokuma, demir-çelik, un ve besin maddeleri fabrikaları ile petrol rafinerileri vardır.

TARIM ÜRÜNLERİ

Buğday, arpa, yulaf, pirinç, pamuk, susam, yerfıdstığı, tütün, muz, turunçgiller (mandalina, portakal, limon, greyfurt) ve her çeşit sebze ve meyvecilik ile turfandacılık önemlidir.

NEHİRLERİ

Seyhan, Ceyhan, Göksu, Dalaman ve Manavgat çayı bölgenin önemli akarsularıdır.

GÖLLERİ

Beyşehir, Burdur, Eğridir, Suğla.

DAĞLARI

Toroslar’da Akdağ, Bozdağ, Nurhak ve Amanos dağları en önemli dağlarıdır.

OVALARI

Çukurova ve Amik ovaları.

LİMANLARI

İskenderun, Mersin, Antalya ve Fethiye.

ŞEHİRLERİ

Adana, Antalya, Antakya, Burdur, Isparta, Kahraman Maraş, Mersin.

TURİZM

Antalya ve Antakya çevresindeki eski eserler ile bölgenin şelaleleri ve plajları turizm bakımından önemli yerlerdir.

Antalya ve Alanya yöresi son yıllarda önemli birer turizm merkezi haline gelmiştir.

Gerek yurt içinden ve gerekse yurt dışından çok sayıda turist yılın her ayında bu bölgeyi ziyaret etmektedir.

Ayrıca bölgede yapılan film festivalleri ve benzeri etkinlikler her geçen gün artmaktadır.

Bölge tarihi, doğası, güneşi, denizi ve konukseverliği ile dünyanın önde gelen turizm merkezlerinden biri haline gelmiştir.

YURDUMUZUN COĞRAFYA BÖLGELERİ

MARMARA BÖLGESİ

MARMARA BÖLGESİ

Türkiye’nin kuzeybatısında yer alır.

Türkiye’nin nüfus yoğunluğu en fazla olan bölgesidir.

Bölge ekonomik olarak, en gelişmiş bölge özelliğini taşır.

FABRİKALARI

Çimento, kumaş, deri, dokuma, iplik, konserve, şeker, içki, elektrikli ev aletleri, şişe-cam, rafineri, ilaç ve kibrit.

TARIM ÜRÜNLERİ

Buğday, arpa, yulaf, pirinç, pancar, tütün, zeytin, üzüm, incir, sebze ve meyveler, ayçiçeği, ayrıca ipekböceği ve hayvancılıkta önemlidir.

NEHİRLERİ

Meriç, ergene, Gönen, Susurluk

GÖLLERİ

Sapanca, İznik, Manyas, Ulubat, Çekmece ve Terkos

DAĞLARI

Istranca, samanlı, Kozdağ, Alemdağ, Uludağ

OVALARI

Sakarya ve Bursa ovaları.

LİMANLARI

İstanbul, İzmit, Bandırma

ŞEHİRLERİ

Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Edirne, İstabul, Kırklareli, Kocaeli (İzmit), Sakarya (Adapazarı), Tekirdağ

TURİZM

İstanbul, Edirne, İzmit, Bursa gibi şehirlerdeki tarihi eserler ve bölge doğal güzellikleriyle turizm bakımından önemlidir.

YURDUMUZUN COĞRAFYA BÖLGELERİ

EGE BÖLGESİ

Türkiye’nin batısında yer alan Ege Bölgesi, kuzeyde Edremit Körfezi kıyılarından güneyde Köyceğiz’e kadar uzanır.

Bu bölgemizin Ege Denizi kıyıları çok girintili çıkıntılıdır.
FABRİKALARI

Çimento, tuğla-kiremit, sabun, yağ, boya, un, konserve, sigara, dokuma, bira, şeker, rafineri ve çeşitli besin maddeleri fabrikaları vardır.
TARIM ÜRÜNLERİ
Buğday, arpa gibi tahıllar, tütün, haşhaş, pamuk gibi tarım ürünleriyle her çeşit sebze ve meyve yetiştirilir. Hayvancılık bölgede yaygındır.

NEHİRLERİ

Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes önemli akarsularıdır.

GÖLLERİ

Bafa ve Marmara Gölü bölgenin önemli gölleridir.

LİMANLARI

İzmir, Bodrum, Marmaris.

DAĞLARI

Babadağ, Aydın ve Demirci dağları.

OVALARI

Aydın, Manisa ve Akhisar ovaları.

ŞEHİRLERİ

Aydın, Afyon, Denizli, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak

TURİZM

İzmir, Bergama ve Efes dolaylarındaki eski eserleri ve Ege kıyıları doğal güzellikleriyle ünlüdür.

Yurdumuza tatil amacıyla giden turistlerin büyük bölümü bu bölgede tatillerini geçirirler.

YURDUMUZUN COĞRAFYA BÖLGELERİ

İÇ ANADOLU BÖLGESİ

İç Anadolu Bölgesi, ülkemizin ortasında yer alır.

Kuzeyde Karadeniz, güneyde Akdeniz, batıda Ege, doğuda Doğu Anadolu bölgeleriyle çevrilidir.

Doğu Anadolu’dan sonra en büyük bölgemizdir.

FABRİKALARI

Çimento, un, tuğla, şarap, makina, vagon, yağ, rafineri, dokuma, şeker ve çeşitli maddeleri üreten fabrikalar vardır.

TARIM ÜRÜNLERİ

Buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç, baklagiller, şekerpancarı, patates, çeşitli sebze ve meyvelerdir. Hayvancılık da yaygın olarak yapılmaktadır.

NEHİRLERİ

Kızılırmak, sakarya, Porsuk bölgenin önemli akarsularıdır.

GÖLLERİ

Tuz gölü, Akşehir ve Eber gölleri vardır.

DAĞLARI

Erciyes, Elmadağ, Akdağ, Tecer ve Hasan dağı.

OVALARI

Eskişehir ve Konya ovaları önemli ovalarıdır.

ŞEHİRLERİ

Başkent Ankara, Aksaray, Çankırı, Eskişehir, Karaman, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde, Sivas, Yozgat.

TURİZM

Ankara, Sivas, Kayseri, Konya tarih eserler bakımından, Ürgüp ve Avanos çevresi ise peribacalıyla ünlüdür.

YURDUMUZUN COĞRAFYA BÖLGELERİ

KARADENİZ BÖLGESİ

Türkiye’nin kuzeyinde yer alır.
Karadeniz boyunca uzanır.
Bölge ormanlarla kaplıdır.
DAĞLARI

Canik, İsfendiyar, Köroğlu, Ilgaz, Bolu ve Doğu Karadeniz dağları en önemli dağlarıdır.
NEHİRLERİ

Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Filyos ve Çoruh, önemli akarsularıdır.
İKLİMİ

Bölgede Karadeniz iklimi hakimdir. Kışlar soğukça, yazlar serince geçer. Yağışlar her mevsimde görülür.
ŞEHİRLERİ

Zonguldak, Sinop, Bartın, Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Bolu, kastamonu, Çorum, Amasya, Gümüşhane, Tokat, Artvin ve Bayburt illeri bulunmktadır.
TARIM ÜRÜNLERİ

Fındık ve çay bölgenin önemli tarımsal ürünleridir.
Ormancılık oldukça yaygındır.
Balıkçılık da halkın önemli geçim kaynaklarındandır.
MADENLERİ

Bölgede bakır, linyit ve maden kömürü yatakları mevcuttur.
Bu bölge, Fatih döneminde Osmanlı yönetimine katılmıştır.
TURİZM

Abant, Borabay gölleri ve Havza kaplıcaları gerçekten görülmeye değer yerlerdir.
YURDUMUZUN COĞRAFYA BÖLGELERİ

DOĞU ANADOLU BÖLGESİ

En büyük coğrafi bölgemizdir.

Kuzeydoğuda Gürcistan, Ermenistan, Nahcivan, güneydoğuda İran ve Irakla sınır komşusudur.

FABRİKALARI

Çimento, şeker, yağ-peynir, şarap, sigara, dokuma ve iplik fabrikaları vardır.

TARIM ÜRÜNLERİ

Tahıl, patates, pirinç, şekerpancarı, tütün, kaysı, şeftali, üzüm ve benzeri ürünler üretilmektedir.

Hayvancılık da bölgenin önemli bir geçim kaynağıdır.

NEHİRLERİ

Dicle, Fırat, Aras, Murat ve Karasu bölgenin önemli akarsularıdır.

GÖLLERİ

Van ve Çıldır gölleri.

DAĞLARI

Ağrı, Nemrut, Süphan.

Ağrı, 5165 metre ile ülkemizin en yüksek dağıdır.

Ağrı, Avrupanın da en yüksek dağıdır.

OVALARI

Malatya ve Muş ovaları önemlidir.

ŞEHİRLERİ

Ağrı, Bitlis, Bingöl, Elazığ, Erzurum, Erzincan, Hakkari, Kars, Malatya, Muş, Tunceli ve Van’dır.

TURİZM

Kars ve Erzurum çevresi kış sporları yönünden önemlidir.

Harput ve Van dolayları eski uygarlıklardan kalma eserler bakımından önemlidir.

Van gölü dolayları görülmeye değer yerlerden birisidir.

YURDUMUZUN COĞRAFYA BÖLGELERİ

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ

En küçük coğrafi bölgemizdir.

Bölgenin güneyinde Irak ve Suriye yer alır.

Bölgenin batısında Akdeniz Bölgesi vardır.

FABRİKALARI

Çimento, yağ, sabun, iplik, dokuma, içki, besin maddeleri üreten fabrikalar, petrol arıtma tesisileri vardır.

TARIM ÜRÜNLERİ

Buğday, mercimek, nohut, burçak, zeytin, antepfıstığı ve kenevir bölgede yetişen önemli ürünlerdir.

NEHİRLERİ

Dicle, Fırat bölgenin önemli akarsularıdır.

DAĞLARI

Toroslar ve Karacadağ.

OVALARI

Harran ve Antep ovaları.

ŞEHİRLERİ

Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Mardin, siirt, urfa, Batman ve Şırnak’tır.

Batman ve Şırnak son yıllarda şehir statüsüne kavuşmuştur.

TURİZM

Urfa ve Adıyaman dolayları ile Mardin eski uygarlıklardan kalma eserler bakımından zengindir.

143 views

100 views

Kalite Maliyetlerinin Tanımı :

Kalite Maliyetlerinin tanımı hususunda uluslarası standartlar getirilmiştir. Özetle incelersek ,

1. ISO 9004 Kalite Yönetimi ve Kalite sistemi elemanları standardı: Bu standartta kalite maliyetleri ile ilgili standartlar mevcuttur. Kalitenin kar – zarar tablosuna etkisi büyük ve uzun dönemde olduğu , bundan ötürü kalite sıstemının etkinliğinin işleme mantığı ile ölçülmesi gerektiği belirtilmektadir. Bu standart kalite maliyetlerini ;

a) İşletme içi kalite maliyetleri

b) İşletme dışı güvence kalitesi maliyetleri

olarak iki gruba ayırmaktadır.

“KALITE MALİYETLERI” üzerinde tartışılan bir terim olduğundan öncelikle bunun tanımlanması yerinde olur.F.Alman Normları DIN 55350 yi inceleyecek olursak “kalite maliyetleri” meydana gelebilecek hataları önlemek amacıyla yürütülen faaliyetlerin planlı kalite muayenelerinin ve mamülün üretim aşamalarında veya müşteriye eslinıinden sonra görülen hataların sonucunda ortaya çıkan maliyetlerdir.

Diğer bir deyişle kalite maliyetlerı üçe ayrılmaktadır; bunlar sırasıyla önleme amaçlı maliyetler, değerlendirme maliyetleri ve dahili-harici hata maliyetleridir.

Prof. Dr. Walter Masing DIN 55350’deki kalite maliyetleri tarifine ilişkin şu görüşleri ileri sürmektedir.Bu tarifle kalite, ambalaj ve transport gibi mamul dışında, mamulden ayrı bir kavram gibi görülmeye çalışılmaktadır; sanki mamulün üretilmesi bir görev, bunun hatadan arındırılması da ayrı bir görevmiş gibi. Halbuki bir işletmede çalışan her elemanın görevi zaten işini zamanında öngörülen maliyetlerde ve hatasız yapmak değil midir?”

Prof Masing, önleme amaçlı maliyetleri ve değerlendirme maliyetlerini reddetmektedir. Buna gerekçe olarak önleme maliyetlerinin birçok belirsizlikler içerdiğini örneklerle vurgulamaktadır. Hataları önlemek amacıyla alınacak tüm önlemler kastedildiğinde – daha yeni teknolojiyle çalışarak daha az hata yapıldığından -¬ yeni makina ve diğer üretim araçlarına ilişkin yatırımların üretim şartlarını iyileştirerek hata yapılması ihtimalini azalttığından ışıklandırma, klima vb. çevre şartlarındaki değişikliklerinde önleme maliyetleri içerisinde yer alması gerekeceğini öne sürmektedir.

Benzer şekilde “Değerlendirme Maliyetleri” başlığı altında Toplanan Kalite Kontrol faaliyetlerinin ise “Hata Maliyetleri” başlığı altında ele alınması gerektiğini, çünkü hata meydana gelme ihtimali sıfır olan yerde kimsenin olmayan hataları aramak için para ve zaman ayırmayacağını saunmaktadır Prof Dr. Masing, 50’li yılların başında “Kalite Maliyetleri – Quality Costs” deyiminin doğduğu ABD’de Amerikan Kalite Kontrol Derneği (ASQC) eski başkanlarından Dr. James Harrington’un kitabını “Poor Quality Costs – Kötü Kalite Maliyetleri” adı altında ınlanmasını örnek göstermektedir.

Bir kalite yöneticisinin temel görevi kalite maliyetlerinin optimizasyonudur.Işletme içi ve dışı pek çok sebepten etkilenen kalite maliyetlerinin her bir bile seninin seviyesi diğerini etkilemektedir. Bu nedenle Toplam Kalite maliyetlerin optimize edilmesi pek kolay olmayacaktır. Bu bölümde her bir maliyet kategorisi itibariye maliyetlerin azaltılması için yapılması gereken faaliyetler ve uygulanan öntemler anlatılacaktır.

1.1. KALİTE MALİYETİ ANALİZİNDE KULLANILAN TEKNIKLER

Kalite maliyet analizlerine makro ve mikro düzeylerde bakmak mümkündür.
Genelde iyi bir kalite – maliyet analizi için iyi bir kalite – bileşim sistemi ve maliyet muhasebesine ihtiyaç vardır. Kalite – maliyet sistemi, kurum bün eşinde mevcut bulunan muhasebe sisteminden en iyi yararlanabilecek biçimde tasarlanmalıdır.

1.2. KALİTE MALİYET ANALİZLERİ UYGULAMA STRATEJİSİ

Kalite maliyet analizleri uygulamasında izlenecek strateji şöyledir:

1. Kusurlu ürün maliyetlerini sıfıra indirmek için doğrudan girişim
2. Gelişim için doğru önleyici faaliyetlere yatırım
3. Sonuçlara göre değerlendirme ve maliyetlerin düşürülmesi
4. Daha fazla gelişme için sürekli önleme faaliyetlerini takip ve yeniden yönlendirme
Stratejinin temel felsefesi:

- Her kusurlu üretimin bir temel nedeni vardır
- Bu nedenler önlenebilir
- Önlemek daima daha ucuzdur

1.3. KALİTE – MALİYET ANALİZLERİ UYGULAMASINDA YER ALAN TEMEL AŞAMALAR

Kalite maliyet analizleri uygulamasındaki temel aşamalar şu şekilde özetlenebilir:

1. Potansiyel kazanç sahalarının bulunması
2. Gelişme hedeflerinin saptanması
3. Faaliyet programının planlanması
4. Organizasyon
5. Performans ölçme ve değerlendirme

Işletmenin kalite politikasına bağlı olarak gerekirse yan sanayü kuruluşlarıda dikkate alınarak dinamik bir biçimde tasarlanan kalite maliyet analizi uygulama planının bölümleri şu şekilde sıralanabilir.

1. Yönetime sunuş ve onay
2. Pilot çalışma programı
3. Eğitim (işletme düzeyinde)
4. Pilot çalışmaya göre maliyet muhasebesi prosedürü geliştirme
5. Kalite maliyet verilerinin derlenmesi ve analizi
6. Analiz sonuçlarının sunumu ve yararlanma

Beşinci kademe çalışmalar esnasında:

-Verilerin kaynaklar itibarı ile ayrıntılı dağıtımlarının elde edilmesi
-Tabloların temel analizler için amaca uygun bir biçimde düzenlenmesi
-Analiz (Trend vb.), kalite geliştirme imkânları araştırma, yüksek potansiyel kazanç noktalarının tesbiti vb. faaliyetleri yer almaktadır.

1.4. KALİTE MALİYET ANALİZLERİNDE KULLANILAN KRİTERLER

Kalite faaliyetleri ölçümünün temel nedenlerinden birisi bir dönemden diğerine kalite maliyetlerini karşılaştırmak ve buradan elde edilen sonuçlara dayanarak daha rasyonel kararlar vermektir. Bundan dolayı bir dönemden diğerine değişmeyen ya da çok az değişen bir birim kullanma zarureti vardır. Örneğın TL. cınsınden ifade edilen bir kalite maliyeti, karşılaştırma için yeterli değildir. Çünkü dönemden döneme satış ve maliyetteki enflasyon değişkendir.

Kalite – maliyet analizleri sırasında gelişmeleri görebilmek için işletme içinde kullanılan bazı oranlar vardır. Bunlardan bazıları ;

Kalite Maliyetleri Kalite Maliyetleri Kalitesizlik Maliyetleri
———————- ———————– ——————————–
Satışlar İmalat Maliyetleri Toplam Kalite Maliyetleri

Yukarıdaki oranlarda bahsedilen “Kalitesizlik maliyetleri”, kavram olarak
kalite maliyetlerinden farklı fakat kalite maliyetleri içinde yer alan bazı kalemlerin toplamından oluşan maliyetlerdir. Kalitesizlik maliyetleri; başarısızlık maliyetleri, hatalı ürünler nedeni ile oluşan dolaylı maliyetler ve yine hatalı ürünler nedeni ile oluşan değerlendirme maliyetlerinden meydana gelir.

Analiz esnasında aşağıdaki listelerden biri ya da birkaçı kullanılır.

l. Işçilik;
a) Toplam fili direkt işçilik
b) Standart işçilik

2. Imalat maliyetleri;
a) Atölye işlem maliyetleri
b) Toplam işlem maliyetleri

3. Satışlar;
a) Net satışlar tutarı
b) Net satışlar – (Malzeme maliyeti + hammadde maliyeti),

4. Birim maliyetler;
a) Birim ürün için yapılan kalite maliyeti
b) Birim ürüne eşdeğer ürün için yapılan kalite maliyeti

Bu kriterler içinde satışla ilgili olanlar diğer fnansal analizlerle kıyaslama imkânı sağlaması nedeniyle tercih edilir. Ancak birçok işletmede satışla direkt etkisi olmayan departmanların başarısını bu cins kriterlerle belirlemek mümkün değildir.

1.5. KALITE MALIYET ANALIZ SONUÇLARlNlN RAPORLANDIRILMA YONTEMLERI

Kalite maliyet analiz sonuçları, yöneticilerin rahatça anlayabilmeleri amacıyla değişik yöntemlerle raporlandırılabilir. Bu yöntemler:

1. Maliyet elernanlarının kalem – kalem ayırımı
Bu yöntem basit bir liştelemeden ibarettir.

2. Matris Diyagramı

3. Pareto Analizi

4. Etki – Neden / Kılçık Diyagramı

5. Yatırım Kazancı Sunumu

6. Kategoriler itibariyle kalite maliyetlerinin özet raporlanması

Kalite maliyet raporlarında, genel olarak bulunması istenen bilgiler şunlardır:

1. Kalite maliyetlerinin ana sınıflara (önleme, değerlendirme, kusurlu ürün), bazı faaliyetlere, ürünlere, imalat departmanlarına veya uygun görülen başka listelere göre dağılımına raporda yer verilmesi.
2. Çeşitli maliyet unsurlarının muhasebe terminolojisi ile tanımları
3. Fiili Toplam Kalite Maliyeti’nin değerlenmesi ve işçilik, satışlar tutarı, kalite verimliliği veya benzeri bir kritere göre yapılan kıyaslaması
4. Gelecek dönemde kaliteyi geliştirmek amacıyla yapılacak yatırımların getireceği ek maliyetlerin dökümü ve bu yatırımların geri dönüş süresi ile ilgili tahmirı ve hesaplar.

Bir kalite maliyet raporu için gerekli bilgiler, imalat ve muayene işlemlerinin çeşitli aşamalarından tutulan kayıtlardan elde edilir. Bu konuda en önemli kaynak, muavene denev ve ıskarta formlarındaki kavıtlardır.

1.6. KALİTE MALİYET ANALİZ TEKNİKLERİ

Kalite maliyet analizlerinde kullanılan teknikler, işletmenin ve işletmenin içinde yer aldığı sektörün kalite problemlerine göre değişiklik gösterır. Basıt kart tekniklerinden,komplike matematiksel modellere kadar analiz teknikleri vardır.

1.6.l. TREND ANALIZLERI

En basit anlamda Trend Analizi “Mevcut maliyet değerlerinin geçmişe ait değerlerle kıyaslanması” olarak ifade edilebilir. Maliyet verileri kararlar alınmadan veya programlar yapılmadan en az bir yıl öncesinden toplanmalıdır. En az bir yıl öncesine ait olan bu veriler, değişik yöntemlerle grafiklere aktarılır. Önleme, Değerlendirme, Iç başarısızlık, Dış başarısızlık maliyetlerinin herbirine ait veriler toplam olarak “Aylar ve Maliyetler” şeklinde çızilebileceğı gibi Kalite maliyetlerının ölçüm temellerine oranları da yine aynı şekilde çizilebilir.

Trend Analizleri kısa ve uzun vadeli olarak düzenlenebilir. Stratejik planlama ve yönetime rapor için düzenlenen uzun vadeli analizlerde maliyetler uzun bir zaman perıyodunda incelenir.

1.6.2. PARETO ANALIZLERI

Trend analizleri yapıldıktan sonra iyileştirilmesi amaçlanan maliyetler için kusur nedenlerini belirlemek amacı ile pareto analizi yapılır. Pareto diyagramında problem sebepleri problemin oluşumuna katkılarının büyüklüğü ölçüsünde sıralanır. Bu sıralanma kümülatif frekans dağılımına göre bar diyagramları şeklinde oluşturulur. Pareto analizleri birkaç farklı şekilde düzenlenebilir:

-Ürünlere göre

-Departmanlara göre

-Maliyet bileşenleri gruplarına göre

-Diğer gruplamalar

Maliyet sebepleri Pareto diyagramında gösterildiğinde birçok sebep içerisinde bazılarının ön plana çıktığı kendini hemen belli eder. Bu birkaç sebep düzeltildiği takdirde iyileştirme sağlanmış olacaktır. Kusurlu ürün maliyetlerinin en önemli nedenleri büyükten küçüğe doğru ortadan kaldırıldıkça maliyetlerde aynı sırayla azalacak ve buna paralel olarak değerlendirme maliyetlerinde de azalma temin edilmiş olacaktır.

2. ÖNLEME HARCAMALARI ILE KALITE MALIYETLERININ AZALTILMASI

ÖNLEME faaliyetleri genel olarak iki tiptir:

1. Işletme çalışanlarına ve dolayısı ile onların işlerine ilişkin faaliyetler.
2. Ürün sürecinin basında potansiyel problemlerin formal tekniklerle bulunması ve bunların pahalı olmadan önlenmesi faaliyetleri.

Işletme personelinin kalite kavramına bakışları, şirket yöneticilerinin kalite isteyip istemedikleri (veya ne düzeyde kalite istedikleri), iyileştirme programlarını yararlı bulup bulmadıkları hususundaki değer yargıları ile belirlenir. Bu nedenle yöneticilerin kalite iyileştirmeye yönelik tutumları çalışanlara açık olarak hissettirilmelidir. Ustabaşı ve postabaşı gibi en alt düzey önetici / amirleri iyleştirme çalışmalarında kilit rol üstlenirler. Bütün çalışanları kapsayan bazı önerileri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

1.Çalışanın fikri alınmalı, değerlendirilmeli ve sonuçlar diğerlerine bildirilmelidir.

2.Çalışan personelin kendilerini ve faaliyet alanlannı ilgilendiren programlar konusunda bilinçlendirilmeleri gerekir. Ferdi görüşmeler, kartlar, posterler ve çeşitli raporlar bu hususta etkin bir biçimde kullanılmalıdır.

3. Iyileştirme programlarında iyi performans gösteren çalışanlar ödüllendirilmelidir.

Kusurların önüne geçilmesi hususunda geliştirilen bazı formal programlar da mevcuttur. Bunlar;
l. Yeni Urün Geliştirme Programları : Bu program yeni ürünlerin dikkatle incelenmesi, muayene ve test edilmesi ve üretime geçilmezden önce mutlaka uygulanması gereken bir programdır.

2. Tasarım Inceleme Programları : Işletme bünyesindeki bütün bölümtemsilcilerinin katılımı ile yapılan yeni tasarımların ya da tasarım değişikliklerin gözden geçirildiği programlardır.

2.l. PAZARLAMA ILE ÖNLEME

Pazarlama yardımı ile kalitenin sağlanması yeni bir kavramdır. Müşterilerin tatmin edilmesi, ürünün kalite maliyetine ve dolayısıyla ürünün kârlılığına önemli oranda etki eder. Kaybedilmiş satış miktarlarının (pazar kaybı) hesaplanmasında pazarlama biriminin tespit edilebileceği “müşterinin ürün veya hizmet hakkındaki kararları” ve “müşterinin beğenisini kazanan mal veya hizmetin yeniden satılabileceği” gibi konular oldukça işe yarar.

Pazarlama biriminin kalite sorumlulukları şu şekilde özetlenebilir.

1 . Müşterinin kalite gereksinimlerini hassas olarak belirlemek.

2. Fiyatların genel olmayan gereksinimlere yansımasını sağlamak.

3. Müşteri gereksinimlerinin işletme içi yönergelere ve tasarım spesifkasyonlarına doğru olarak yansımasını sağlamak.

4. Müşterinin tam anlamıyla belirleyemediği ürün kalite standartlarını organizasyondaki diğer birimlerle birlikte saptamak.

5. Müşterilerin ne satın aldıklarını bilmeleri için dürüst reklarn ve pazarlama yapmak.

6. Müşterilerden ürün performansı hakkında eksiksiz bilgiler toplamak.

7. Sorumlu kişilerin problemleri çözmek için topladıkları bu bilgileri raporlamak.

8. Kronik piyasa problemlerinin çözülmesi için yapılan programlarda yeralmak.

9. Garanti şartlarını ve hizmetlerini yönetmek, bu nedenle kaynaklanan maliyetlerin kontrol altında tutulmasını sağlamak.

2.2. TASARIMDA ÖNLEME

Ürün1erdeki büyük maliyet doğuran problemlerin çoğunluğu tasarım yetersizliklerinden kaynaklanır. Bu nedenler tasarım esnasında tasarımcıların üstlenmeleri gereken bir takım sorumluluklar vardır. Bunlar;

1. Bir ürününün kullanımı için emniyetli ve kullanım ömrü içinde güvenilir çalışmasını sağlayacak şekilde tasarlanması

2. Bir ürünün kârlı imal edilebilecek şekilde tasarımı

3. Tasarımın müşteri beklentileri tatmin edecek şekilde planlanması

4. Ürün spesifkasyonları ve çizimlerinin ürününün kalite kriterlerini açık ve doğru olarak belirtecek şekilde tasarlanması

5. Tasarımdan kaynaklanan problemlerin çözümünde aktif olunması şeklinde özetlenebilir.

Kalite fonksiyonu, sözleşme ile ilgili müşteri spesifkasyonlarını dikkatlice inceleıneli ve kalite gereksinimlerini belirlemelidir. Bu inceleme esnasında şu sonılar üzerinde yoğunlaşılması yararlı olur:

l . Kalite sağlama sistemi şartları açık ve eksiksiz mi?

2. Özel spesifkasyonlar kabul edilebilir mi?

3. Ürün kalite standartlarını ve seviyelerini karşılayabilmekte mi?

4. Dökümantasyon ve raporlardan bilgiler almakta ve bunlardan yararlanabilmekte mi?
5. Kalite mühendisliği programları kusurlar oluşmadan tasarlanmakta mı?

6. Kalite politikası açık ve net bir şekilde biliniyor mu?

7. Çizim ve ölçü aletleri kontrol programı var mı?

8. Uygulanan eğitim programları kazanç getirmekte mi?

Bazı durumlarda kalite maliyetlerinin yaklaşık yarısını değerlendirme maliyetleri oluşturur. Her ne kadar kalite iyileştirme programları öncelikli olarak başarısızlık rnaliyetleri üzerinde yoğunlaşsa da değerlendirme mali etleri de unutulmamalıdır. Bu bölümde değerlendirme maliyetlerini azaltma tekniklerinden bazıları özetlenmeye çalışılmıştır.

3. MUAYENE ve TEST PLANLAMA

Planlama; elde mevcut bulunan değerlendirme kaynaklarından en iyi bir şekilde yararlanma açısından önem arzeder. Muayene ve test numune adetlerinin tespiti ve kontrol noktalarının tayini deneyim isteyen bir husustur. Bir kalite sisteminde süreç içi kontroller vazgeçilmez unsurlardır ve bunlar sayesinde kusurlar ürüne yansımadan tespit edilerek istenmeyen maliyet unsurlarının oluşması önlenır. Bunların yanı sıra etkin bir biçimde uygulanan proses muayenesi, nihai işlere yapılan muayene ihtiyaçlarını da azaltır. Imalat sürecinin önemli noktalarında yapılan muayene ve denetimler temel amaca uygun ve verimli olacak şekilde tasarlanmalıdır.

Muayene ve test çeşitlerinin en önemlileri şunlardır.

3.1.OPERATÖR MUAYENESI

Bir tezgah veya üretim istayonundaki eğitimli bir operatör gerekli ölçü aletleri ve kullanım yönergeleri sayesinde kendi yaptığı işi muayene edebilir. Operatör muayenesinin avantajları:

l . Operatör, sürecin bütün parçalarını genel olarak gözden geçirnıiş olur.

2. Operatör imal ettigi parçayı bilir.

3. Kusurları anında farkederek gerektiğinde yardım isteyebilir.

3.2. % 100 SUREÇ İÇİ MUAYENE

Imalat hattının daha önce belirlenmiş noktalarında % 100 muayene ve test işlemi uygulamak mümkündür. Bu işlem genelde imalat departmanındaki muayene ve test personeli tarafından yapılır. Amaç, spesifkasyonlara uygun olmayan ya da nihai ürün muayenesinde rastlanılması istenmeyen parçaların ayıklanmasıdır. Bu tür bir muayenenin avantajları sunlardır,

1. Kusurların, sürecin daha sonraki aşamalarına geçişi önlenerek maliyet tasarrufu sağlanır.

2. Kalite performans verileri sağlanır. Bu veriler iyileştirme faaliyetlerinde kullanılır.

%100 süreç içi muayenenin dezavantajlı yönleri de vardır. Bunlar:

l. Imalat hattında doğal olarak bir kabullenme oluşturabilir. Bu husus ise gerekmeyen yerlerde de %100 muayene yapılrnası tehlikesi doğurabilir.

2. Muayene maliyetlerini arttırır.

3. Sanıldığı gibi % 100 etken değildir ve bütün kusurların ayıklanmış olduğunu garanti etmez.

3.3. ÖN ÜRETIM MUAYENESI

Her yeni üretim başladığında ilk ürünlerden yeteri kadar alınarak tezgâh ayarlarının uygun olarak yapılıp yapılmadığı ve takımların uygun seçilip seçilmediğine karar vermek amacı ile bir ön muayene yapılır.Bu örnekleme muayenesi ile, makina ve operasyonun tamamen hazır olup olmadığının kontrolü sağlanır.

3.4. DEVRİYE MUAYENESİ

Operasyon devriye muayenecileri, periyodik olarak üretim istasyonuna gelerek üretilen parçaları muayene ederler. Devriye muayenesi operasyon esnasında yapıldığından operasyon sonunda yapılacak muayeneden daha .çabuk olarak ürün hakkında bilgi verir. Bu şekilde kusurların birıkmeden önlenmesi mümkün olur.

Belirli şartlar altında devriye muayenesinin avantajlı olduğu söylenebılır. Bunlar;

1. Bir süreçte,kusurlu ürünlerin yüzdesi yüksek ve sık muayene gerektiriyor ise

2. Süreç düzensiz ve operatör muayenesi yapılamıyor ise

3. Süreç performansı üzerinde ayrıntılı veri toplamak gerekiyor ise

4. Sürecin denetimi gerekiyor ise şeklinde özetlenebilir.

3.5. SÜREÇ İÇİ MUAYENESİ

Pratikte en yaygın olarak kullanılan muayene tipidir İmalat sürecinde üretilen parçalara belirli periyot ve partiler halinde kabul muayenesi işlemi uygulanır. Partiler yeni operasyonlara girmeden önce kabul muayenesine tabi tutulmuş olmalıdır. Partilerden alınan örnekler daha önceden belirlenmiş spesifikasyonlara uyuyorsa parti kabul edilir ve daha sonraki operasyonlara gönderilir. Aksi gerçekleşirse yani spesifkasyonlara uygunluk görülmezse reddedilir ve ayıklanma işlemine tabi tutulur.

Süreç içi kabul muayenenin avantajları şu şekilde özetlenebilir.
1. Imalat sürecinin her bir aşamasında istenen kalite düzeyinin kontrol ve temini sağlanmış olur.
2. Kesin problem bölgelerine yardımcı olmak için veri elde edilmiş olur.

3.6. KABUL ÖRNEKLEMESİ
Bu teknik ise imal edilen ürünlerin tümünün kontrol edilmesine gerek duyulmadan kalite düzeyinin ölçüm ve kontrolünü sağlar. Bir örnekleme planı bazen, yeterli kontrolun korunmasına karşın, değerlendirme maliyetlerinde önemli ölçüde tasarruf sağlar.

4. DEĞERLENDİRME HASSASİYETİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Imal edilen parçaların kalite denetimleri esnasında iki tür yanlış karar verilmesi söz konusu olabilir. Bunlar:

1. Kabul edilmesi gereken malzemenin reddi

2. Reddedilmesi gereken malzemenin kabulü

şeklinde ifade edilebilir. Bu iki tıp hatayı değerlendiren çok sayıda plan vardır. Bunlardan en basiti kusurlu sayısı önceden bilinen bir partiyi değerlendirme personeline vererek kusurların ayıklanmasını istemektir. Bu yöntemle değerlendirme personelinin bu konudaki yeteneği bulunmuş olur. Bu çalışmadan elde edilecek bir katsayı kalite maliyet hesaplarında kullanılabilir.

5. KARAR ANALIZLERI

Karar analizleri ürün bileşenlerinde, alt montajlarda ve nihai ürünlerde kusurların en erken bulunması için alınmış kararların etkinliğinin analizidir. Ayrıca bu teknik, muayeneci ve testçilerin kabul – red kararlarının analizini içermektedir.

5. 1. ÖRNEKLEME

Işörneklemesi tekniği, bir kimse yada grubun yaptığı işinden örnek alınarak iş üzerinde harcadıkları toplam zamanı olasılık teorisi kullanılarak tahmin edilmesidir. Işi çok sık tekrarlı olmayan bir değerlendirme personeline uygulandığında, bu personelin rutin işi daha etken bir biçimde tasarlanabilir. Örneğin muayenecinin bir departmanın başından sonuna yürümesi için harcdığı zaman, toplam zamanın % 10′unu aldığı iş örneklemesi sonucunda belirlenirse bu elemanların iş istasyonlarının hattı değiştirilebilir ve maliyetler azaltılabilir.

İş ölçülmesi genellikle dolaylı işçilik üzerinde dolaysız işçiliğe nazaran daha etkin bir araçtır.

6. DEĞERLENDİRME MALİYETLERİNDEKİ AZALMANIN KONTROLÜ

1. Muayene yerleri muayene maliyetlerini minumum yapacak şekilde düzenlenmiş mi?

2. Muayene istasyonları ve metodları işin en etkin biçimde başarılması için tasarımlanmış mı?

3. Özel amaçlı aletler veya bilgisayar kontrollu ekipman vasıtasıyla işlemler yapılıyorsa bu muayene ve test faaliyetleri ekonomik midir?

4. Muayene ve test kayıtları, veri raporları etkin bir şekilde uygulanmakta mı?

5. Nihai ürün muayenelerine gerek bırakmayacak bir kontrol süreci takip edilemekte mi?
6. Istatistiksel Kalite Kontrol (IKK) uygulanıyor mu?

Sıralanan bu ve benzeri sorulara verilecek olumlu cevaplar değerlendirme maliyetlerindeki azalmanın gerçekleştiğinin işaretidir.

7. BAŞARISIZLIK MALIYETLERININ AZALTILMASI

Kalite maliyetleri içerisinde önemli bir yer tutan başarısızlık maliyetlerinin azaltılması için planlama, koordinasyon, çalışanların motive edilmesi gibi bir dizi faaliyetin gerçekleştirilmesi söz konusudur. Bu amaca uygun olarak atılması gereken adımlar ve bu adımları başarmak için kullanılan bazı teknikler vardır. Bu teknikler aşağıda kısaca özetlenmeye çalışılmıştır.

7.l. HABERLEŞME

Üretimle ilgili problemler ve kusur sebepleri, kalite mühendisleri tarafından hazırlanan raporlarda açıkça ortaya konmalıdır. Bu raporda problemler açık ve net bir biçimde orataya konmalı kusurların olası nedenlerı ve alınması gereken tedbirler yer almalıdır. Raporlarda ayrıca problemlerin ortaya çıkış tarihleri ve maliyetler üzerindeki etkileri de belirtilmelidir. Raporlar araştırmaları yürütebilecek bilgi ve yetkiye sahip kimselere iletilmelidir. Keza, rapor daha önce kusur gidermek için kullanılmış yöntemlerı de içermelidir.

Kalite performans raporları diğer departmanlara ve üst düzey yönetimine de gönderilmelidir. Çünkü bu rapor ile:

1. Proglamlama, bütçeleme ve gelecek projelerin tamamlanması hakkında yönetimin ihtiyaç duyacağı bilgiler sağlanmaktadır.

2. Kalite kontrol programının başlıca belgelerinin herbirisinde kalite problemlerinin ehemniyeti açıklanmaktadır.

3. Elde edilen performans ile hedeflenen performans arasında kıyas imkânı doğmaktadır.

4. Şirketin bütün bölümlerine kalite trendleri hakkında bilgi verilmekte, böylelikle de problemler büyümeden gerekli tedbirlerin alınması için fırsat doğmaktadır.

5. Departmanların, süreçler ve sistemlerde yapılan başlıca değişikliklerin öncesini ve sonrasını kıyaslamalarına imkân sağlamaktadır.

6. En yaygın ve maliyetli kusurların çeşitlerini belirlemek mümkün olmaktadır.

7.2. MOTIVASYON

Bir üretim departmanında başarısızlıkların büyük bölümü kötü tasarım uygunsuz ekipman, yanlış imalat düzeni ve yanlış uygulamalardan kaynaklanır. Birçok kişi içerisinde bu sebepleri giderebilecek çok az sayıda kişi vardır. Işte kalite yöneticisinin işi bu sebepleri ortadan kaldırarak başarısızlığı giderecek kişilere sahip olmaktır. Bunun içinde kalite yöneticisi organizasyondaki diğer kişilerin ortaya çıkabilecek diğer problemlerini çözmek için istek duyacağı programlar tasarlamalıdır.

Çoğu kişi, hata yaptığı bir işi düzeltmekten hoşlanmaz. Ustabaşılar tashih ve hurdanın kendilerinin üretkenliğini ve dolayısıyla ücretini etkileyeceği ön yargısı ile davranırlar. Atölye ve mühendislik yöneticileri kendi işleri hakkında fazla maliyet işaret eden verilere tepki gösterirler. Bu sebeplerden dolayı kalite problemlerini giderici etkili programlar oldukça azdır. Bunun nedenleri şu şekilde özetlenebilir:

1. Personel problernlerin varlığından habersizdir. Reddedilen mamullerin ve hurdaya çıkanların kâr üzerinde ki etkilerini anlayamamaktadırlar.

2. Geçmişte rapor edilmiş problemler hakkında hiçbir müdahelede bulunulmadığı durumlarda bundan sonra da durumun değişmeyeceğinden emindirler.

3. Düzeltme faaliyetlerinin çok uzun bir süre alacağına, dolayısı ile şirketin yararına olmayacağına inanmaktadırlar.

4. Üst yönetimin dikkati, iş programı, kalite ve maliyet arasında dengeli değildir.

5. Kalite kontrol ile organizasyonunun diğer parçaları arasındaki personel ilişkisi, problemlerin rasyonel olarak tartışılmasını engellemektedir.

7.3. PLANLAMA

Kalite bilgilerinin analizi ile teshis edilen problemler ve bu problemleri gidermek için yapılan çalışmalar bir form yardımıyla ifade edilmelidir. Bir kişi yada departman tarafından çözülen promlemlerin tanımları, iyileştirme çalışmaları ve bu çalışmaların gerçekleşme durumları bu formda belirtilmelidir. Bu amaçla hazırlanan bir form örneği Şekil 7.2.. de verilmiştir. Bu formda yer alan bilgilere ait kullanım yönergesi şu biçimde ifade edilebilir.

8. KALİTE MALİYETLERİ ve ISO STANDARTLARI

ISO 9000 serisi 1980’li yıllarda Uluslararası Standartizasyon Örgütü (ISO) tarafindan kalıte güvence sıstemlerının, temel, benzer gereksinimlerini ortaya koymak için geliştirilmiştir. Bu seri özellikle, uluslararası pazarlarda çalışmak isteyen firmaların yerine getirmesi gereken, iş açısından aklaa uygun, bir dizi standart içermektedir.

ISO 9000 standartları aşağıdaki şekilde özetlenebilir.

ISO 9000 : Kullanıcıya yardım için tasarlanmış ISO 9001/2/3’E aıt genel bır bakiş ve tanimlari ıçeren harıtadir.

ISO 9001 : Tasarım / Geliştirme, Üretim, Tesis ve Hizmet adımlarını içeren Kalite – Güvence Standartıdır.

ISO 9002 : Üretim ve tesis adımlarını içeren bir Kalite – Güvence Standartıdır.

ISO 9003 : Son muayene ve deney aşamalarını içeren bir Kalite – Güvence Standartıdır.

ISO 9004 : ISO 9001/2/32e ulaşmak amcıyla kalite sistemini geliştiren üreticiler için hazırlanmış bir rehberdir. Firmalara kalite yönetiminde teknolojik, yönetsel faktörlerin ve insan faktörlerinin önemini anlatmak için tasarlanmıştır.

Kalite maliyetleri, kalite yönetimi ve kalite sistemleri elemanları için bir kılavuz niteliğinde olan ISO 9004 standartı içinde yer almaktadır. Gümrük duvarlarının kalktığı ve dünyanın tek pazara yaklaştığı bugünlerde bu standartlar daha da önemli hale gelmiştir.

KAYNAKLAR

ELMACI, Orhan Standart Maliyet Sisteminin Türkiyede etkin bir planlaması ve Kontrol Aracı Olarak Uygulanmama Nedenleri ve Çözüm Önerileri, Standart Dergisi, 1992
TAN, Serdar, PEŞKİRCİOĞLU, Nurettin, Kalitesizliğin Maliyeti, MPM Yayını, No:3/6 Ankara, 1989
KAVRAKOĞLU, İbrahim, Toplam Kalite Yönetimi, Kalder Yayınaları, 1994
GÜRTAN, Kenan, İstatistik ve Araştırma Metodları, 1980
ÖZENCİ, Tayfun, Kalite Ekonomisinin Karar Almadaki Rolü, 1994
TAYLOR, J. Robert, Quality Control Systems, New York, 1989
CAPLAN, RH, A Practical Approach To Quality Control, London, 1982

53 views

Cadde süprüntüleri
a) Organik : Pazar yeri atıkları, cadde ağaçlarının yaprak ve dal atıkları, kağıt atıldan, hayvan pisliği
b) İnorganik : Cadde yüzeyi aşınmaları, kış hizmetlerinde serpilen maddeler, uçucu kül ve toz
5. Sanayi çöpleri
a) Organik : Besin endüstrisinin üretim atıkları, tabakhane, dokuma fabrikası, kimya fabrikası, ambalaj maddesi, kağıt, karton, plastik ahşap, atıkları, testere talaşı, cila ve boya
b) İnorganik : Çeşitli endüstri dallarının üretim atıkları, kül ve cüruf, ambalaj malzemesi çelik, toprak kap, cam v.b.
6. Mezbaha ve ahır atıkları: Bağırsaklar ve işkembe muhtevası, kemik, boynuz, kesilen hayvanların tırnağı.
7. Enkaz ve toprak
Organik : Yapı kısmı ahşap ve plastik
İnorganik : Taş, toprak, metal parçası
Evlerden gelen çöplerin bileşimine ait bir örnek, çeşitli ülkeler için Tablo 4.1 de verilmiştir.
Sanayi çöpleri değişik imalatlarda tekrar kullanılabilir olmaları sebebiyle ev çöplerine nazaran farklı işleme tabi tutulur.

Ev Çöplerinin Bileşimi (% olarak)
Katı Atık Bileşimi Belçika Almanya Fransa İstanbul İsveç A.B.D.
Kül 48 30 24 45 0 10
Kağıt 21 19 30 10 55 42
Org.Madde 23 21 24 36 12 23
Metal 2 5 4 1 6 8
Cam 3 10 4 1.5 15 6
Diğerleri 3 15 14 6.5 12 11

KATI ATIKLAR VE HALK SAĞLIĞI
Çöplerin tekniğine uygun bir şekilde uzaklaştırılmamaları halinde halk sağlığı ile ilgili problemler ortaya çıkar. Katı atıklar yoluyla en az 20 tip hastalığın taşınıp bulaştığı bilinmektedir. Çöplerden hastalık taşıyan in önemli iki faktör, sinekler ve farelerdir. Sinekler çok çabuk ve fazla üre¬me kabiliyetine sahiptir. 1 dm3 çöplükte (çöpte) 2500 sinek üreyebilir ve bunlar, dizanteri ve benzeri pek çok salgın hastalığı taşıyabilir. Fareler sa¬dece eşyaları tahrip etmek ve insanlar ile direkt temas etmekle kalmazlar, ayrıca hastalık nakleden böcekleri de vücutlarında taşıyarak zararlı olur-lar. Orta çağlardaki veba salgınının doğrudan fareler ile ilgili olduğu bilin¬mektedir.
Çevre mühendisliği açısından, çöplerin halk sağlığı ile ilgili en tehlike¬li yönü, belediyelerin, katı atıkların planlanması sırasında sağlık tesirleri¬ni göz önünde bulundurmamalarıdır. En çok üzerinde durulan kriter para¬dır. İlgililerin tek düşüncesi bu problemi en ucuz olarak başlarından sav¬manın yollarını aramaktır.
TABİİ KAYNAKLAR, ÇÖPLER ve EKONOMİ
Maden yatakları ve diğer yenilenmeyen maddeler, gün geçtikçe azal¬dığından bir gün gelip petrol kuyuları kurumadan ve maden ocakları bo¬şalmadan mümkün mertebe katı atıkların ham madde kaynağı olarak tek¬rar kullanma imkânları araştırılmalıdır.
Belediyelerin bugünkü ekonomik durumları, katı atıkların gerçek ma¬nada planlanmasına imkân vermemektedir. Eskimenin tabii ve beklenen
bir olay olduğu bilindiğine göre, çöplerin uygun bir şekilde uzaklaştırılması veya tekrar kullanma yollarının araştırılması gerekir. Çöplerden ne gibi maddelerin ayrılacağı, bunların nasıl değerlendirilip yeniden kullanılabilir hale getirilebileceği ve pazarlanması uzun vadede planlanmalıdır.
Bütün bunlara rağmen belediyeler en ucuz yoldan çöplerini şehir dışına çıkarıp plansız bir şekilde boş arazilere dökmektedir. Bu en ucuz metot bile sırasında pahalı olmaktadır. Çünkü paranın büyük bir kısmı çöplerin toplanmasına harcanmaktadır.
Kısmen çöp sayabileceğimiz ve uzaklaştırılması gereken bir diğer katı atık da kullanılmış su tasfiyesi sonunda ortaya çıkan çamurlardır. Uygun şekilde işlem görmüş bu çamurlar, toprakların Islahı için ve ziraata gübre olarak kullanılmalıdır. Çamurların yakılarak bertaraf edilmesi bir kaynak israfından başka bir şey değildir. Ancak bu çamurları çiftçi ve bahçıvanlara kolaylıkla satabilmek (veya verebilmek) için daha kullanılabilir duruma getirmek üzere elden gelen gayret gösterilmelidir.
KATI ATIKLARIN PLANLANMASI
Genel
Katı atıkların uygun uzaklaştırma usullerinin seçimi uygulanan planlama ve idare metotlarına bağlıdır. Katı atıkların planlaması ve idaresi pek çok faktöre bağlıdır. Bunlar arasında ekonomik, mühendislik, arazi kullanımı, çevre düzenlemesi, coğrafî ve sosyal faktörler sayılabilir. Şekil 4.1 de gösterilen sisteme dayanılarak bu faktörler optimize edilebilir.

Katı atıkların planlanmasında üç faktör göz önünde bulundurulmalıdır. 1) Katı atıkların kaynakları ve burada alınacak tedbirler, 2) Katı atık¬ların toplanması ve taşınması, 3) Toplanan çöplerin uygun bir şekilde değerlendirilip zararsız hale getirilmesi. Bu üç faktör birlikte ele alınmazsa problemin üstesinden gelmek zorlaşır. Bunlar içinde en zoru ve belki de en masraflı olanı çöplerin toplanması ve taşınmasıdır. Çöplerin planlanma¬sında tatbik edilebilen değişik usuller Şekil 4.2 de görülmektedir.
Çöplerin Toplanması
Katı atıkların toplanmasının maliyeti ortalama olarak, toplam maliyetin % 80 ini teşkil eder. Bir toplama ekibi, biri şoför ve ikisi yükleyici olmak üzere üç kişi ve bir üstü kapalı motorlu araçtan meydana gelir. îşletmecilik yönünden bu metod uygun değildir, çünkü kamyonun çöpleri boşatmak için yolda geçirdiği zaman zarfında iki yükleyici zamanı boşa harcanır. Bunun için, toplama maliyetini azaltmak üzere pek çok yeni teklifler yapılmaktadır. Bunlardan bazıları aşağıda verilmiştir.

Mutfaklara çöp öğütücü ve sıkıştırma preslerinin konması katı atıkları kaynağında azaltmaktadır. Bunun neticesinde çöp toplama sıklığı yarıya inmektedir. Çöpler çabuk ayrıştığından normal olarak haftada en az iki defa toplanması gerekir.
Son zamanlarda İsviçre ve Japonya’da olduğu gibi küçük yerleşme merkezleri için pnömatik (hava basına ile çalışan boru sistemi) boruların kullanılması toplama maliyetini son derece azaltmaktadır.
Toplama ve taşıma maliyetlerinin azaltılmasının önemli bir diğer yolu da büyük şehirlerde ara istasyonların teşkil edilmesidir. Böylece her kamyonun en yakın ara istasyonuna gitmesi kısa sürer ve işçilerin boşta geçen süreleri azalmış olur. Ara istasyonlarda biriken çöpler, buldozerlerle daha büyük vasıtalara yüklenerek ekonomik bir şekilde son döküm yerlerine götürülür. Bazı hallerde çöpler uygun yerlerde balya haline getirilerek trenle döküm veya işleme merkezlerine sevk edilebilir. Şekil 4.3 de ara ve balya istasyonları bulunan bir çöp toplama sistemi görülmektedir. Ayrıca toplama yollarının optimizasyonu üzerindeki çalışmalar, toplama maliyetinde büyük ölçüde azaltma yapmıştır.

Çöplerin Bertaraf Edilmesi
Çöplerin en basit ve ucuz bertaraf edilmesi, açık araziye veya denizlere dökülmesidir. Çöplerin denizlere dökülmesi son derece mahzurludur. Estetik kirlenmeye, balık ölümlerine ve suyun havadan oksijen alamamasına sebep olur. Onun için bu yola kesinlikle gidilmemelidir. Çöplerin açık araziye rastgele boşaltılmasına “düzensiz” veya “vahşi” döküm adı verilir. En ucuz olmakla beraber, fareler, böcekler, koku ve yangın çıkma ihtimali dolayısıyla mahzurludur.
Planlı döküm şeklinde çöpler uygun bölgelerde standartlara göre seçilm¬iş sahalara dökülerek buldozerler ile sıkıştırılır ve üzerleri örtülür. Şekil 4.4. de böyle bir döküm yeri görülmektedir. Sıkıştırılan her tabaka 10-15 cm.lik toprakla örtülür. Saha dolunca çöplerin üstü 60 cm lik toprakla kapatılmalıdır.

Planlı Döküm
Çöp dökme yerinin seçilmesinde dikkatli davranmak gerekir. Çevre mühendisleri çöp dökme yerlerini seçerken:
1) Drenaj probleminin çözülmesi, (Suların göllenmesi sinek ve koku
problemi doğurur. Belirli bir su yatağına yakın olursa, döküm sahasından sızan sular kaynağı kirletebilir.)
Hakim rüzgarlara uygun olması, (Koku problemi olmaması için hakim rüzgarlar kasabadan depolama yerine doğru esmelidir.)
Toplama yerinin mesafesi (Taşıma maliyeti açısından)
Çöp dökme yerinin büyüklüğü (Muayyen bir periyot için ihtiyaca
kafi gelmelidir.)
Çöp döküm sahasının en son kullanma şekli (Yeşil alanlar, park,
bahçe ve oyun sahaları gibi.) hususlarını göz önünde bulundurmalıdır.
Ayrıca çöp dökme yerlerinin seçiminde, planlanmasında ve işletilmesinde çevreye olan tesirlerin minimum seviyede tutulması esas alınmalıdır. Çöp dökme yerlerinin çevreye olan tesirleri ayrışma sonucu ortaya çıkan ve koku problemi olan gazlarla, yağışlardan sonra bu sahalardan sı¬zan suların kirlenmesinden ileri gelir.
Çöplerin gömülerek zararsız hale getirilmesi aslında biyolojik bir olaydır. İnert (ayrışmayan) maddelerin dışındaki bütün maddeler Örtü altında havasız bırakıldığından oksijensiz (anaerobik) olarak ayrışır. Çok yavaş cereyan eden reaksiyonlar sonunda CO2, CH4 NH3 ve H2S gazlan meydana gelir. Çöp döküm sahalarının son kullanma şekli de biyolojik olaylar kadar önemlidir. Düzgün olmayan oturmalara sık rastlanmaktadır. Çöp dökme işlemi tamamlandıktan sonra en az iki yıl bu sahalara hiç bir yapı inşa edilmemelidir.
Çöpler iri malzemelerden meydana geldiği için kolayca sıkıştırılamazlar ve gömme için gerekli arazi miktarı çok fazla olabilir. Bu durum, arazinin pahalı olması halinde çöp dökme sahalarına ödenecek meblağı çok yükseltir. Bunun için çöp hacmini azaltın değişik metodlar geliştirilmiştir.
Yakma: Çöp hacmini azaltmak için toplanan çöplerin özel tesislerde yakılmasından ibarettir. Bu tesisler çöp hacmini sadece % 30-50 nispetinde azaltmakta, geriye oldukça fazla inert madde bırakmaktadır. Yakma tesisleri oldukça pahalıdır. İşletme masrafları da oldukça yüksektir. Ayrıca ha¬va kirlenmesinin kontrol edilmesi için alınacak tedbirler de yakma tesislerinin maliyetini arttırır. Tipik bir çöp yakma tesisinin şeması Şekil 4.5 de verilmiştir.
Bazı durumlarda katı atıkların uzaklaştırılmasında fayda-maliyet oranlarının arttırılması ve tabii kaynak israfının azaltılması için, katı atıklar işletmenin yakıt ihtiyacını karşılamak üzere yakılabilir. Ülkemizde olmamakla beraber bu tip sistemler diğer ülkelerde oldukça yaygındır. Böyle bir sistem Şekil 4.6 da gösterilmiştir.
Proliz Yapma (Oksijensiz Yakma): Çöp hacmini büyük ölçüde azalt¬maktadır. Kararlı son ürünler verir ve çok az hava kirlenmesine sebep

Tipik çöp yakma tesisi
olur. Metodun en önemli üstünlüğü, yanma sonundaki bakiyenin ekonomik bir değeri olmasıdır. Bu son ürünler, yanıcı gazlar, katran ve kömürlerdir. Meydana gelen gazlar daha çok işletmenin kendi içinde kullanılır. Katranın su muhtevası büyük olup kullanılabilmesi için arıtılması gereklidir. Kömür ise büyük ölçüde cam kırıkları ve metal parçaları ihtiva eder. Kullanılmadan önce bu maddelerin ayrılması gerekir. Bazen bu ayırma iş¬lemi, odundan kömür elde edilmesine nazaran daha pahalı olabilir.
Çöplerin Geri Kazanılması
Katı atıklar toplandıktan sonra, çeşitli maddelerin ayrılması, temizlenmesi ve bazı sanayi kuruluşlarına ham madde olarak tekrar satılması, yeni imal edilen maddelerin pazarlanması çöplerin geri kazanılmasında ana gayedir. Çöplerin tekrar değerlendirilmesi ile: 1) Tabii kaynakların korunması ve kaynak israfının önlenmesi, 2) Uzaklaştırılacak katı atıkların miktarlarının azaltılması gerçekleştirilmiş olur. Tekrar kullanılabilecek maddeler: Kâğıtlar, metal parçaları, camlar ve organik bileşiklerdir.
Çöplerden ayrılan kâğıtlar, ambalaj kâğıdı ve karton kutu imalinde hammadde olarak çok kullanılır. Eski kâğıtların hammadde olarak kulla¬nılması, gerekli odun miktarım ve dolayısıyla senede kesilecek ağaç mikta¬rını büyük Ölçüde azaltabilir. Bu itibarla kullanılmış kağıtların mutlaka değerlendirilmeleri gerekir.
Metal parçaları bilhassa sanayi atıklarından kolayca ayrılabilir ve de¬ğişik işletmelerde tekrar kullanılır. Bazı hallerde bu maddelerin kullanılması normal ham maddelerin kullanımına nazaran çok daha ucuz olabilir. Mesela katı atıklardan ayrılan alüminyumun işleme sokulması için gerekli enerji normal işlemler için gerekli olanın % 5 i kadardır.
Kırık cam parçaları tekrar kullanmak: bakımından son derece uygun malzemedir. Büyük ölçüde temiz olarak toplanan camların tekrar işletmeye sokulmaları çok kolaydır. Çöplerin geri kazanılması işlemlerinden, uzaklaştırmak üzere geri kalan atık miktarı normal uzaklaştırılması gereken atık miktarının % 10 u kadardır. Katı atıklardan maddelerin geri kazanılması akış diyagramı halinde Şekil 4.7 de gösterilmiştir.
Organik bileşiklerin en uygun değerlendirme şekli, katı atıkların B&post gübre yapılarak kullanılmasıdır. Tipik bir kompost yapma tesisinin prensip şeması Şekil 4.8 de gösterilmiştir.
Tipik bir kompost yapma tesisi:
1)Çöplerin organik ve inorganik kısımlarının ayrılması (elle veya otomatik)
Ayrılan organik kısmın öğütülmesi
Öğütülen organik maddelerin açıkta yığınlar halinde veya mekanik olarak humuslaştırılması
kademelerinden meydana gelir. Ayırma işlemi metodun en zor adımını teşki1 eder ve oldukça pahalıdır. Evlerde çöplerin farklı kaplarda biriktirilmesi yoluna gidilmiş ise de iyi netice alınamamıştır.
Metallerin ayrılmasından sonra öğütülen organik maddeler 2,5-3 m genişliğinde

ve 1,5-2 m yüksekliğinde diziler halinde yığılır. Oksijenin alt tabakalara kadar inebilmesi için yığınlar zaman zaman karıştırılmalıdır, kompost esnasında ortamın nemi, sıcaklığı ve pH değeri uygun değerlerde limandır. Tipik bir kompost yapma tesisi Şekil 4.9 da görülmektedir.
Malzeme fiyatlarının artması ile şehir çöplerini işleme ve geri kazanma merkezlerine yapılan yatırımlar artmıştır. Bunun için şehirlerin çöplerini toplu olarak kabul eden ve muhtelif maddeleri otomatik olarak ayırarak değerlendiren büyük “çöp işleme merkezleri” kurulmaktadır. Tipik bir çöp işleme merkezi Şekil 4.10 da gösterilmiştir.
Parçalama işleminden sonra hafif kısımlar (plastik, kağıt v.b.) havalı ayırıcılar yardımıyla ayrılır. Hafif maddeler hava ile yukarı taşınırken ağır maddeler tabana çökelir. Metaller mıknatıslı silindir ile ayrılırken ufalanmış cam parçaları ızgara tabandan alınır. Metaller tekrar kullanılmak üzere satılır ve hafif maddelerin ekserisi ısıtma ve enerji temini için yakılır

4.6. ÖRNEK PROBLEMLER
1) Bir kasabanın gelecekteki nüfusu 110000 ve insan başına senede or¬taya çıkan katı atık miktarı 350 kg/N-yıl dır. Çöplerin birim hacım ağırlığı 0,25 tim3 dür. Mevcut kamyonların kapasitesi 10 m3 olup çöpler 1:2 oranında sıkıştırılmaktadır. Çöp kamyonları çöp döküm yerlerine günde 3 sefer yapabildiğine göre gerekli kamyon sayısını hesaplayınız.
Çözüm:
Senelik toplam çöp miktarı = 110000.350 . 10-3 = 38500 ton
Bir haftalık çöp miktarı = = 740,4 t/haf.

Sıkıştırılarak toplanan haftalık çöp hacmi = = 1480,8 m3/haf

1 kamyonun haftada taşıyabileceği maksimum çöp hacmi = 3,5.10 = 150 m3/hafta (kamyonların haftada 5 gün çalıştığı kabul edilmiştir.)
Gerekli kamyon sayısı = = 10 kamyon

% 20 emniyet faktörü düşünülerek toplam 12 kamyon bulunur.
2) Bir sanayi tesisinde günde 5 ton katı atık meydana gelmektedir,
‘ünde kişi başına ortaya çıkan çöp miktarı 1,25 kg olduğuna göre, katı
madde uzaklaştırma açısından bu fabrika kaç nüfusa eşdeğerdir?

Çözüm:
Fabrikanın eşdeğeri = = 4000 kişi

olarak bulunur.
3) Bir yerleşim merkezinin çöpleri 10000 TL i ton maliyetle planlı dökülerek uzaklaştırılmaktadır. Bu kasaba çöplerini geri kazanmak üzere bu tesis inşa ettiği takdirde, çöplerin bertaraf edilmesinin maliyeti 1400(i TL/ton olmaktadır. Ancak bu durumda çöplerin % 6O’ı geri kazanılabilecektir. Çöplerin geri kazanılan kısmının bileşimi % 60 kâğıt, % 10 demir % 10 alüminyum, % 10 bakır, % 10 cam’dan ibarettir. Kazanılan bu maddelerin satış fiyatları;
6000 TL t ton Kağıt
9000 TL I ton Demir
30000 TL/ton Alüminyum
30000 TL I ton Bakır
2000 TL I ton Cam
olduğuna göre bu kasabanın çöp uzaklaştırma sistemini değiştirmesini tavsiye eder misiniz?
İki tesisin mukayesesi için geri kazanılan maddelerin satışından eli edilecek paraların hesaplanması gerekir.
Önce 1 ton çöpten elde edilecek madde miktarı hesaplanmalıdır. G« kazanılan miktar 0,60 . 1000 = 600 kg olarak bulunur. Bunun içindeki satılacak maddeler:
Kağıt : 0,60.600 = 360 kg
Demir : 0,10.600 = 60 kg
Alüminyum: 0,10.600 = 60 kg
Bakır : 0,10.600 = 60 kg
Cam : 0,10.600 = 60 kg
olarak hesaplanır. Bunların satışından elde edilecek para ise:
Kağıt : 6000.0,36 = 2160 TL
Demir : 9000.0,06= 540 TL
Alüminyum : 30000.0,06 = 1800 TL
Bakır : 30000.0,06 = 1800 TL
Cam : 2000.0,06= 120 TL
Toplam : 6420 TL/Ton
olarak bulunur. Bu durumda çöplerin geri kazanılmasından elde edilen para 6420 Tl/ton dur.
Tesisin masrafı 14000 TL/ton olduğuna göre net maliyet 14000-6420 = 7580 TL/ton olur.
Buna göre kasaba çöp uzaklaştırma tesisini değiştirirse uzaklaştırılan her ton çöp için 10000-7580 = 2420 TL tasarruf sağlamış olur. Dolayısıyla tesisin değiştirilmesi tavsiye edilir.

178 views

b.vektörlerin toplanması (fig. 3) E içerisindeki vektörlerden her çifti U = (u ,u ) ve V = (v ,v ) tek bir vektör olarak isimlendirilir ve bu vektör U ve V ‘nin miktarlarının toplamı kadardır.U + V = (u +v , u +v ) şeklinde yaılır ve şu özellikleri vardır :

(a) U + V = V + U (Değişme özelliği)
(b) (U + V) + W = U + (V + W) (Birleşme özelliği)
E içinde bulunan tek vektör olan =, orijin olarak adlandırılır ve şöyle gösterilir: (fig. 3)
(c) U + 0 = U tüm E içerisindeki U’lar için.

E içerisindeki her U tek bir vektöre karşılık gelir.U’nun tersi –U şeklinde gösterilerek adlandırılır ve şöyle gösterilir:
(d) U + (-U) = 0

c. vektörlerin iç sonuçları . E içerisindeki herbir vektör çifti olan U ve V, gerçek bir numaraya uygun gelir.U ve V vektörlerinin iç sonuçları şeklinde adlandırılır.
U.V = u v + u v şeklinde yazılır. Özellikleri :
(a) U.V = V.U (Değişme özelliği)
(b) (U + V).W = (U.W) + (V.W)
E içerisindeki tüm vektörler U, V, W ve tüm skaler  ve  için
(c) U.U  0 and U.U = 0 eğer sadece U = 0 ise.
Eğer U.V = 0 ise U ve V vektörleri orthogonol olarak adlandırılır.

d. vektörlerin uzunlukları (fig. 4). E içerisindeki her bir U vektörü gerçek bir numaraya uygun gelir ve U’nun uzunluğu şeklinde adlandırılır. ║U║= + √u ² + u ² şeklinde yazılır. Özellikleri :

(a) ║U║  0 and ║U║ = 0 eğer sadece U = 0 ise

(b) ║αU║ = |α| . ║U║

Uzunluk üçgen eşitsizliklerini gösterir.

(c) ║U + V║  ║U║ + ║V ║ E içerisindeki tüm U ve V için.

(d) ║U║ = +U . U

║U║ genelde V vektörünün kuralı şeklinde adlandırılır.

12 views

Çin uydularının pek çoğunun da casusluk amacıyla fırlatılmış olduğu sanılır. Bilimsel araştırmalarda kullanılmak için fırlatılan uydu sayısı çok azdır. Bu atmosferin dış tabakaları, magnetosfer ya da yıldızlar ve gezegenler arasındaki boşluk incelendiğinde, uydu çoğu kez dünyanın çevresinde elips biçimli bir yörüngede hareket eder. Bu gibi durumlarda yapılan araştırma jeofizik uzay araştırması adını alır.
Bununla birlikte gökcisimlerinin gözlemlendiği gökbilimle ilgili uzay araştırmasında durum değişiktir. Uydular dünya atmosferinin dışına yerleştirildiklerinden, değişik dalga boylarındaki ışınımı gözleyebilirler ve optik gözlemler atmosfer olaylarından etkilenmez. Özellikle ABD, SSCB ve Avrupa Uzay Ajansı, bilim uyduları alanında oldukça büyük deneyim kazanmışlardır.
Bir uydunun fırlatılması sırasında roketin arka bölümü, ön bölümü ve öteki bölümleri de dünyanın çevresinde bir yörüngeye yerleşirler. 1981 sonunda hemen hemen 5000 uydu ve bazı parçalar dünyanın çevresinde yörüngede bulunuyordu. Bundan daha fazla sayıda cisimse çoktan dünyaya düştü ve çoğu, atmosferde tümüyle yanarak yok oldu. Düzinelerce parçanın dünyaya düştüğü bilinmekle birlikte, artık döküntülerin büyük bir bölümünün geri dönmemesi nedeniyle, uzayın giderek daha da “kalabalık” duruma geldiği gözlemlenmektedir. Bazı uzmanlara göre, uzaydaki cisimlerin sayısının artmayı sürdürmesi durumunda 2.000 yıllarında çarpışma olasılığı kesinlikle gündeme gelecektir. Ancak ABD ya da SSCB mekiği kullanılmaya başlandığında, bu döküntülerin oranı oldukça azaltılmış olacaktır.
Uzay mekiği aracılığıyla, uydular yeniden ele geçirilebilecek ve böylece uzayda hiçbir cisim kalmayacaktır. Sık sık uydu fırlatılmasının yol açtığı başaka bir sorun da ekvator üzerindeki uyduların uzay diliminin hızla dolmakta olmasıdır. Bu durum, 36.000 km yükseklikteki şeridin bütünü için geçerli olmaktan çok, ileri düzeyde gelişmiş teknolojileri bulunan ülkelerin yeğledikleri belirli bölgeler için geçerlidir. Bu bölgelerden biri, 950 ve 1360 Batı boylamları arasında yer almakta ve burada son dönemlerde tüm Amerika Anakarası’nda iletişimde kullanılan birçok uydu bulunmaktadır. Uyduların yoğun bvir biçimde yer aldığı başka bir alanda Atlas Okyanusu üzerindeki Avrupa ile Amerika arasında uziletişim sağlayan uyduların bulunduğu bölgelerdir.
Bu uydular birbirlerine göre çok yavaş hareket ettiklerinden, karşılıklı engel oluşturmaları söz konusu değildir. ancak uyduların yayınladıkları radyo sinyallerinin birbirine karışmaya başlaması tehlikesi vardır. Bu sorunun ortadan kaldırılması için iki çözüm önerilmektedir.
1- Radyo dalga boyları yönünden daha yüksek frekanslar, yani daha kısa dalga boyları kullanılabilir. Ancak bu dalgalar, alıcı uçta yağmurun etkisine daha duyarlıdır.
2- Uyduyu daha iyi hedeflenmiş sinyaller veren antenlerle donatarak alıcı bölgeyi küçültmeyi içerir.
Geçtiğimiz yıllarda yapılan yapay uydular pek çok araştırma ve uygulama alanında yararlı oldular. Birçok sanayileşmiş bölge, artık uyduları ve bu uydularla ilgili araçları geliştirebilmek için gerekli teknolojik düzeye ulaşmıştır. İlerlemeler, köklü değişiklikler yerine eldeki araçların daha duyarlı kılınmasını kapsayacaktır. Gelecekte uyduların uziletişim ve jeolojik araştırma gibi uygulamada amaçlara dönük önemlerinin artması ve bilimsel araştırmanın öneminin azalması beklenmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler kendileri için uzun süre yeterli olabilecek yüksek nitelikli uziletişim aygıtlarını hemen elde edeceklerdir.
Çözülemeyecek sorunlardan biri, ülkenin uzayın kendi toprakları üzerindeki hak öne sürmeleridir. Bu sorun, özellikle senkron uyduların birçoğunun üzerinde yer aldığı ekvator ülkeleri için çok ciddi boyutlara ulaşacaktır. İlke olarak, ilgili ülkenin izninin alınması ve tüm bunların uçuş yasasına uygun olması gereklidir.
Uzay hukukuna göre, bir ülke kendi toprakları üzerindeki uzay dilimi üzerinde bir hak ileri süremez. Burada sorun kozmik uzay için bir alt sınırın ve hava boşluğu içinde bir üst sınırın belirlenmiş olmasıdır. Günümüze kadar özellikle siyasal nedenlerden dolayı, sınırlandırma sorunu çözümlenememiştir.
Bunun sonucunda bir ülke, ister dost, ister düşman olsun, başka bir ülkenin kendi toprakları üzerinde, uzaydan gözlemler yapmasını ya da radyo ve televizyon yayını da bulunmasını önleyememektedir.

37 views

Saqqara Ehrami gerçekte ehram ile mastaba arasi bir abidedir. Kat kat yükseldikçe çevresi darlasan ve 7 dev basamakli bir merdiven seklini alan 7 mastabaya benzemektedir. Merkezi yerden göge dogru 61 metredir. Mastaba ehrami andirir.

Mastabaya göre basamakli ehram su yenilikleri meydana getirmistir:

- Tugla yerine tas kullanilmis ve mastaba dahilindeki serdap ve mabedi disari çikarmistir.

- Her mastabanin içinde bulunan 3 kisim bunda da mevcuttur. Ancak daha fazla büyütülmüs ve ikisi binanin disina çikarilmistir.

- Kuzey cephesinde, ehramin kapattigi saha ortasinda kayaliklar içinde oyulmus iki oda seklinde bir mahzene kadar uzanan meyilli bir geçit vardir.

- Lahit kuyunun dibindedir. Duvarlari mavi mineli fayanslarla kaplidir.

- Bir kenarin kapilari Osiris ve Isis’in isaretlerle çevrilmis olan Djoser’in protokolü ile süslenmistir. Sari yildizlar tavani kaplamistir. Bu mahzen gögü etmekte bulunuyor.

Serdap, kuzey cephede tek parçadan olusan taslardan yapilmis bir binadir. Bir menfez önünde tek parça sist tasindan üretilmis ve Osiris’in kefeni ile örtülmüs bulunan Djoser’in bir heykeli bulunmaktadir. Bu heykel duvarlari kismen harap oldugu için süsleri belirsiz bir hale gelen mabede bakmaktadir.

Djoser’den Senefru’ya kadar kral mezarlarinin mimarisinde iki meyil görülür:

Birincisi her yönden büyüyen ebadi. Ikincisi piramidin gövdesinin gerçek piramide dogru tekamülü.

Bunda da intikal abidesi Dhashur Piramidi’dir. Kral Honi’ye atfedilmistir. Bundan sonra bu nevi mezara daha iyi bir sekil vermek için Snefru’nun denemesi gelir. Bu kral kendisine Meidum’da mezar yaptirir. Piramitlerin bütün azamet ve hasmetle göklere dogru yükselmesi firavunlarin göge yükselisinin simgesi olarak gösterilmistir.

Piramitler bir çesit mezarlardir. Piramit; cenaze merasimden onra artik girilmeyecek olan granitten yapilma dahili odalarinda bütün azametli kütlesi ile kralin cesedini koruyordu. Keops’un lahi yerindedir ama bostur. Mikerinos’un lahdinde mumyali bas bulunmus, Mikerinos denilmistir.

Piramitlerin biçimi bir simgedir; Gerçekten de kenarları basamaklar halinde olduğunda piramitler ölü kralın ruhunun, babası Ra’ya yani, Güneş’e kavuştuğu merdiveni belirtir; daha sonraları kenarları düz yapılmaya başlandığında piramitlerin bulutların içinden geçerek eğimli biçimde düşen güneş ışınları demetinin taşlaşmış bir görüntüsünü simgelediği bilinir.Piramit ölü kral için yaptırılan mimari bütünün en önemli bütünüydü.Çevresinde anıtsal bir duvar vardı; yanındaysa ölü tapınakları yer alıyordu.Piramitlerin başlangıçta çok büyük olan boyutları Eski İmparatorluk döneminde yavaş yavaş küçüldü ve Orta İmparatorluk’ta belirli bir ölçüde kaldı.Yeni İmparatorluk dönemindeyse piramitler kral mezarı olarak ortadan kalktı.
III. sülalenin kurucusu olan kral Zoser’in piramidi bilinen ilk piramittir.Kahire’nin 28 km güneyinde Sakkara yaylasında eski başkent Menfis (Memphis) yakınında yükselen bu piramit, firavunun emri üzerine mimar İmhotep tarafından gerçekleştirildi.İmhotep piramit biçimindeki ilk kral mezarını ortaya attı ve bu gelenek, firavunlara tanınan bir ayrıcalık olarak kaldı.Dört bir yanındaki altışar geniş taş basamağıyla dev bir merdiven gibi görünen Zoser piramidi 109m eninde 121m boyundaki dikdörtgen bir taban üstünde yükseliyordu (61m).
Piramidin altında, kayalar içine derin biçimde oyulmuş ve mavi fayans karolarla süslü ölü odaları bulunuyordu.Bu basamaklı piramit, 1600m uzunluğunda ve 10,5m yüksekliğinde görkemli bir duvarla kuşatılan on beş hektarlık merkezinde yer alır.Kralın bu “ebedi konutu”nda törenlerinin kutlanmasına yarayan çeşitli ek binalar da, günümüzde Mısır’ın en etkileyici arkeolojik sitelerinden biri olan bu anıtlar bütününün içinde yer alıyordu.

19 views

RASATTEPE (ANITTEPE)
Anıtkabir yapılmadan önce rasat istasyonu bulunması dolayısıyla Anıttepe’nin ismi Rasattepe idi.
Bu tepede, M.Ö 12. yüzyılda Anadolu’da devlet kuran Frig uygarlığına ait tümülüsler (mezar yapıları) bulunmaktaydı. Anıtkabir’in Rasattepe’de yapılmasına karar verildikten sonra bu tümülüslerin kaldırılması için arkeolojik kazılar yapıldı. Bu tümülüslerden çıkarılan eserler, Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmektedir.

ANITKABİR’İN İNŞAASI
Anıtkabir projesinin belirlenmesinden sonra, inşaatın başlayabilmesi için ilk aşamada kamulaştırılma çalışmalarına başlandı. Anıtkabir’in inşaatı ise 9 Ekim 1944′de görkemli bir temel atma töreni ile başladı. Anıtkabir’in inşası 9 yıllık bir süre içinde 4 aşamalı olarak yapılmıştır.
Birinci Kısım İnşaat: 1944-1945
Toprak seviyesi ve aslanlı yolun istinat duvarının yapılmasını kapsayan birinci kısım inşaata 9 Ekim 1944′te başlamış ve 1945′te tamamlanmıştır.
İkinci Kısım İnşaat: 1945-1950
Mozole ve tören meydanını çevreleyen yardımcı binaların yapılmasını kapsayan ikinci kısım inşaat 29 Eylül 1945′te başlamış, 8 Ağustos 1950′de tamamlanmıştır. Bu aşamada inşaatın kâgir ve betonarme yapı sistemine göre, temel basıncının azaltılması göz önünde tutularak, anıt kütlesinin “temel projesinin” hazırlanması kararlaştırılmıştır. 1947 yılı sonuna kadar mozolenin temel kazısı ve izolasyonu tamamlanmış ve her türlü çöküntüleri engelleyecek olan 11 metre yüksekliğinde betonarme temel sisteminin demir montajı bitirilme aşamasına gelmiştir.
Giriş kuleleri ile yol düzeninin önemli bir kısmı, fidanlık tesisi, ağaçlandırma çalışmaları ve arazinin sulama sisteminin büyük bir bölümü tamamlanmıştır.
Üçüncü Kısım İnşaat: 1950
Anıtkabir üçüncü kısım inşaatı, anıta çıkan yollar, aslanlı yol, tören meydanı ve mozole üst döşemesinin taş kaplaması, merdiven basamaklarının yapılması, lahit taşının yerine konması ve tesisat işlerinin yapılmasını kapsıyordu.
Dördüncü Kısım İnşaat: 1950-1953
Anıtkabir’in 4. kısım inşaatı ise şeref holü döşemesi, tonozlar alt döşemeleri ve şeref holü çevresi taş profilleri ile saçak süslemelerinin yapılmasını kapsıyordu. Dördüncü kısım inşaat 20 Kasım 1950′de başlamış ve 1 Eylül 1953′te bitirilmiştir.
“Anıtkabir Projesi”nde mozolenin kolonat üstünde yükselen tonoz bir bölüm vardı. 4 Aralık 1951 tarihinde hükümet, şeref holünün 28 m.lik yüksekliğinin azaltılması ile yapının daha çabuk bitirilmesinin mümkün olup olmadığını mimarlara sordu.
Mimarlar yaptıkları çalışmalar sonunda şeref holünü taş bir tonoz yerine, bir betonarme tavan ile örtmenin mümkün olduğunu bildirdiler. Böylece tonoz yapının zemine vereceği ağırlık ve bunun doğuracağı teknik mahzurlar da ortadan kalkıyordu.
Anıtkabir yapımında beton üzerine dış kaplama malzemesi olarak kolay işlenebilen gözenekli, çeşitli renklerde traverten, mozole içi kaplamalarında ise mermer kullanılmıştır.
Heykel grupları, aslan heykelleri ve mozole kolonlarında kullanılan beyaz travertenler Kayseri Pınarbaşı İlçesi’nden, kulenin iç duvarlarında kullanılan beyaz travertenler ise Polatlı ve Malıköy’den getirilmiştir. Kayseri Boğazköprü mevkiinden getirilen siyah ve kırmızı travertenler tören meydanı ve kulelerin zemin döşemelerinde, Çankırı Eskipazar’dan getirilen sarı travertenler zafer kabartmaları, şeref holü dış, duvarları ve tören meydanını çevreleyen kolonların yapımında kullanılmıştır.
Şeref holünün zemininde kullanılan krem, kırmızı ve siyah mermerler Çanakkale, Hatay ve Adana’dan, şeref holü iç yan duvarlarında kullanılan kaplan postu Afyon’dan, yeşil renk mermer Bilecik’ten getirilmiştir. 40 ton ağırlığındaki yekpare lahit taşı Adana’nın Osmaniye İlçesi’nden, lahitin yan duvarlarını kaplayan beyaz mermer ise Afyon’dan getirilmiştir.

ANITKABİR’İN MİMARİ ÖZELLİKLERİ
Türk mimarlığında 1940-1950 yılları arası, “II. Ulusal Mimarlık Dönemi” olarak adlandırılır. Bu dönemde daha çok anıtsal yönü ağır basan, simetriye önem veren, kesme taş malzemenin kullanıldığı binalar yapılmıştır. Anıtkabir bu dönemin özelliklerini taşımaktadır.
Bu dönem özellikleri ile birlikte Anıtkabir’de Selçuklu ve Osmanlı mimari özelliklerine ve süsleme öğelerine sıkça rastlanır.
Örneğin dış cephelerde, duvarların çatı ile birleştiği yerde kuleleri dört yandan saran Selçuklu taş işçiliğinde testere dişi olarak adlandırılan bordür bulunmaktadır. Ayrıca Anıtkabir’in bazı yerlerinde (Mehmetçik Kulesi, Müze Müdürlüğü) kullanılan çarkıfelek ve rozet denilen taş süslemeler Selçuklu ve Osmanlı sanatında da göze çarpmaktadır.
Bütün bu özellikleriyle yapıldığı dönemin en iyi örneklerinden biri olan Anıtkabir yaklaşık 750.000 m² lik bir alanı kaplamakta olup, Barış Parkı ve Anıt Bloku olarak iki kısma ayrılır.

A- BARIŞ PARKI
Anıtkabir; Atatürk’ün “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” özdeyişinden ilham alınarak, çeşitli yabancı ülkelerden ve Türkiye’nin bazı bölgelerinden getirilen fidanlarla oluşturulan Barış Parkı içinde yükselmektedir.
Afganistan, A.B.D., Almanya, Avusturya, Belçika, Çin, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hindistan, Irak, İngiltere, İspanya, İsrail, İsveç, İtalya, Japonya, Kanada, Kıbrıs, Mısır, Norveç, Portekiz, Yugoslavya ve Yunanistan’dan çeşitli ağaç ve fidanlar getirilmiştir. Bugün Barış Parkı’nda 104 ayrı türden yaklaşık 48.500 adet süs ağacı, ağaççık ve süs bitkisi bulunmaktadır.

B- ANIT BLOKU
Anıtkabir Anıt Bloku üç bölümden oluşmaktadır.
1- Aslanlı Yol
2- Tören Meydanı
3- Mozole
Anıtkabir’e Tandoğan kapısından girildiğinde Barış Parkı içerisinde uzanan yoldan Aslanlı Yol başındaki 26 basamaklı geniş merdivenlere ulaşılır. Merdivenin hemen başında karşılıklı olarak istiklal ve hürriyet kuleleri yer alır.
Anıtkabir yapı topluluğu içinde, simetri gözetilerek yerleştirilmiş olan on adet kule vardır. Bu kulelere ulusumuzun ve devletimizin oluşumunda büyük tesirleri olan yüce kavramları temsil eden isimler verilmiştir. Kuleler, plan ve yapı bakımından birbirinin benzeridir. Kareye yakın 12 x14 x7,20 m. boyutlarında dikdörtgen plan üzerine kurulmuş olan kulelerin üzeri piramit biçiminde çatılarla örtülüdür. Çatıların tepelerinde, eski Türk çadırlarında görülen tunç mızrak ucu vardır. Eski Türk kilim desenlerinden alınmış geometrik süslemeler, fresk tekniğinde uygulanmıştır.
Ayrıca kulelerin iç duvarlarında, o kulenin ismiyle ilgili bir kompozisyon ve Atatürk’ün özlü sözleri bulunmaktadır.

İSTİKLAL KULESİ
Aslanlı yolun sağ başındaki İstiklal Kulesi’nin iç duvarlarında bulunan kabartmada, ayakta duran ve iki eliyle kılıç tutan bir gencin yanında bir kaya üzerine konmuş kartal figürü görülmektedir. Kartal, mitolojide ve Selçuklu sanatında gücün, istiklâl ve bağımsızlığın sembolü olarak tasvir edilmiştir. Kılıç tutan genç ise istiklali savunan Türk milletini temsil etmektedir. Kabartma Zühtü Müridoğlu’nun eseridir.
Ayrıca kule duvarlarında yazı bordürü olarak Atatürk’ün istiklalle ilgili şu sözleri yer almaktadır:
“Ulusumuz en korkunç yok oluşla son buluyor gibi görünmüşken, tutsak edilmesine karşı evladını ayaklanmaya davet eden atalarının sesi, kalplerimiz içinde yükseldi ve bizi son Kurtuluş Savaşı’na çağırdı.” (1921)
“Hayat demek savaşma, çarpışma demektir. Hayatta başarı kesinlikle savaşta başarı kazanmakla mümkündür.” (1927)
“Biz hayat ve bağımsızlık isteyen ulusuz ve yalnız ve ancak bunun için hayatımızı hiçe sayarız.” (1921)
“İnsaf ve merhamet dilenmek gibi bir prensip yoktur. Türk ulusu, Türkiye’nin gelecekteki çocukları, bunu bir an hatırdan çıkarmamalıdırlar.” (1927)
“Bu ulus bağımsızlıktan yoksun olarak yaşamamıştır, yaşıyamaz ve yaşamıyacaktır, ya istiklal ya ölüm.” (1919)
Kulenin içinde ise Anıtkabir maketi ile Anıtkabir’i tanıtıcı ışıklı panolar bulunmaktadır.

HÜRRİYET KULESİ
Aslanlı Yol’un sol başında bulunan Hürriyet Kulesi içindeki kabartmada; elinde kağıt tutan melek figürü ile meleğin yanında şaha kalkmış bir at tasvir edilmiştir. Melek figürü bağımsızlığın kutsallığını, elindeki kağıt “Hürriyet Beyannamesi”ni sembolize etmektedir. At figürü ise hürriyet ve bağımsızlık sembolüdür. Kabartma Zühtü Müridoğlu’nun eseridir.
Kule duvarlarında Atatürk’ün hürriyet ile ilgili şu sözleri yazılıdır.
“Esas, Türk ulusunun saygın ve onurlu bir ulus olarak yaşamasıdır. Bu esas ancak tam bağımsızlığa sahip olmakla sağlanabilir. Ne kadar zengin ve bolluk içinde olursa olsun bağımsızlıktan yoksun bir ulus, uygar insanlık karşısında uşak olmak durumundan yüksek bir işleme hak kazanamaz.” (1927)
“Bence, bir ulusta şerefin, onurun, namusun ve insanlığın sürekli olarak bulunabilmesi kesinlikle o ulusun özgürlük ve bağımsızlığına sahip olabilmesiyle mümkündür.”
“Özgürlüğün de, eşitliğin de, adaletin de dayandığı ulusal egemenliktir.”
“Bütün tarihsel yaşantımızda özgürlük ve bağımsızlığa sembol olmuş bir ulusuz.”
Kule içinde Anıtkabir’in inşaat çalışmalarını gösteren fotoğraf sergisi ve inşaatta kullanılan taş örnekleri bulunmaktadır.

KADIN HEYKEL GRUBU
İstiklal kulesinin önünde, ulusal giysiler giymiş üç kadından oluşan bir heykel grubu vardır. Bu kadınlardan kenarlardaki ikisi yere kadar uzanan kalın bir çelenk tutmaktadır. Başak demetlerinin meydana getirdiği çelenk bereketli yurdumuzu temsil etmektedir. Soldaki kadın, ileri uzattığı elindeki kapla Atatürk’e tanrıdan rahmet dilemekte, ortadaki kadın eliyle yüzünü kapamış ağlamaktadır.
Bu üçlü grup, Türk kadınlarının Atatürk’ün ölümünün derin acısı içinde bile gururlu, ağırbaşlı ve azimli oluşunu dile getirmektedir. Heykel grubu Hüseyin Özkan’ın eseridir.

ERKEK HEYKEL GRUBU
Hürriyet Kulesi’nin önünde üç erkekten oluşan heykel grubu vardır. Sağdaki erkek başında miğferi ve kalın kaputu ile Türk askerini temsil ederken, onun yanında elinde kitabı ile Türk gençliğini ve aydın insanı, biraz gerisinde ise yerel kıyafetlerle Türk köylüsü temsil edilmiştir. Her üç heykelin yüzünde derin acı ile Türk milletinin kendine özgü ağırbaşlılığı ve yüksek irade gücü dile getirilmiştir. Heykel grubu, Hüseyin Özkan’ın eseridir.

ASLANLI YOL
Ziyaretçileri Atatürk’ün yüce huzuruna hazırlamak için yapılmış olan 262 m. uzunluğundaki yolun iki yanında oturmuş pozisyonda 24 aslan heykeli bulunmaktadır. Atatürk’ün Türk ve Anadolu tarihine verdiği önem sebebiyle, Anadolu’da uygarlık kuran Hititlerin sanat üslubu ile yapılan aslan heykelleri kuvvet ve sükuneti temsil etmektedir. Heykeller Hüseyin Özkan’ın eseridir.

TÖREN MEYDANI
Aslanlı yolun sonunda yer alan tören meydanı 129 x84,25 m. boyutlarındadır. 15.000 kişi kapasiteli bu alanın zemini; siyah, kırmızı, sarı ve beyaz renkte traverten taşlardan oluşan 373 adet halı ve kilim deseniyle bezenmiştir.

MEHMETÇİK KULESİ
Aslanlı yolun bitiminde sağda Mehmetçik Kulesi yer almaktadır. Kulenin dış yüzeyinde yer alan kabartmada; cepheye gitmekte olan Mehmetçiğin evinden ayrılışı ifade edilmektedir. Bu komposizyonda, elini asker oğlunun omuzuna atmış onu vatan için savaşa gönderen hüzünlü, fakat gururlu anne tasvir edilmiştir. Kabartma Zühtü Müridoğlu’nun eseridir.
Kulenin duvarlarında Atatürk’ün Mehmetçik ve Türk kadınları hakkında söylediği özlü sözler yer almaktadır:
“Kahraman Türk eri Anadolu savaşlarının anlamını kavramış, yeni bir ülke ile savaşmıştır.” (1921)
“Dünyanın hiçbir yerinde, hiçbir ulusunda Anadolu köylü kadının üstünde kadın çalışmasından söz etmek imkânı yoktur.” (1923)
“Bu ulusun çocuklarının özverileri, kahramanlıkları için ölçü birimi bulunamaz.”
Kulenin içinde; Anıtkabir ve Atatürk ile ilgili çeşitli kitaplar ve hediyelik eşyalar ziyaretçilere sunulmaktadır.

ATATÜRK VE TÜRK DEVRİMİ KÜTÜPHANESİ
Mehmetçik ve Zafer kuleleri arasında yer alan; müze, kitaplık ve Kültürel Faaliyetler Müdürlüğü’nün içindeki birimde “Atatürk ve Türk Devrimi Kütüphanesi” bulunmaktadır. Atatürk, milli mücadele ve inkılâplar konulu Türkçe ve yabancı dillerde kitapların bulunduğu bir “İhtisas Kütüphanesi” olarak, her kesimden araştırmacı ve okuyucuya hafta içi 09.00-12.30 / 13.30-17.00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

ZAFER KULESİ
Kulenin duvarlarında Atatürk’ün en önemli üç zaferinin tarihi ve zaferle ilgili özlü sözleri yazılıdır.
Kule içinde Atatürk’ün naaşını 19 Kasım 1938′de İstanbul Dolmabahçe Sarayı’ndan alarak Sarayburnu’nda donanmaya teslim eden top arabası sergilenmektedir.

İSMET İNÖNÜ’NÜN LAHTİ
Barış ve Zafer Kuleleri arasında yanları açık sütunların oluşturduğu galerinin ortasında 25 Aralık 1973 yılında vefat eden Atatürk’ün en yakın silah arkadaşı, Türk Milli Mücadelesinin Batı Cephesi komutanı ve ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün sembolik lahdi bulunmaktadır. Mezar odası alt kattadır.
İsmet İnönü, Anıtkabir’e 28 Aralık 1973′te Bakanlar Kurulu Kararı ile defnedilmiştir.

BARIŞ KULESİ
Kulenin iç duvarında Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünyada Barış” ilkesini dile getiren bir kabartma kompozisyonu yer almaktadır. Bu kabartmada çiftçilik yapan köylüler ve yanlarında kılıcını uzatarak onları koruyan bir asker figür tasvir edilmiştir. Bu asker barışın sağlam ve güvenli kaynağı olan Türk ordusunu sembolize etmektedir. Bu şekilde insanlar Türk ordusunun sağladığı huzur ortamı içinde günlük hayatlarını devam ettirmektedirler. Kabartma, Nusret Suman’ın eseridir.
Kule duvarlarında Atatürk’ün barış ile ilgili şu sözleri yer almaktadır.
“Dünya vatandaşları kıskançlık, açgözlülük ve kinden uzaklaşacak şekilde terbiye edilmelidir.” (1935)
“Yurtta Barış, Cihanda Barış.”
“Ulusun hayatı tehlikeyle karşı karşıya kalmadıkça savaş bir cinayettir.” (1923)
Kulenin içinde ise Atatürk’ün 1935-1938 yılları arasında kullandığı Lincoln marka tören ve makam otomobilleri sergilenmektedir.

23 NİSAN KULESİ
Kulenin iç duvarında 23 Nisan 1920′de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışını temsil eden bir kabartma yer almaktadır. Bu kabartmada, ayakta duran kadının tuttuğu kağıdın üzerinde 23 Nisan 1920 yazılıdır. Kadının diğer elinde Millet Meclisimizin açılışını simgeleyen bir anahtar bulunmaktadır. Kabartma, Hakkı Atamulu’nun eseridir.
Kule duvarlarında meclisin açılışıyla ilgili Atatürk’ün özlü sözleri yer almaktadır:
“Bir tek karar vardı: O da ulusal egemenliğe dayalı, hiçbir koşula bağlı olmayan bağımsız, yeni bir Türk Devleti kurmak.” (1919)
“Türkiye Devletinin tek ve gerçek temsilcisi yalnız ve ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi’dir.”
“Bizim bakış açılarımız kuvvetin, gücün, egemenliğin, yönetimin doğrudan doğruya halka verilmesidir, halkın elinde bulundurulmasıdır.”
Kulede Atatürk’ün 1936-1938 yılları arasında kullandığı Cadillac marka özel otomobili sergilenmektedir.

BAYRAK DİREĞİ
Anıtkabir’in Çankaya yönündeki 28 basamaklı tören meydanına giriş merdivenlerinin ortasında, tek parçalı yüksek bir direk üzerinde Türk bayrağı dalgalanır. Amerika’da özel olarak yaptırılan 33.53 m. yüksekliğindeki bu direk, Avrupa’daki tek parça çelik bayrak direklerinin en yükseğidir. Direğin 4 metresi kaidenin altında kalmaktadır. Amerika’da yaşayan Türk asıllı Amerika vatandaşı Nazmi Cemal tarafından, kendi bayrak direği fabrikasında imal edilerek 1946 yılında Anıtkabir’e hediye edilmiştir. Bayrak direğinin kaidesinde yer alan kabartmada; meşale Türk medeniyetini, kılıç taarruz gücünü, miğfer savunma gücünü, meşe dalı zaferi, zeytin dalı ise barışı simgelemektedir. Türk bayrağı, ulusumuzun yurdunu savunma, zafer kazanma, barışı koruma ve uygarlık kurma gibi yüce değerleri üzerinde dalgalanmaktadır. Kabartma Kenan Yontuç’un eseridir.

MİSAK-I MİLLİ KULESİ
Müzenin girişindeki bu kulenin içinde bulunan kabartma, tek vücut olarak kenetlenmemizi sembolize etmektedir. Kabartma, bir kılıç kabzası üzerinde üst üste konmuş dört elden ibarettir. Bu komposizyon Türk vatanının kurtarılması için içilen millet andını ifade etmektedir. Kabartma Nusret Suman’ın eseridir.
Kulenin duvarlarında Atatürk’ün Milli Misak ile ilgili şu sözleri yazılıdır:
“Kurtuluşumuzun genel kuralı olan ulusal andı tarih safhasına yazan ulusun demir elidir.” (1923)
“Ulusal sınırlarımız içinde özgür ve bağımsız yaşamak istiyoruz.” (1921)
“Ulusal benliği bulamayan uluslar başka ulusların avıdır.” (1923)
Kulenin ortasında Anıtkabir’de icra edilen törenlere katılan heyetlerin özel defteri imzalamaları için imza kürsüsü yer almaktadır. Müzenin girişi olan bu kulede bulunan aktüalite panolarında Anıtkabir’de yapılan önemli törenlere ait fotoğraflar da sergilenmektedir.

ANITKABİR ATATÜRK MÜZESİ
Anıtkabir Proje Yarışması şartlarına uygun olarak, Misak-ı Milli ve İnkılâp kuleleri arasındaki bölüm müze olarak belirlenmiştir. Bu amaçla 21 Haziran 1960′ta Anıtkabir Atatürk Müzesi açılmıştır. Burada Atatürk’ün kullandığı eşyalar ve kendisine hediye edilen armağanlar ve giysileri teşhir edilmektedir.
Müzede ayrıca Atatürk’ün madalya ve nişanları ile manevi evlatlarından A. Afet İnan, Rukiye Erkin, Sabiha Gökçen’in müzeye armağan ettikleri Atatürk’e ait eşyalar sergilenmektedir.

İNKILÂP KULESİ
Müzenin devamı olan bu kulede Atatürk’ün giydiği elbiseler sergilenmektedir. Kulenin iç duvarında yer alan kabartmada zayıf, güçsüz bir elin tuttuğu sönmek üzere olan bir meşale, çökmekte olan Osmanlı İmparatorluğu’nu simgelemektedir. Güçlü bir elin göklere doğru kaldırdığı ışıklar saçan diğer bir meşale ise, yeni Türkiye Cumhuriyeti ve Atatürk’ün Türk ulusunu çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırmak için yaptığı inkılâpları simgelemektedir. Kabartma Nusret Suman’ın eseridir.
Kule duvarlarında Atatürk’ün inkılâplarla ilgili şu sözleri yazılıdır:
“Bir toplum aynı amaca bütün kadınları ve erkekleriyle beraber yürümezse ilerlemesine, uygarlaşmasına teknik imkân ve bilimsel ihtimal yoktur.”
“Biz ilhamlarımızı gökten ve bilinmeyen alemden değil, doğrudan doğruya hayattan almış bulunuyoruz.”
Müzenin giysi bölümü olarak kullanılan bu kulede; Anadolu Üniversitesi eski rektörü Prof. Dr.Yılmaz Büyükerşen’in yaptığı Atatürk’ün gerçek boyutlarında balmumu heykeli bulunmaktadır.

CUMHURİYET KULESİ
Sanat Galerisi’nin girişi olan bu kulenin duvarlarında Atatürk’ün Cumhuriyet ile ilgili şu özlü sözü bulunmaktadır.
“En büyük gücümüz, en güvenilir dayanağımız, ulusal egemenliğimizi kavramış ve onu eylemli olarak halkın eline vermiş ve halkın elinde tutabileceğimizi gerçekten kanıtlamış olduğumuzdur.”
Kulenin içinde, Atatürk’ün öğrenim gördüğü Manastır Askeri İdadisi ile Sivas ve Erzurum Kongre binaları ve I. T.B.M.M. binalarının maketleri ve o dönemlere ait fotoğraflar sergilenmektedir.

SANAT GALERİSİ
Cumhuriyet Kulesi ve Müdafaa-i Hukuk Kuleleri arasında yer alan bu bölümde Atatürk’ün özel kitaplığı teşhir edilmektedir.
Duvarlarda Atatürk’ü ziyaret etmiş olan yabancı devlet adamları ile Atatürk’ü birlikte tasvir eden yağlı boya tablolar bulunmaktadır. Bu tablolar, ressam Rahmi Pehlivanlı’nın eseridir.
Galeride ayrıca, Atatürk, Milli Mücadele ve Anıtkabir konulu belgesel filmlerin gösterildiği sinevizyon bölümü yer almaktadır.

KURTULUŞ MÜZESİ
MÜDAFAA-İ HUKUK KULESİ
Bu kule duvarının dış yüzeyinde yer alan kabartmada, Kurtuluş Savaşımızda ulusal birliğimizin temeli olan Müdafaa-i Hukuk dile getirilmektedir. Kabartmada, bir elinde kılıç tutarken diğer elini ileri uzatmış sınırlarımızı geçen düşmana “Dur!” diyen bir erkek figür tasvir edilmiştir. İleri uzatılan elin altında bulunan ulu ağaç yurdumuzu, onu koruyan erkek figürü ise kurtuluş amacıyla birleşmiş olan milletimizi temsil etmektedir. Kabartma Nusret Suman’ın eseridir.
Kulenin duvarlarında Atatürk’ün Müdafaa-i Hukuk konusunda söylediği sözler yer almaktadır:
“Ulusal gücü etken ve ulusal iradeyi egemen kılmak esastır.” (1919)
“Ulus bundan sonra hayatına, bağımsızlığına ve bütün varlığına şahsen kendisi sahip çıkacaktır.” (1923)
“Tarih; bir ulusun kanını, hakkını, varlığını hiçbir zaman inkâr edemez.” (1919)
“Türk ulusunun kalbinden, vicdanından doğan ve onu esinlendiren en esaslı, en belirgin istek ve iman belli olmuştu: Kurtuluş.” (1927)
Kulenin içinde “Atatürk ve Milli Mücadele” konulu periyodik sergiler düzenlenmektedir. Ayrıca Atatürk’ün öğrenim gördüğü Harbiye Mektebi’nin maketi bulunmaktadır.

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ KONULU KABARTMA
Komposizyonun sağında bir genç, iki at, bir kadın ve bir erkek bulunmaktadır.Bunlar, savaşın ilk döneminde düşman saldırıları karşısında evlerini bırakıp yurt savunması için yollara düşmüştür. Sağdaki delikanlı arkaya dönmüş, sol elini kaldırıp yumruğunu sıkarak düşmanlara; “Bir gün döneceğiz ve sizden öcümüzü alacağız” demektedir.
Bu üçlü grubun önünde çamura batmış bir araba, çabalayan atlar, tekerleği döndürmeye çalışan bir erkek ve iki kadın ile ayakta bir yiğit ve ona bir kılıç sunan diz çökmüş bir kadın vardır. Bu grup figürleri, Sakarya Muharebesi başlamadan önceki dönemi temsil etmektedir. Bu grubun solunda, yere oturmuş iki kadın ve bir çocuk, düşman istilası altında, Türk ordusunu bekleyen halkımızı simgelemektedir. Bu halkın üzerinden uçarak Başkomutan Mustafa Kemal’e çelenk sunan bir zafer meleği vardır.
Komposizyonun sonunda yere oturan kadın vatan anayı, diz çöken genç Sakarya Meydan Muharebesi’ni kazanan Türk ordusunu, meşe ağacı ise zaferi simgelemektedir. Vatan ana, Türk ordusunun zaferinin simgesi olan meşe ağacını göstermektedir. Kabartma İlhan Koman’ın eseridir.

BAŞKOMUTAN MEYDAN MUHAREBESİ KONULU KABARTMA
Komposizyonun solunda yer alan ve bir köylü kadın, bir erkek çocuk ve bir attan oluşan grup milletçe savaşa hazırlık dönemini temsil etmektedir. Sonraki bölümde; Atatürk bir elini ileri uzatmış ve “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” diyerek ordularımıza hedefi göstermektedir. Öndeki melek, Ata’nın emrini borusu ile uzak ufuklara iletmektedir. Bundan sonraki bölümüde, Atatürk’ün emrini yerine getiren Türk ordusunun fedakarlıklarını ve kahramanlıklarını temsil eden kabartmada, vurulup düşen bir erin elindeki bayrağı kavrayan bir yiğit ile siperde ellerinde kalkan ve kılıçlı bir asker Türk ordusunun taarruzunu sembolize etmektedir. Önde ise elinde Türk bayrağı ile Türk ordusunu çağıran zafer meleği bulunmaktadır. Kabartma Zühtü Müridoğlu’nun eseridir.

MOZOLE
Anıtkabir’in en önemli bölümü olan mozoleye çıkan 42 basamaklı merdivenlerin ortasında “hitabet kürsüsü” yer almaktadır. Mermer kürsünün tören meydanı cephesi dairesel geometrik motiflerle süslü olup, ortasında Atatürk’ün “Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir” sözü yazılıdır. Kürsü Kenan Yontuç’un eseridir.
Mozole 72x52x17 m. boyutlarında uzunca dikdörtgen bir plan üzerine kurulmuş olup, ön ve arka sekiz, yan cepheler ise 14.40 m. yüksekliğinde ondört kolonatla çevrelenmiştir. Mozole cephesinde, solda Atatürk’ün Türk gençliğine hitabı, sağda ise Cumhuriyet’in kuruluşunun 10. yıldönümünde söylediği nutku yer almaktadır. Harfler taş kabartma üzerine altın yaldızlarla yazılmıştır.

ŞEREF HOLÜ
Şeref holüne bronz kapılardan girilir. Girişte sağda Atatürk’ün 29 Ekim 1938 tarihli Türk ordusuna son mesajı, solda ise 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün Atatürk’ün ölümü üzerine yayınladığı 21 Kasım 1938 tarihli Türk milletine taziye mesajı yer almaktadır. Bu iki yazıt Atatürk’ün doğumunun 100. yılı olan 1981′de yazılmıştır.
Girişin tam karşısında büyük pencerenin yer aldığı nişin içinde, Atatürk’ün sembolik lahdi bulunmaktadır. Lahit taşı tek parça kırmızı mermer olup 40 ton ağırlığındadır. Lahit taşının yer aldığı bölüm ise beyaz Afyon mermeri ile kaplıdır. Şeref holünün zemini Adana ve Hatay’dan, yan duvarları ise Afyon ve Bilecik’ten getirilen kırmızı, siyah, yeşil ve kaplan postu mermerlerle kaplanmıştır.
Şeref holünün 27 kirişten oluşan tavanı ile yan galeri tavanları mozaik ile süslenmiştir. Şeref holünün yüksekliği 17 m. olup, yan duvarlarında altışardan 12 adet bronz meşale bulunmaktadır. Mozole yapısının üstü, düz kurşun çatı ile örtülüdür.

MEZAR ODASI
Atatürk’ün aziz naaşı, mozolenin zemin katında doğrudan doğruya toprağa kazılmış bir mezarda bulunmaktadır. Mozolenin birinci katı olan şeref holündeki sembolik lahit taşının tam altında bulunan mezar odası Selçuklu ve Osmanlı mimari stilinde sekizgen planlı olup, piramidal külahlı, tavanı geometrik motifli mozaiklerle süslenmiştir. Zemin ve duvarlar siyah, beyaz, kırmızı mermerlerle kaplanmıştır. Mezar odasının ortasında kıble yönünde kırmızı mermer sanduka yer almaktadır. Mermer sandukanın çevresinde bütün illerden ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden gönderilen toprakların konulduğu pirinç vazolar bulunmaktadır.

948 views

40 views

26 views

4 views

0 views

1 views

14 views

1 views

21 views

3 views

327 views

4 views

8 views

17 views

2 views

2 views

0 views

2 views

4 views

9 views

1 views

0 views

2 views

0 views

11 views

1 views

40 views

4 views

5 views

1 views

7 views

8 views

2 views

6 views

1 views

6 views

5 views

51 views

7 views

6 views

7 views

2 views

2 views

0 views

4 views

2 views

5 views

101 views

5 views

2 views

13 views

21 views

3 views

27 views

6 views

1 views

4 views

1 views

39 views

0 views

24 views

7 views

32 views

0 views

0 views

2 views

10 views

20 views

2 views

6 views

2 views

115 views

0 views

0 views

1 views

0 views

5 views

6 views

4 views

12 views

13 views

5 views

4 views

5 views