Pahalı Bir Uğraş Mıdır?

Ebru sanatı çok pahalı sayılabilecek bir sanat türü değildir. Bu görecelidir ve kişinin ne sıklıkla ebru yaptığıyla değişim göstermektedir. Ortalama gelire sahip bir bireyin uğraşabileceği bir uğraştır. Ortalama 300-500 lira ile gerekli olabilecek tüm demirbaş malzemeler alınabilir. Alınan bu malzemeler uzun bir süre yani bir kaç ay boyunca kişiye yetebilir. Malzemeleri örneğin boyaları ezilmiş almak yerine toz alıp kişi kendisi ezerse büyük oranda ekonomi sağlanacaktır. Hazır alınan fırçalar yerine at kılı ve gül dalı ayrı alınıp kişinin kendisi sararsa ekonomisine katkı sağlayacaktır. Çevrede bulunan farklı renklerdeki toprakları kişi toplayıp ezerek bunlardan ebru boyası imaledebilir. Bu açılardan bakıldığında ebru sanatı diğer sanatlara kıyasla biraz daha ucuz denilebilir.

Sanat, birçok alana yayılmış ve alt dalları olan bir bütündür. Ebru sanatı ise kağıt sanatlarının bir tek biri…

Osmanlı dönemine dayanan ve o dönemin kuralı olan usta-çırak ilişkisi mevcuttur ebru sanatında. Sanatçının iradesi haricinde birçok olaydan ve durumdan etkilenebilir. Renklerin suyla dansı, renklerin uyumu ya da renklerin ahengi şeklinde adlandırılır çoğu zaman ebru. Farsça’da bulut anlamına gelen ebri’den almıştır adını.
ebru sanatı bölümü
Görsel olarak harikalar yaratabileceğiniz, her insanda farklı duygular uyandırır ve ülkemizde de birçok sanatçı tarafından icra edilmektedir. Devrin son sanatçılarından Mustafa Düzgünman gerek eserleri gerekse ardında bıraktığı ve yetiştirdiği çırakları ile dikkat çekmeyi başarmıştır.

ve bunun için hangi malzemelere ihtiyaç duyulur?

Malzemeler:

1) Kağıt: çoğu zaman 1. Hamur harcı kağıt kullanılır, emici özelliği olmalı ve mat olmalıdır.
2) Kitre: Yapışma özelliği çok az olan bir yapıştırıcı/zamk. İlk olarak su ile beraber karıştırılır ve uygun bir kıvama getirilir.
3) Tekne: İçerisine Kitre konulan kap
4) Fırça
5) Boyalar: Oksit kırmızı, oksit sarı, oksit siyah, lahur çiviti renkler ebru sanatında ön planda olan ve daha çok tercih edilen renklerdir gene de bu sizin seçiminize bağlıdır.
6) Öd: Renklerin kitre üzerine yapışmasını ve dağılmadan orada kalmasına yardımcı olur
7) bizler: Ebruya şekil vermek amacı ile kullanılır.
ebru sanatı tipleri
Ebru nasıl Yapılır?

Tekne kitreli su ile doldurulur ilk başlarda, uygun kıvam yakalanır. Hazırlanılan sıvı ince bir tülbent ile süzülür ve bu şekilde temizlenmesi sağlanır. Değişik renklerdeki toprak boyalar ezilerek uygun hale getirilir. Bu işlemden sonra meydana gelen çamur benzeri boyaya sığır ödü katılarak 15 gün dinlendirme işlemi yapılır. Bekleme işleminden sonrasında mamül sulandırma işlemiyle kullanıma hazırdır.

Bir ebru tek seferde yapılabilir; bu yüzden dikkat çok önemlidir. Hazırlanan boya, fırça yardımıyla suyun üzerine damlatılır, şekiller oluşmaya başlayacaktır, daha sonra kağıt teknenin üzerine örtülür ve bundan sonrasına oluşacak şekli beklemek kalır.
ebru sanatı diyan
Ebru yapımında mutlaka kaliteli malzemeler kullanılması gereklidir. İyi ezilmemiş boyalarla yada kalitesiz kıvam artırıcı maddelerle ebru meydana getirmeye çalışmak, iyi neticelar vermeyeceği için, çalışma isteğiniz kaybolacaktır.

Ebru yapacağınız mekanı çalışmaya başlamadan önce güzelce temizlemezseniz, ebru çalışırken tekneye düşen tozlar, çalışmalarınızda ciddi zararlar meydana getirir.

Tekneyi üstüne koyacağınız çalışma masasının yüksekliği, rahat çalışabileceğiniz yükseklikte olmalıdır. Fazla alçak veya fazla yüksek masalarda çalışmak vücudunuzda özellikle belinizde ağrılara sebep olabilir.

Çalışma odanızdaki ışığın tekneye bakış açısını, tekneye serptiğiniz boyaları en rahat görebileceğiniz noktaya göre ayarlayın. Özellikle yeni hazırlanmış olan ebru sıvıları (deniz kadayıfı ile hazırlanmış su) berrak olduğundan çalışırken uygun ışık açısını bulmanız fırçadan suya serpilen boyaların yerlerini daha net görmenizi sağlar.
ebru sanatı
Çalışma yerinizin sıcaklığının normal oda sıcaklığında olması hem sizin hem de ebru yapımı için en uygun olanıdır.

Ebru yapımı çok zevkli olduğundan, süreın nasıl geçtiğini fark edemeyebilirsiniz, bundan dolayı oturarak ebru yapmanız vücudunuzu daha azca yoracaktır. (yorucu değbilimselş benzer biçimde görünse de ebru yapmak hakikaten yorucu bir iştir.)

Ebru yapacağınız sıvıyı hazırlarken kireçsiz ve temiz su kullanmanız gereklidir.

Deniz kadayıfı hazırlarken genellikle 2 – 2,5 tepeleme yiyecek kaşığı kadar (bu oran değişebilir, zaman içinde uygun ayarı yakalarsınız) deniz kadayıfını 5 litre ılık su ile, ve her defasında 10′ar dakikadan 30 dakika ara vererek ve 3 yeniden yaparak karıştırmanız, kadayıfın tamamen erimesini elde edecektir. Deniz kadayıfını hazırladıktan sonra 6 saat kadar beklemeniz yeterlidir.
ebru sanatı üstadlar
Ebru yapacağınız suyu, ağzı geniş bir kovada ve elektrikli mikserle karıştırmanız, daha iyi sonuç verecektir.

Deniz kadayıfı kullanılarak hazırlanmış sular belirli bir süre bekledikten sonrasında daha yoğun bir hale gelebilir, bundan dolayı yeniden su ilave etmeniz gerekebilir.

Su ilavesini az az yapmanız ve doğru ayarı bulmanız vakit alabilir, sabırlı olup acil etmemeniz, fazla su ekleyip sıvıyı “sulandırmanızdan” daha iyidir. Fazla yoğun sıvıya su ilave ederek düzgüsel kıvamına getirmeniz mümkündür fakat çok sulanmış olan sıvıya bir şey yapamazsınız.
ebru sanatı malzemeler
Çiçekli ebruların zeminini; aynı rengin farklı tonlarından hazırlamanız, zeminin güzel duyu açıdan daha güzel görünmesini ve icra ettiğinız çiçeğin daha belirgin olmasını sağlar.

Özellikle çiçekli ebru zeminlerinde neftli (terebentin) boya kullanmanız hem yerin güzelliğini artırır bununla birlikte teknenize düşen tozların sebep olduğu hataların daha az görünür hale gelmesini sağlar.

Çiçekli ebru zemininde ilk sırada serptiğiniz boyaların tekne üzerindeki görüntüsünde geniş boş alanlar (boya düşmemiş) varsa bizinizle gel-git yapmanız bu boşlukların sıklaşmasını sağlayacaktır. Bu da ebruyu kağıda aldıktan sonra, boyasız kalan bölümlerin zeminde fazla sırıtmasını engeller.

Yaptığınız ebrunun renklerine daha uygun farklı renklerde kağıtlar kullanmanız ebrunuzun kağıt üstünde daha güzel görünmesini sağlayabilir.

Ebruyu kağıda alırken; bir köşeden başlayarak, kağıdı yatırdığınız noktadan yeniden geriye kaldırmadan, yavaşça ve hava boşluğu bırakmayacak şekilde kağıdı suya yatırmanız gereklidir.
ebru sanatı hat
Kağıdı tekneden alırken, teknenizin kenarını temizlemeniz ve bu kenara kağıdı sıyırarak almanız hem fazla sıvının teknede kalmasını hem de ebrunun daha kolay kurumasını sağlar. Sıcak havalarda ebru yaparken ne olursa olsun kağıdı sıyırarak almanız tavsiye edilir. Sıyırmadan alırsanız boyaların belli bir süre sonrasında kağıdın üstünde akarak dağıldığını ve kağıdın çok fazla buruştuğunu görürsünüz.

Ebru Sanatı öncüleri

Hatip Mehmet Efendi (…..-1773)
Ayasofya Camii din görevlisi. Hatip adı buradan geliyor. Önemli ilk ebrucularımızdan. Doğum tarihi bilinmiyor. Zühdi İsmail Ağa’dan sülüs-nesih yazı dersleri almış. Figüratif ebruyu o bulmuş. Hocapaşa’daki evinde çıkan yangında eserleriyle yanarak ölmüş.

Edhem Efendi (1829-1904)
1829′da Üsküdar’daki Özbekler Tekkesi’nde hayata merhaba dedi. Arapça ve Farsça bilirdi. Önemli ilk ebrucumuz. Kami mahlası kullandı. Dülgerlik, demircilik, oymacılık, dokumacılık, matbaacılık ve makinecilik ustasıydı. İlk kurşun boruyu dökmüş, üç beygirlik motor yapmıştır. Hezarfen olarak anılırdı.
ebru sanatı nedir
Necmettin Okyay (1883-1976)
Mürekkepçilik, aharcılık, okçuluk, gülcülük, mücellitlik, hattatlık ustası. Bu nedenle Hezarfen adıyla anılır. Ebruculuğu Edhem Efendi’den öğrendi. Medresetül Hattatin’de ve Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde öğretmenlik yaptı. Figüratif ebrunun ilk örnekleri olan çiçekli ebru türünü geliştirmiştir.

Mustafa Düzgünman (1920-1990) /
Ebruculuğu kuzeni Necmettin Okyay’dan öğrendi. İyi bir cilt, ud ve fotoğraf ustasıydı. Hatip Mehmet Efendi ile başlayıp Necmettin Okyay’la ilerleyen figüratif ebru sanatını geliştirmiş, bu mirasa papatya ebrusunu eklemiştir. Aktar olan Düzgünman’ı 1990 yılında yitirdik. Mezarı, Karacaahmet’tedir.

Niyazi Sayın (1927-İstanbul)
Üsküdar’daki attar dükkanında Necmeddin Okyay, Mustafa Düzgünman ve devrin önemli müzik insanoğluıyla buluştu. Burada ney’e ilgi duydu. Ney sanatçısı olarak radyoya geçti. Futbol ve tenis oynadı. Fotograf çekti. Necmettin Okyay ve Mustafa Düzgünman’dan klasik ebru öğrendi.
ebru sanatı tarihi
Nusret Hepgül (1920-İstanbul)
Emekli Dz. Albayı. Ebru tarihi arastırmacısı. Yapı Kredi’nin açtığı ebru kursunda Taşkın Savaş’tan ders aldı. Eski ebruları 30 albümde topladı. Süleymaniye Kütüphanesi’nde Günümüz Ebrucuları 1990 adlı albümü bulunuyor. Kültür Bakanlığı Kütüphanesi’nde çok sayıda albümü var.

Hikmet Barutçugil (1952 Malatya) /
DGSA tekstil eğitimli. Kararlı Barın öğrencisi. ‘Barut Ebrusu‘ türünü geliştirdi. Açtığı sergilerin 46′sı yurt haricinde 32′si yurt içinde. Uluslararası ödüller aldı. MSÜ Geleneksel El Sanatları Bölümü öğretim görevlisi. British Museum benzer biçimde dünyanın biroldukça müzesinde ve özel koleksiyonlarda eserleri bulunmaktadır.

Alpaslan Babaoğlu
İngiltere’de Elektronik Mühendisliği okudu. 1989′da Mustafa Düzgünman’dan ebru icazeti aldı. İlk kişisel sergisini 1990′da Topkapı Sarayı’nda açtı. Toprak boya kullanarak ebru yapıyor. 1999 yılında pigment boya da kullandı. MÜ Güzel Sanatlar Fakültesi’nde ebru dersleri vermektedir.
ebru sanatı türk bayrağı
Firdevs Çalkanoğlu
Dumlupınar Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunudur. Ayla Makas ve Fuat Başar’dan ebru eğitimi alan sanatçı, 2009 yılında Başar’dan icazetini almıştır. Bununla beraber Fuat Başar’dan hat dersleri almaktadır. 2003 yılından beri ebru sanatıyla uğraşmakta olan Çalkanoğlu, kişisel atölyesinde ders vermektedir.

Fuat Başar (1953-Erzurum) /
Fakülte yıllarında (1976) Hüsn-ü hat ile meşgul oldu. 1977′de Düzgünman’la mektuplaştı. 1980′de İstanbul’a yerleşerek Hattat Hamid Aytaç’tan yazı icazeti, 1989′da Mustafa Düzgünman’dan ebru icazeti aldı. Bu tarihten itibaren hayatını ustalaşmış hattat ve ebrucu olarak sürdürmektedir.
ebru sanatı resim
Timuçin Tanarslan (1943-Adana)
1969-70 döneminde AİTİA’nden mezun. Ankara’da sahaflık yaptı. 1981′de ebruya başladı. M. Düzgünman’dan icazetli. 1984′te Topkapı, 1989′da Yıldız Sarayı’nda ebru sergisi açtı. Mısır’da ebru gösterisi yaptı. K. B. Yarışmalarından birincilikleri var. 1989-90′da Sidney de segi açtı.

ebru sanatı ürünler
Köksal Çiftçi (1952-Ardahan)
TGSYO fotoğraf Bölümü mezunu. Ebruyu H. Barutçugil’den öğrendi. Çağdaş ebru yapıyor. Sarı basın kartı taşıyarak gazete ve dergilerde 25 yıl karikatür çizdi. Mesleki makaleler yazdı. İstanbul Valiliği için nutuk özetledi. Yurt içi ve haricinde sergiler açtı. Maltepe Üniversitesi’nde öğretim görevlisi.
ebru sanatı yapılışı
Galatart
Galata kulesine komşu olan  imalathane kapılarını 2009 tarihinde açtı. Gelenekselin yanı sıra çağdaş ebruların da yer aldığı atölyede, klasik ebru dersleri ve workshoplar düzenleniyor. Galata’nın tarihi dokusunda geleneksel bir sanatla tanışma olanağı elde eden atölye bununla beraber , gelenekselden moderne, kağıttan ahşaba, taşa kadar biroldukça ebrulu esere de ev sahipliği yapıyor.
ebru sanatı yapma
Galatart ortakları sanatçı Nesime Kantar ve Ezgi Turan ebru çalışmalarına 2000 yılında Caferağa Medresesi´nde Ayla Makas´la başladı. Mimar Sinan Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden mezun olan Nesime Kantar hem de klasik ciltçilik ve fotoğraf sanatçısı Muammer Yanmaz’dan fotoğraf dersleri aldı. İstanbul Üniversitesi’nde İktisat eğitimi alan Ezgi Turan, ebru yanında klasik ciltçilik ve Gül Erali Atölyesi’nde seramik dersleri aldı.