Şeker hastalığı

Çağın yeni hastalıklarından olan ve gün geçtikçe çoğalan bir hastalık sınıfında bulunmaktadır. vücudumuzda bulunan birçok maddeyi eritme işlemini tam olarak yapamamaktadır. Bunların arasında şeker ve karbonhidratlı yiyecekler bulunmaktadır.

Bu ürünlerin tüketimi için bir şekilde insülin salgılanması gerekmektedir. Eğer bünyemiz bu salgıları düzenli bir şekilde tamamlayamıyorsa bu konuda büyük rahatsızlıklar oluşmaktadır. Böbrek kaybetmeye kadar gitmektedir. Hastalığın ilerleyen safhalarında ise diyaliz bağlanması sonucunda bir tedavi şekli uygulanmaktadır.

Şeker hastalığı ciddi bir hastalık sınıfında bulunmaktadır. İlk öğrenildiği zamanlarda birçok tedavi şekilleri olmasından dolayı rahatlıkla bu konuda büyük diyetler yapara kurtulma veya en aza indirme şansımızda bulunabilmektedir.

Nedir?

  • Kandaki şeker (glukoz) miktarının çok fazla olduğu kronik (uzun süreli seyreden) bir hastalıktır.
  • Enerji kaynağı olarak şeker gerekli olsa da, fazlası sorunlara neden olur.
  • Diyabeti olan bireylerde, insülinin olmaması ya da yetersiz olması nedeniyle şeker düzeyinde büyük bir artış vardır.
  • Ciddi bir hastalıktır.

 

BUNLARI BİLİYORMUYDUNUZ?

Dünyada her yıl diyabet bir milyondan fazla kişide AMPUTASYON yapılmasına, 500 milyon kişide BÖBREK YETERSİZLİĞİNE, 300 milyon kişide KÖRLÜĞE neden olmaktadır!!!

DİYABET YANGINI DÜNYAYI SARMIŞ DURUMDA

DÜNYADA HER 10 SANİYEDE BİR KİŞİ DİYABET YA DA DİYABETİN NEDEN OLDUĞU KOMPLİKASYONLAR   NEDENİ   İLE YAŞAMINI YİTİRMEKTEDİR.

YİNE DÜNYADA HER 21 SANİYEDE BİR KİŞİ DİYABET HASTALIĞINA YAKALANMAKTADIR.

Dünyada Diyabet Sıklığı

DÜNYADA DİYABETLİ SAYISI

(2007 yılı) 246 MİLYON

(2025 yılı) 300 MİLYON

DİYABET ARTIŞ HIZI

Güney Doğu Asya           3 KAT

Avrupa                             1.5 KAT

Güney Amerika                 3 KAT

Batı Pasifik                       2 KAT

Afrika                               4 KAT

Kuzey Amerika               2 KAT

Orta Doğu-Doğu Akdeniz 3 KAT

 

İnsülin Nedir?

  • Pankreas (midenin arkasında yer alan bir organ) tarafından üretilen kimyasal bir maddedir
  • İnsülin, şekerin enerji elde edilmek amacıyla kullanılacağı vücut hücrelerine girmesi için gereklidir
  • İnsülin, şekerin hücre içine girebilmesi için hücrenin kapısını açan bir “anahtar” işlevi görür
  • Aynı zamanda kan şeker düzeylerinin istenilen sınırlar içinde tutulması açısından önemlidir
  • İnsülin yetersizliği veya eksiliğinde kandaki şeker miktarı yükselir

 

PANKREAS

Ortalama 15-20 cm uzunluğunda, kadınlarda 55 gr erkeklerde 70 gr ağırlığında bir organdır.

şeker hastalığında pakreas

şeker hastalığında pakreas

pankreas hormonları şeker hastalığı

 

Diyabet görülme sıklığı neden artıyor?

Hareketsiz yaşam tarzı
hareketsiz yaşam ve şeker hastalığı

Artan obezite (şişmanlık)

şişmanlık ve şeker hastalığı.gif

Sağlıklı olmayan beslenme alışkanlıkları

beslenme ve şeker hastalığı.gif

 

Diyabet görülme sıklığı artarsa ne olur?

Hastanede yatarak tedavi oranı artar.

Aşağıdaki hastalıklar daha fazla ortaya çıkar.

  • göğüs ağrısı
  • kalp krizi
  • körlük
  • böbrek yetmezliği
  • bacağın kesilmesi

Maliyeti yüksek bir hastalıktır.

Toplumda diyabetlilerin % 50’si henüz teşhis edilmemiştir.

 

Kan şekeri kontrol altına alınmazsa ne olur?

Diyabetin ciddi sonuçları

  • Göz sorunları- görme kaybı (körlük)
  • Böbrek sorunları (böbrek yetmezliği–diyaliz/böbrek nakli gerekir)
  • Duyusal/Sinirsel sorunlar (ağrı, his kaybı ve yaralara yol açabilir)
  • Kalp/dolaşım sistemi sorunları-kalp krizi
  • İnme–Felç
  • Ayak sorunları- (gangren-uzuv kaybı)
şeker hastalığında damarlara etkisi

Şeker hastalığının damarlara etkisi

şeker hastalığında göz

 

Aterosklerozun Sebepleri

  • Yüksek şeker
  • Yüksek kolesterol
  • Yüksek tansiyon
  • Sigara

 

Diyabet – Ciddi Bir Hastalık

Yeni körlük vakalarının başta gelen nedenlerinden biri, 25 kat daha yüksek göz sorunu riski 6 kat daha yüksek inme (felç) riski 2-4 kat daha yüksek kalp krizi riski bulunuyor.

Bacağın kesilmesine yol açabilecek hastalıklar için 20 kat daha yüksek risk bulunuyor.

5 kat daha yüksek böbrek hastalığı riski bulunuyor.

Bu komplikasyonların tümü, zamanında uygulanan tedavi ve iyi kontrol ile önlenebilir.

 

Diyabetin en sık görülen belirtileri nelerdir?

  • Sık ve bol miktarda idrara çıkma
  • Aşırı acıkma hissi
  • Kilo kaybı
  • Aşırı susama
  • Diğer belirtiler:
  • Yorgunluk
  • Sık ve olağan olmayan enfeksiyonlar
  • Bulanık görme
  • Deride kuruma ve kaşıntı, yaraların geç iyileşmesi vb

 

Diyabet tipleri nelerdir?

  • Tip 1 diyabet (daha nadir görülür; genç yaştaki insanları etkiler)
  • Tip 2 diyabet (daha yaygındır; ileri yaşlardaki insanları etkiler)
  • Gebelik sırasında ortaya çıkan diyabet

 

Gebelik ve Diyabet

  • Diyabet hem annede hem de bebekte komplikasyonlara yol açar.
  • Gebe kalmadan önce kan şekeri tam ayarlanmış olmalıdır.
  • Gebelikte sadece insülin tedavisi yapılabilir

 

KAN ŞEKERİ KONTROLÜNÜ SAĞLAMAK

ADA Glukoz Düzey Kriterleri (% mg)

PARAMETRE İDEAL DEĞER KABUL EDİLEBİLİR

AKŞ(mg/dl)       80-100             120-140

2.Saat TKŞ           100-140           140-180

GECE                   100-140           140-180 (22.00-23.00)

HbA1C(%)             <6                       <7

AKŞ 105 – 125 arasında ise Bozulmuş Açlık Şekeri

TKŞ 140 – 199 arasında ise Bozulmuş Tokluk Şekeridir.

 

TEST SONUÇLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Ø Strip üzerindeki kan yeterli olmalı,

Ø Strip üzerindeki kan uygun dağılım göstermeli,

Ø Glukometrenin camı temiz olmalı,

Ø Striplerin SKT’si geçmemeli,

Ø Stripler uygun şekilde saklanmalı,

Ø Glukometrenin ayarları doğru yapılmalı,

Ø Kan alınacak parmak temiz olmalı.

 

HBA1C

Geniş anlamda 4-12 haftalık metabolik kontrolü yansıtır.

Komplikasyonlar için risk parametresidir.

Diyabet tedavisinde ana hedeftir.

Bu testi yaptırmak için hastanın aç olması gerekmez.

 

HbA1C = APG + PPG

HbA1c                                        Kan Şekeri Ortalaması

(%) (mg/dl)
6 135
7 170
8 205
9 240
10 275
11 310
12 345

 

HBA1C’yi %1 Düşürmenin Etkileri

Tip 1 DM

Retinopati riski %35↓

Nefropati riski %24-44 ↓ Nöropati riski %30 ↓

Tip 2 DM

Diyabete bağlı ölüm %25 ↓

Tüm nedenlere bağlı mortalite %7 ↓

MI riski %18 ↓

Mikrovasküler komplikasyon riski %35 ↓

 

Diyabet kontrolü için 4 basit adım

Egzersizin pek çok yararı vardır.

  • Kilo vermeye yardımcı olur
  • Kan dolaşımını düzeltir
  • Özgüveni artırır
  • Kasları geliştirir
  • Kalbinizi güçlendirir
  • Uykuyu düzeltir
  • Stresi azaltır
  • İştahı kontrol eder
  • Yaşamınızı uzatır
  • Kendinizi daha iyi ve daha enerjik hissetmenizi sağlar

 

Diyabet: İlaç Tedavisi

Tip 1

  • Tabletlerin rolü yoktur
  • Yalnızca insülin kullanılır.

Tip  2

  • İlk olarak tabletler kullanılır.
  • İlerleyen dönemlerde tedaviye insülin eklenebilir.

 

İnsülin

İnsülin Toronto Üniversitesi’nde yapılan deneyler sonucunda, 1921 yılında Banting ve Best adlı iki araştırıcı tarafından keşfedilmiştir.

İnsülin mucizesi J.L., 15 Aralık 1922

İnsülin mucizesi J.L., 15 Aralık 1922

15 Şubat 1923

15 Şubat 1923

İNSÜLİN TEDAVİSİ

  • OAD lere yanıtsızlık
  • Kronik böbrek yetmezliği(kreatin>1.4)
  • Karaciğer yetersizliği
  • Diyabetik ayak
  • Cerrahi operasyon
  • Orta-ağır enfeksiyonlar
  • Gebelik-emzirme
  • Tip 1 Diyabet
  • Akut metabolik durumlar(diyabetik ketoasidoz, nonketotik hiperozmolar koma)

Lipodistrofiler

Enjeksiyonların aynı bölgeye yapılması ve saf insülin kullanılmaması sonucunda oluşur. İnsülin emilimi bozulur.

şeker hastalığında deri hsatalıkları

1.Lipoatrofi

Bölgede yağ dokusunun kaybı söz konusudur. Enjeksiyon bölgelerinde çökmeler/çukurluklar oluşur.

lipoatrofi şeker hastalığında

2.Lipohipertrofi

Bölgede şişlik, sertlik şeklinde hissedilir. Skar dokusu oluşur.

İnsülin en hızlı KARIN BÖLGESİNDEN, sonra sırasıyla KOL, BACAK, KALÇA BÖLGESİNDEN emilir.

lipohipertrofi şeker hastalığında

Diyabet ayakları nasıl etkiler?

şeker hastalığında ayak sorunlarıDiyabet ayakları iki ayrı yolla etkileyebilir:

1) Ayağı besleyen damarları ve kan dolaşımını bozabilir.

2) Ayağa gelen sinirlere zarar vererek his kaybına yol açar.

Kan şekerinin uzun süreli yüksek olması nedeniyle sinirler zarar görebilir ve diyabetik nöropati ortaya çıkar.

Bu da sinirlerin ağrı ve diğer duyuları iletmesini engeller.

damarlarındaki hasar dolaşım bozukluğuna neden olur.

 

Ayak ve tırnak bakımı

  • Ayaklarınızı özellikle de parmak aralarınızı özenle kurulayın.
  • Ayaklarınızda kuruma veya çatlama varsa tabanlarınıza ve ayağınızın üstüne nemlendirici krem sürebilirsiniz. Parmak aralarınıza sürmemeye dikkat edin.
  • Eğer kesik, yara, kızarıklık, sıcaklık artışı veya hassasiyet fark ederseniz doktorunuza danışın.

 

şeker hastalığında tırnak kesmeAyak ve tırnak bakımı

  • Tırnaklarınızı banyodan sonra parmak ucunuzla aynı düzeyde olacak şekilde kesin.
  • Tırnaklarınızı derin kesmeyin.
  • Tırnaklarınızın köşelerindeki derileri ve tırnak diplerinizdeki etleri kesmeyiniz.
  • Eğer tırnaklarınızı kesmekte zorlanıyorsanız bir başka kişiden yardım alınız.
  • Ayağınızda nasır varsa kendiniz müdahele etmeyiniz, doktorunuzdan öneri alınız.

 

Ayakkabı seçimi

  • Ayaklarınıza tam uyan ve ayak parmaklarınızı içinde hareket ettirebileceğiniz ayakkabıları alın.
  • Açık burunlu ve açık topuklu ayakkabı giymekten kaçının.
  • Her gün temiz çorap giyin ve sıkı lastikli çoraplardan kaçının.
  • Çıplak ayakla gezmeyin.
  • Giymeden önce ayakkabılarınızın içinde bir şey olmadığından emin olun. Küçük bir taş veya tabanda bir kıvrılma, ayaklarınıza zarar verebilir.

 

(düşük kan şekeri)

Hipoglisemi, kan şekerinin normalin altına düşmesidir

hipoglisemi belirtileri 2hipoglisemi belirtileri

Belirtiler:

  • Açlık hissi
  • Aşırı terleme ve huzursuzluk
  • Güçsüzlük
  • hipoglisemi belirtileri 3hipoglisemi belirtileri 4Çarpıntı/titreme
  • Başağrısı
  • Bulanık görme
  • Sinirlilik/zihin bulanıklığı
  • Uyku hali
  • Bayılma/bilinç kaybı (koma)

 

Tedavi

hafif hipoglisemiHafif Hipoglisemi

  • Düzeltmek için aşağıdakiler kullanılabilir:
  • 1 bardak meyve suyu ya da alkolsüz içecek
  • 3 çay kaşığı dolusu şeker, bal ya da 3-5 kesme şeker
  • Belirtiler 5 ila 10 dakika sonra düzelmezse bu işlemler tekrarlanır
  • Bir sonraki öğün zamanı yakın değilse 30 g yavaş emilen karbonhidrat (bir iki dilim ekmek, bir elma gibi) alınmalıdır.

 

 

Yaşlılarda 100 mg/dl’den daha az bir kan şekeri hipoglisemiyi düşündürür.

 

KALP HASTALIĞI VE HİPOGLİSEMİ

Hipoglisemi sırasında oluşan taşikardi eğer kalp rahatsızlığı varsa tehlikeli olabilir.

Düzenli kan şekeri takibi yapılmalı, Kan şekerinin hafifçe yüksek olması hipoglisemiye tercih edilebilir.

Koruyucu önlemler

şeker hastalığında tansiyon ölçümüşeker hastalığında kan şekeri ölçümüşeker hastalığında göz muayenesişeker hastalığında kolesterol testişeker hastalığında ekgşeker hastalığında diş kontrolleri

 

 

  • Kan şekeri ölçümü
  • Kan basıncı ölçümü
  • Vücut ölçümleri
  • Ayak muayenesi
  • İdrarda protein varlığına yönelik test
  • Kolesterol testi
  • Göz muayenesi
  • Diş kontrolleri
  • EKG (Kalp grafisi) düzenli olarak yapılmalıdır.

Uzm. Hemşire Seval GÜNDOĞDU