Tüm dosya sistemlerinde farklı bir cluster boyu vardır. Sabit verimli kullanabilmek için uygun bir dosya sistemi seçmek önemlidir. Örnek vermek gerekirse FAT16 ile Windows 95’te 2Gb’tan daha büyük yaratmak mümkün değildir. ( : bir sabit bir sürücü harfiyle tanımlanan kısmıdır.) Eğer 2GB’tan büyük partition yaratmak zorunluysa FAT32 seçilmelidir.

Cluster bir diskin bir dosya için ayırması gereken minimum paket boyudur, sabit diskin en küçük birimidir. Cluster boyu ne kadar küçük tutulursa küçük dosyalarda harcanan yer de o kadar küçük olacak, böylece gereksiz yer kaybı önlenmiş olacaktır. Örnek olarak, cluster boyu 64K olan bir diskte 2K’lık dosya için harcanan yer 64K olacaktır. , 64K’dan küçük her dosya için zorunlu olarak 64K yer ayrılacaktır

  • FAT (FİLE ALLOCATION TABLE-DOSYA ATAMA TABLOSU)

’tan itibaren kullanılan bir dosya sistemidir. Dosya isimlerinde özel karakterlere ve bazı özel sözcüklere (Con, Aux, Com1, Com2, Com3, Com4, Lpt1, Lpt2, Lpt3, Prn, Nul) izin vermez. Bu sistemde partisyon her belli miktarda sektör içeren “cluster” isimli parçalara ayrılır ve hangi dosyaların bu cluster parçalarından hangilerine yerleştiği, hangi cluster parçalarının boş, hangilerinin dolu olduğu bilgiler FAT üzerine yazilir. Işletim sistemi de herhangi bir dosyaya erişim yapmak istediğinde dosyayı bulmak için FAT üzerine yazilan bu bilgilerden faydalanir. Her ihtimale karsi sabit disk üzerinde FAT’in bir de yedeği bulunur.
FAT dosya sistemi, adını disk biriminin başında bulunan dosya yerleşim tablosunun organizasyonundan alıyor. Olası hasarlara karşı birimi korumak için, tablonun iki kopyası bulunuyor. FAT ve ana dizinin belli bir sabit yerde bulunması gerekiyor. Bu şekilde sistemi başlatacak dosyaların yerleri doğru olarak belirlenebilsin.
olarak sabit diskiniz sektörlere bölünmüştür. Sektörler diskinizdeki en küçük fiziksel depolama ünitesidir. Bir sektörün bilgi kapasitesi 2’nin kuvvetleridir ki bu genellikle 512 byte’dır. FAT dosyalama sistemine göre, disk kümelere (cluster) bölünür. Her küme de, diskinizin büyüklüğüne göre belli sayıda sektörden oluşur.

FAT 16 :

DOS, Windows 3.1 ve OSR2 sürümü öncesi Windows 95 isletim sistemlerinin kullandığı dosya sistemidir. Eski bir dosya sistemi olduğundan dolayı bir takım eksikleri ve dezavantajları bulunmaktadır.
Bunlardan ilki kök dizininin (root) sınırlandırılmış olmasıdır. FAT16 sisteminde açılıstaki primary partisyona ait root dizini, FAT tablosu ve partisyon boot sektörü cluster içinde yer almazlar ve sayisi belli olan sıralı sektörlerde tutulurlar. Bu sayının belli olmasi kök dizine yapılacak eklentilerin belli bir sınırı olması sonucunu doğurur. Kisaca alt dizinleri istediginiz kadar uzatabilmekle birlikte FAT16 partisyonlarinizdaki kök dizinde belli uzunlukta girişle sınırlandırılırsınız.
Ikincisi, FAT16 dosya sisteminde adresleme, adı üstünde 16 bit oldugundan adreslenebilen maksimum cluster sayısı 65525’tir ve bu cluster’larin maksimum boyutu 32KB olabilir (aslinda cluster sayisi 65536 olmalıdır. Ama bazıları özel amaçlar için tutulur). Bu da bizi FAT16 kullanan bir disk ya da partisyonun 2GB’dan daha büyük olamayacağı sonucuna götürür.
Üçüncüsü, FAT16 elindeki boş sabit disk ya da partisyon alanını bir sekilde elindeki bütün cluster’lara dagitmak zorundadır. Bu nedenle sabit diskin boyutu büyümeye basladikça cluster boyutu da büyür. Cluster’lar bölünemezler ve ancak tek bir dosya yahut dosya parçasini tasiyabilirler. Örnegin 1MB uzunlugunda bir dosya birçok cluster üzerine siralanip yerlesirken 10KB uzunlugundaki tek bir dosya bir cluster’i kaplar. Bu durumda özellikle disk boyutu 1-2GB arasindaysa FAT16 cluster boyutu 32KB olacak ve cluster üzerinde 10KB’lik dosyadan arta kalan 22KB’lik bosluk degerlendirilemeyerek bosa gidecektir. Özellikle çok miktarda ufak dosya barindiran sabit disklerde bu durum bol miktarda yer israfiyla sonuçlanir (Tablo 2).

  • Avantajları
    • MsDos, Windows 95, Windows 98, NT, Windows 2000 ve Unix tarafından kullanılabilir,
    • Dosya kurtarabilen bir çok başarılı program mevcut,
    • Kilitlenme halinde bilgisayar bir açış disketi ile açılabilir,
    • 256MB’tan küçük partition’lar için veriye ulaşım çok hızlıdır.
    • Dezavantajları
      • Ana dizinde en çok 512 dizin olabilir. Uzun dosya isimleri bu sayıyı daha da azaltır,
      • En fazla 65536 cluster olabilir,
      • Cluster boyu büyük olduğu için yer kaybı fazladır,
      • Veri güvenliği yoktur.

FAT 32

Windows 95 OSR2, Windows 98, Windows 2000 ve Linux tarafindan taninip kullanilabilen ve FAT16’dan daha gelismis bir dosya sistemidir. Ilk olarak FAT32’de herhangi bir kök dizin sinirlamasi yoktur. Ikinci olarak FAT32, FAT16’daki 16 bit adresleme yöntemi yerine 32 bit adresleme yöntemi kullanir. Bu sayede herhangi bir disk ya da partisyon FAT32 altinda 2 TerraByte (yaklasik 2000 GB) uzunlugunda olabilir. Üçüncü olarak ise FAT32 cluster boyutlarini ufak tutarak bos alan israfini azaltir. FAT32 altinda tek bir dosyanin erisebilecegi maksimum boyut 4 GB ile sinirlidir. FAT32 sürücülerinde kullanılan küme kapasiteleri disk kapasitesine göre aşağıdaki gibidir:

v Disk kapasitesi Küme kapasitesi
260 MB’den az 512 bayt
260 MB – 8 GB 4 K bayt
8 GB – 16 GB 8 K bayt
16 GB – 32 GB 16 K bayt
32 GB’den büyük 32 K bayt
FAT 32 , FAT16’nın geliştirilmiş sürümüdür. Eskiden FAT16 ile 2 GB’den büyük diskleri, parçalara bölmeden olduğu gibi göremiyordunuz. Ancak FAT32, 2 terabayt (2048 GB) büyüklüğe kadar sabit diskleri görebiliyor ki bunun sayesinde 2GB’dan büyük sabit disklerinizi tek bir sürücü olarak formatlayabiliyorsunuz, oysa bunu eski FAT16 ile yapamanız mümkün değildi. Bu arada Microsoft’un diğer bir ürünü olan Windows NT’nin dosyalama sistemi NTFS (NT File System – NT Dosya sistemi), 16 pentabayt (18 446 744 GB) büyüklüğündeki sabit diskleri destekliyor.
FAT32, FAT16’ya göre daha küçük kümeler kullanıyor. Bu da size disk alanını (1 GB’dan daha büyük dabit diskler için geçerli) eski FAT sistemine göre %20-30 civarında daha verimli kullanabilme imkânı veriyor. Tabii bu Microsoft’un açıklaması.
FAT16 dosya sistemi şimdiye kadar DOS, Windows 3.x ve Windows 95’te kullanılıyordu. Windows 95’ler 32 bitlik işletim sistemleri olmalarına rağmen 16 bitlik kodlar barındırıyordu. Ta ki 1996 yılının sonuna doğru Microsoft Windows 95 OSR2’yi çıkarana (OEM Service Release 2) kadar. Ancak bu sürüm sadece Microsoft ile OEM (Original Equipment Manufacturer – Orjinal Teçhizat Üreticisi) anlaşması (OEM anlaşması, bir donanım üreten bir firmanın başka bir firmanın markası altında pazarlanmasıdır) olan bilgisayar üreticilerinin sattıkları bilgisayarların yanında veriliyordu.
Şimdi akla şu soru geliyor: FAT32, FAT 16’dan daha mı hızlı olacak? Hayır, Microsoft hatta belki yavaş bile olabileceğini belirtiyor. Windows 98’de, Windows 95 OSR2’ye göre bu konuda tek ilerleme, FAT16’dan FAT32’ye bir dönüştürücünün olması.
FAT32’yle beraber eski disk editörleriniz de değiştirmeniz gerekiyor. Microsoft’un yaptığı açıklamaya göre belli başlı disk editörü satıcılarının programlarını tekrardan buna göre elden geçirdiğini açıkladı. Microsoft, Windows 98’de Fdisk, Format, ScanDisk, Defrag ve DriveSpace gibi disk aletlerini FAT32’ye destek verecek şekilde gözden geçirdiğini açıkladı.
Bazı uygulamalar sabit disklerde 2GB’dan büyük, boş sabit disk alanı ya da toplam disk alanını göremiyordu. Windows 98 yeni MS-DOS ve Win32 API’lerini piyasaya çıkardı. Bu şekilde bu uygulamalar 2 GB’den büyük disklerdeki boş veya toplam alanı tanımlayabiliyorlar. FAT32 kullanıyorsanız Windows 98 ile başka bir işletim sistemini aynı makinede beraber çalıştıramazsınız (dual boot). Ancak bu FAT16 için geçerli değil.

Fat 32 nasıl çalışır?
FAT32 büyük sabit diskleri desteklediği gibi, cluster’ları FAT16’deki kadar verimsiz de kullanmıyor .FAT16 dosya sisteminde 1- 2 GB’lık bir sabit disk 32KB’lik cluster’lara ayrılır. 1 cluster’a normalde birden fazla dosya yerleşemez. Dolayısıyla 1KB’lik küçük bir dosya 32KB’nin tümünü işgal eder.

Aynı şekilde 33KB’lik bir dosya bir cluster’ı doldurup ikincisine taşar ve bu sefer 64KB’lik bir Bu tarz dosya sistemleri alan işgal eder. Bu şekilde yüzlerce hatta binlerce dosyanız olduğunu varsayarsak sabit diskinizde boşa harcanan alanı düşünebiliyor musunuz? İşte FAT32’nin marifeti burada ortaya çıkıyor: 260MB ile 8GB arasındaki diskler FAT32 dosya sistemi altında 4KB’lik cluster’lara bölünüyor. (260MB’nın altındaki disklerde veya disk bölümlerinde 0.5KB.) FAT32 kullanılıyorsa bu boyut 8GB ile 16GB arasında 8KB, 16 ile 32GB arasında 16KB, 32GB’ın üzerinde ise 32KB. (FAT16 ve FAT32 dosya sistemi, sabit disk kapasitesi ve cluster boyutları arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamak için ‘ Cluster Boyutları’ başlıklı çizelgemize bakabilirsiniz.)

FAT32’nin getirdiği başka avantajlar da var. FAT32’de kök dizin (root directory) sıradan bir cluster zincirinden farksız; yani disk üzerinde herhangi bir yere yerleştirilebiliyor. Bu FAT16’da böyle olmadığı için, FAT16 dosya sistemini kullanan sabit disklerde kök dizinde 512’den fazla dizin ve dosya yer alamıyordu. Ayrıca FAT32 sürücülerde boot kaydı (boot record) genişletildiğinden kritik veri yapılarının yedeklenmesine izin veriyor.

Böylece FAT32 sistemine dayanan sürücüler hatalara karşı daha dayanıklı oluyor.

FAT32 sistemini içeren OSR2 sürümünün sadece yeni PC’lerle birlikte geldiğini söylemiştik. Ancak bir şekilde bir OSR2 sürümünü elde ettiyseniz – örneğin yeni aldığınız anakartla veya sabit diskle birlikte geldiyse – aşağıdaki noktalara dikkat etmenizde fayda var:

PC’niz ile birlikte gelmemiş bir OSR2’yi yüklemek teknik destek hakkınızı ortadan kaldırabilir. PC’niz işletim sisteminden kaynaklanan bir sorun çıkarırsa Microsoft veya PC’nizin satıcısı destek vermeyebilir.

OSR2 daha önce kurulmuş Windows 3.x veya Windows 95 sürümlerini terfi etmek için kullanılamaz. Boş ve temiz bir sabit diskle işe başlamazsanız normalde program kurulmayı reddedecektir.

Silindir sayısı 1024’ü geçen (512MB’tan büyük) bir IDE sabit diskte FAT32 dosya sistemini kullanmak için anakartınızın BIOS’u LBA (Logical Block Addressing – Mantıksal Blok Adresleme) modunu tümüyle desteklemelidir. SCSI arabirimli çoğu sistemde ise tek bir disk bölmesi için üst limit 8GB’tır. Henüz bu kapasitede sabit diskler yeni çıkmaya başladı ama, 8GB’ı aşan bir IDE veya SCSI sabit disk 8GB’dan küçük bölmelere ayrılmamışsa, BIOS’un INT 13 eklentilerini desteklemesi gerekir.

UYUMLULUK PROBLEMLERİ
Bu özel durumlar dışında, tüm FAT32 kullanıcılarının dikkat etmesi gereken bazı uyumluluk problemleri de var. Öncelikle FAT32 ile Windows 95’in F4 tuşu ile açılan DOS oturumunu açmayacaksınız. OSR2’yi FAT16 dosya sistemine sahip bir disk bölmesi üzerine yüklemiş olsanız bile F4’e basarak (veya F8’e bastıktan sonra ‘ Önceki DOS sürümü’ nü seçerek) eski DOS sürümüne ulaşamazsınız. Bunu yaparsanız, sistem bir kez eski DOS sürümünden boot edecek ve ondan sonraki tüm denemelerde kilitlenecek ve OSR2 sistem dosyalarını manuel olarak sabit diske tekrar yüklemeden düzelmeyecektir.

Buna ek olarak, FAT32 disk bölmeleri Windows’un diğer sürümleri de dahil olmak üzere diğer işletim sistemleri tarafından görülemiyor. Bir açılış disketi (boot disketi) ile FAT32 sürücünüze erişmek için, boot disketi olarak OSR2 ile yaratılmış bir boot disketi kullanmalısınız. Eski Windows 95 veya DOS açılış disketleri ile C: sürücünüze erişemezsiniz.

Bir FAT32 disk bölmesi üzerine yüklü Windows OSR2 sürümü ile sisteminizi açtıysanız ve ardından Windows NT veya OS/2 yüklediyseniz her iki işletim sistemi de FAT32 sürücüye erişebilecektir. (Bu tür birkaç işletim sistemini bir arada kullanabilmek için sisteme multi-boot özelliği kazandıran System Commander veya PartitionMagic gibi yazılımlar bulunmaktadır, ancak henüz Türkiye’de satıldıkları ile ilgili bir bilgi dergimize ulaşmamıştır.)

FAT32’nin uyum problemlerinden bir diğeri Microsoft DriveSpace gibi disk sıkıştırma yazılımlarının FAT32 dosya sistemine sahip disk bölmelerinde çalışmamasıdır.

Ancak tek bir sabit disk hem FAT16 hem de FAT32 dosya sistemine sahip bölmelere ayrılabildiğinden FAT16 disk bölmesini DriveSpace ile sıkıştırmak mümkündür. (OSR2, normalde Microsoft Plus! paketi ile gelen DriveSpace 3’ü içerir.)

Eski Windows uygulamalarınızı kurarken de problemlerle karşılaşabilirsiniz. Microsoft Office 95’in Standart sürümünü kullanıyorsanız Office 95 Professional sürüme terfi etmeniz veya bu paketi FAT32 bölmesi üzerine yüklemek için bir yama yüklemeniz gerekebilir. Ayrıca 16 bitlik Office 4.3 sürümü de OSR2 üzerine kurulmayı reddedebilir; çünkü SHARE.EXE ismindeki eski dosya kilitleme aracı uyumsuzluk çıkarır.

Bu problemi aşmanın bir yolu var: Office 4.3 SHARE.EXE dosyasını bulamadığından şikayet ediyorsa, küçük bir DOS programının kopyasını alıp ismini SHARE.EXE olarak değiştirin. Sonra bu dosyanın AUTOEXEC.BAT’tan yüklenmesi için AUTOEXEC.BAT içine gerekli yükleme satırını yazın. Böylece Office 4.3 kurulabilecektir. Daha sonra AUTOEXEC.BAT’dan bu satırı silebilirsiniz.

Bazı yardımcı yazılımlar da sorun çıkarabilir. FAT32 kullanıyorsanız disk yönetim ve anti-virüs yazılımlarınızın FAT32 sürümlerine terfi etmelisiniz. Windows 95’in sistem araçları ScanDisk ve Disk Defragmenter (Disk Birleştirici) FAT32 uyumludur, ancak Norton Utilities’in eski sürümleri ve çeşitli anti-virüs paketleri uyumlu değildir. (FAT32 uyumlu programlar arasında Norton Utilities 2.0, Norton AntiVirus for Windows 95 ve IBM AntiVirus 2.52’yi sayabiliriz.)

Adaptec’in EZ-SCSI yazılımının eski sürümleri, Quarterdeck’in OEMM 8.01, Microsoft’un EMM386.EXE bellek yönetim programı, IBM Client Access ve Borland’ın 16 bitlik C derleyicisi ile geliştirilmiş programlarda da uyum problemleri gözlenmiştir.

Yukarıdakiler kadar önemli olmayan bazı uyum problemleri de vardır. OSR2’deki Windows Gezgini (Explorer), Defrag ve ScanDisk yeni dosya sistemine göre güncellenmiştir ve büyük disk bölmelerinin kullanımı ile ilgili doğru bilgiler verir. Ancak şu an kullanılan üçüncü parti uygulamaların ve kurulum programlarının çoğu, 2GB’ın üzerindeki disk bölümleri ile ilgili yanlış bilgiler verir.

  • Avantajları
    • Ana dizinde sınırsız sayıda dizin olabilir,
    • Cluster boyu küçük olduğundan yer kaybı düşüktür,
    • Açış bölümü FAT16’ya göre çok daha güvenilirdir.
    • Dezavantajları
      • Çok büyük sabit diskleri ancak 32GB’a kadar formatlayabilir,
      • Kilitlenme halinde bilgisayar Msdos veya Windows 95 Osr2’den önceki bir sürümle oluşturulan açış disketi ile açılamaz,
      • Veri güvenliği yoktur.
  • NTFS

Windows NT ile ortaya çıkan bir dosya sistemidir. Kilitlenme halinde bilgisayarın disketle açılıp dosyaların kurtarılması halen çok zordur. Windows 2000’de bu durum Recover Console komutu ile biraz daha kolaylaştırılmıştır. NTFS dosya sisteminde veri güvenliği ön plandadır. Windows NT ve devami olan Windows 2000, Windows XP tarafindan desteklenen bir dosya sistemidir. NTFS, dosya konumlarini FAT sistemindeki gibi bir ana indeks olarak saklamakla birlikte (MFT, Master File Table) dosyanin yerlestigi konumlari ve diger bilgileri her cluster’in içinde ayrica saklayarak daha güvenilir bir yapi sunar. Ancak bu arada oldukça genis bir disk haritasi olusturur ve bu bilgiler önemli bir yer kapladigindan dolayi 400MB’den ufak disk yahut partisyonlarda NTFS kullanilmasi önerilmez. NTFS, sunucu olarak görev yapan Windows NT, Windows 2000 ve Windows XP isletim sistemlerine ait bir dosya sistemi olmasinin gerektirdigi ihtiyaçlar dogrultusunda daha çok disk güvenligi, stabilitesi ve performansiyla ilgili iyilestirmeler içerir ve özetle su arti özelliklere sahiptir:
1. Dosya konumlariyla ilgili bilgileri cluster içlerinde de saklayarak daha güvenli bir dosya sistemi yapisi sunar.
2. Cluster boyutu partisyon boyutuyla sinirli degildir ve 512 byte degerine kadar ayarlanabilir. Bu da disk üzerinde dosyalarin parçalanmasini azaltarak hem bos alanin verimli kullanilmasini, hem de özellikle yüksek kapasiteli sabit disklerde performans artisini beraberinde getirir.
3. Yaklasik 16 GB’a kadar uzunlukta olan tek parça dosyalari destekler.
4. ACL (Access Control List, Erisim kontrol listesi) özelligi sayesinde sistem yöneticileri tarafindan hangi kullanicilarin hangi dosyalara erisebilecegi ile ilgili kisitlamalarin koyulabilmesini saglar.
5. Bütünlesik dosya sikistirma özellikleri içerir.
6. Uzun dosya isimlerini ve Unicode kaynakli dosya isimlerini destekler. Unicode, dosya isimlendirilmesi sirasinda karakterlerin tanimlanmasi için ikilik sistemde kodlar kullanilmasini öngören bir standarttir. Bu standarda göre unicode kullanilarak verilmis olan dosya isimleri unicode kullanabilen dosya sistemleri tarafindan tam olarak nasil hazirlanmislarsa o sekilde görünürler (örnegin Japonca yahut Arapça gibi).
NTFS dosya sistemi kullanan Windows NT ve Windows 2000 sürümleri FAT sürücüleri görebilir ve bu sürücülerdeki dosyalari okuyabilirler (Windows NT FAT16’yi, Windows 2000 FAT16 ve FAT32’yi görür). Ancak FAT kullanan Windows 95, 98 ve DOS gibi isletim sistemleri NTFS partisyonlarini göremezler, dolayisiyla dosya sistemi NTFS olan disk yahut partisyonlara ait verileri okuyamazlar. Bu nedenle sisteminizde örnegin FAT32 altina kurulmus bir Windows 98 ve NTFS partisyona kurulmus olan bir Windows 2000 varsa Windows 2000 FAT32 partisyona kurulu olan Windows 98’e ait dosyalari görebildigi ve bu sürücüye bir isim verebildigi halde, Windows 98 NTFS altindaki Windows 2000 dosyalarini göremeyecek ve bu partisyonu bir disk gibi algilayamayacaktir. Bu nedenle bu sürücüye herhangi bir sürücü ismi vermez.

  • Avantajları
    • Ana dizinde sınırsız sayıda dizin olabilir,
    • 2TB’a kadar sabit diskleri formatlayabilir,
    • Tüm dizin ve dosyaları sıkıştırabilir,
    • Cluster boyu küçük olduğu için yer kaybı düşüktür,
    • Dosya ve dizinlere kullanıcı hakları verilerek erişim denetlenebilir,
    • Kullanıcılara sabit diskten belirli boyutta yer kotası verilerbilir (Disk quotas : Sadece Windows 2000’de var)
    • Otomatik veri kurtarma desteği vardır,
    • Hatalı blokları tespit edip buradaki verileri otomatik olarak başka yere taşır,
    • Dosyaların parçalara bölünmesi minimum düzeydedir, dolayısıyla defragmantasyon gerektirmez.
    • Dezavantajları
      • Windows 9x ve Msdos’tan NTFS dosya sistemine erişilemez,
      • Küçük boyutlu sabit disklerdeki küçük boyutlu dosyalarda performans düşüktür,
      • Disketler NTFS tipinde formatlanamaz.

NTFS dosya sisteminin üstünlükleri aşağıdaki gibidir:

Windows XP’deki Şifreleme Dosya Sistemi (EFS) teknolojisi, hassas verilerinizi korumaya yardımcı olur. Bir dosyayı EFS ile şifrelerseniz, dosyayı yalnızca siz açabilir ve onunla yalnızca siz çalışabilirsiniz. Bu, özellikle dizüstü bilgisayarınızda yararlıdır, çünkü birisi onu bulur veya çalarsa, sabit sürücünüzdeki dosyalara erişemez.

EFS’yi çevrimdışı dosyaları ve klasörleri şifrelemek için kullanabilirsiniz ve şifrelenmiş dosyaları paylaşmak veya veri kurtarma aracılarını devre dışı bırakmak için yeni seçenekleriniz vardır. Windows XP Professional, şirketinizin EFS’yi Grup İlkesi ve komut satırı yardımcıları üzerinden yönetmesini kolaylaştırmaktadır.
Ayrıca NTFS dosya sistemi, depolama için daha iyi sıkıştırma olanağı ve daha büyük bölüm ve dosya boyutları için destek sunmaktadır.

Windows XP, NTFS, FAT16 ve FAT32 şeklindeki üç dosya sisteminin hepsini desteklemektedir. Böylece, Windows XP ve önceki bir Windows sürümünü bir bilgisayar üzerinde çift önyükleme yapılandırması ile kullanabilirsiniz.

Dosya sistemlerinin Cluster boyutlarının karşılaştırılması

Sabit disk FAT16 FAT32 NTFS
7-16MB 2KB 512B
17-32MB 512B 512B
33-64MB 1KB 512B 512B
65-128MB 2KB 1KB 512B
129-256MB 4KB 2KB 512B
257-512MB 8KB 4KB 512B
513-1024MB 16KB 4KB 1KB
1025MB-2GB 32KB 4KB 2KB
2-4GB 64KB 4KB 4KB
5-8GB 4KB 4KB
9-16GB 8KB 4KB
17-32GB 16KB 4KB
32GB-2TB 4KB

HPFS (High Technology File System):

OS/2 isletim sistemi ve eski NT sürümleri tarafindan kullanilan bir dosya sistemidir. FAT sisteminden farkli olarak bu sistemde dosyalar isim sirasina göre yerlestirilir ve cluster yerine sektörlerde tutulur. Hangi sektörlerin kullanimda oldugunu anlayabilmek için HPFS sistemi diski 8MB’lik parçalara ayirir ve her parça arasinda 2KB büyüklügünde bir yerlesim tablosu olusturur. Sabit disk kafasi bu bant sistemi nedeniyle bos kisimlar ve dosyalarin sistemdeki yerlerini ögrenmek için her defasinda diskin basina kadar gitmek zorunda kalmayacagindan dosya erisiminde belirgin bir hizlanma gerçeklesir. Aslinda her sey güzel gibi görünüyor ancak FAT ve FAT32 destekli isletim sistemlerinin kendi yollarinda devam etmesi ve Windows NT’nin gerek güvenlik, gerek stabilite yönünden daha gelismis olan NTFS dosya sisteminde tercih göstermesi bu dosya sisteminin kullanimi OS/2 isletim sistemiyle sinirliyor.
Yine NTFS’de oldugu gibi OS/2 dosya sistemine sahip disk ya da partisyonlar bu sistemi desteklemeyen isletim sistemleri tarafindan okunamazlar ve bulunduklari disk ve partisyonlara sürücü ismi vermezler.
NetWare File System:

Novell NetWare isletim sisteminin kullandigi dosya sistemidir. Partition Magic programi NetWare 3.x ve 4.x partisyonlarini görebilir ancak üzerlerinde hiçbir islem yapmaz.

Linux Ext2 ve Linux Swap:

Linux Second Extended Filesystem (Linux Ext2) ve Linux Swap dosya sistemleri, Unix bazli isletim sistemi olan Linux’un kullandigi dosya sistemleridir. Özet olarak Ext2 dosya sisteminin destekledigi özellikler arasinda 4 TerraByte disk yahut partisyon destegi, gerektiginde 1012’ye yükseltilebilen 255 karakter uzunlugunda dosya isimlerinin desteklenmesi, 2 GB büyüklügüne kadar olan dosyalarla çalisabilme sayilabilir. Linux Swap ise Linux isletim sisteminin takas dosyasini yerlestirmek için kullandigi dosya sistemidir. Linux yapisi geregi kurulum sirasinda takas dosyasi için ayri bir partisyon açilmasini ve bu partisyona takas özelligi verilmesini gerektirir. Linux partisyonlari Linux disindaki isletim sistemleri tarafindan görünmezler ve dolayisiyla bulunduklari sürücü yahut partisyona Linux disindaki bir isletim sisteminde isim verilmez.

Dosya sistemi bolluğu

Linux çok çeşitli dosya sistemlerini desteklemektedir. En önemlileri aşağıda tanıtılmıştır:

minix

En eski, en güvenli olarak kabul edilen ama kısıtlı yeteneklere ve özelliklere sahip olan dosya sistemidir. (En fazla 64 MB lık dosya sistemi, en çok 30 karakterlik dosya isimleri, ara sıra kaybolan tarih zaman damgaları gibi…

xia

Dosya isimleri ve dosya sistemi boyutlarının sınırlarını kaldıran ama bundan başka pek bir yenilik getirmeyen, sadece minix dosya sisteminin yenilenmiş halidir. Çok popüler değildir ama oldukça iyi çalıştığı rapor edilmektedir.

ext2

En yetenekli ve en popüler Linux dosya sistemidir. İleriye dönük kolay geliştirilebilen bir dosya sistemi olarak tasarlanmıştır. Dolayısıyla yeni sürümü, dosya sistemi kodlarını, kurulu bir sisteme uygulamak için yeni ayarlar yapmayı gerektirmez.

ext

Ext2’nin geliştirilmeye uygun olmayan eski sürümüdür. Pek çok insan ext2 dosya sistemine yönelmiştir.

reiserfs

Çok sağlam bir dosya sistemidir. Veri kayıplarını en aza indirmek için günlükleme (journalling) yöntemi kullanılır. Günlükleme; yapılmış veya yapılan işlemlerin kayıtlarının tutulması mekanizmasıdır. Bu sayede dosya sistemi meydana gelmiş olan hasarları son derece kolay bir biçimde onarabilir.

Bunlara ek olarak, çok sayıda yabancı dosya sistemine destek bulunmaktadır. Böylece işletim sistemleri arasında dosyaları değişmek kolaylaştırılmıştır. Bu yabancı dosya sistemleri, makine üzerinde doğal Linux dosya sistemleri gibi çalışabilirler. Ama Unix’in bazı özelliklerinden faydalanamazlar, bazı kısıtlamalara tabidirler veya bazı acayiplikler sergilerler.

 

 

msdos

MS-DOS FAT dosya sistemleri (OS/2 ve Windows NT) ile uyumlu bir dosya sistemidir.

Msdos dosya sistemi sürücülerine, Linux altında daha uzun dosya isimleri, sahipler, izinler, bağlar ve aygıt dosyaları erişimi sağlar. Bu sistem; normal bir MSDOS dosya sisteminin sanki Linux dosya sistemiymiş gibi kullanılmasını sağlar ve böylece Linux için bağımsız bir bölüm oluşturulması zorunluluğunu ortadan kaldırır.

vfat

FAT32 olarak bilinen dosya sisteminin bir uzantısıdır. Pek çok MS Windows diski vfat’tır. FAT’tan daha büyük disk alanlarını destekler.

iso9660

CD ROM’lar için standart dosya sistemleridir. Daha uzun dosya isimlerine izin veren Rock Ridge uzantısı otomatik olarak desteklenir.

nfs

Bir ağ dosya sistemidir. Dosya sisteminin pek çok bilgisayar tarafından paylaşılmasını sağlar.

smbfs

MS Windows bilgisayarlarla paylaşım sağlayan bir ağ dosya sistemidir. Windows dosya paylaşım protokolleri ile uyumludur.

hpfs

OS/2 dosya sistemi.

sysv

SystemV/386, Coherent, ve Xenix dosya sistemleri.

Dosya sistemi seçimi duruma göre değişir. Uyumluluk ve diğer sebepler doğal olmayan dosya sistemlerinin kullanılması mecburiyetini getirebilirler. Şayet özgürce seçebilseydik, en mantıklısı ext2 dosya sistemi olurdu çünkü pek çok özellik ve yetenek her hangi bir performans kaybı olmadan kullanılabilmektedir.

Ayrıca bir de “proc” dosya sistemi vardır. /proc dizini altından ulaşılabilen bu dosya sistemi aslında bir dosya sistemi değildir. Proc dosya sistemi bazı çekirdek yapı bilgilerine (süreç listesi gibi) ulaşımı kolaylaştırırlar. Böylece bu veri yapılarının bir dosya sistemi gibi görünmesini sağlar ve dosya sisteminin sağlamış olduğu bütün olanakları kullanıma açar. Örneğin bütün süreçlerin listesini alabilmek için şu komutu kullanabiliriz.