İplik Numaralama Sistemleri.

Metrik numara sistemi

-Uzunluk esas alınır.

-Belli ağırlık birimine düşen uzunluk miktarı ölçülür.

A=İpliğin numara değeri, yani inceliği.

Uzunluk Numaralama Sisteminin Birimleri

Nm-Metrik Sistem

A*1000=1→Nm 50

A*=1gr

-Nm’ de numara büyüdükçe iplik incelir.

*Nm yün iplikçiliğinde de kullanılır.

Fransız Numaralama Sistemi (Nf).

A*1000=0,5kg

A*1m=0,5gr, Nf 50 ise ipliğin 50 metresi 0,5gr’dır.

*Nf pamuk iplikçiliğinde kullanılır.

İngiliz Numaralama Sistemi:

Ne Baumwule A*768m=453,6gr

Ne c

Ne B (Ne c)

Ne B 50 (50 tane 768);

A:Kaç defa?

-İngiliz -Kenevir-Jüt

Ne L A*274,=453,6gr

Ne K (Kamgarn yün ipliği için) A*512m=453,6gr

PAMUK

1-Penye;

2-Karde;

Ne wolle A.234m=453.6gr

Ağırlık Numaralama Sistemi:

Çok ince iplikler için kullanılır

-Tex (Tt)

-mtex

-

Tex:1000m=A.1gr(1000m’de kaç tane gr var?)

Bu birim iplik ve fitillerde kullanılır.

Mtex:1000m= A.1mgr Lifler için kullanılır.

Ktex: 1000m=A.kg Vatka ve bantlarda kullanılır.

:(=den) = international;

Çok ince iplikler için kullanılır.

9000m = A*1gr 9000m’nin gr cinsinden degeri.

Kimyasal liflerde kullanılır . (İpekte)

ŞORTLAND (Ts);

Keten-Kenevir-Jüt.

1367m = A * 453,6gr.

Örneğin:20 tex , 60 tex’ten incedir.

Uzunluk : N =L(m)/G(gr)

Ağırlık Num : T = G(gr)/L(m)

Denyeyse L/9000 (gr/m*9000) Tex ise gr/m*1000;

KARDE MAKİNA HATTI :

Harman-Hallaç→Vatka(materyal)→Tarak→Band(şerit)Cer makinası→Band çıkıyor. Bandlar kovalara doldurulyor.

(1.Pasaj) Cer (Çekme) – Bu bandlar yine çekime uğruyor.

(2.Pasaj) Cer –Yine band giriyor ,band çıkıyor.

FİTİL MAKİNASI : Kovalar makinanın arkasına sıralanıyor . Band giriyor,fitil çıkıyor.

Ring iplik (masuralar var) :Her iki tarafda da fitiller konuyor. Fitil giriyor,iplik çıkıyor.

(OE) Open-end : 2.Pasaj bandı OE makinasına girer. elde edilir.Open-End ipliği boğumlar yapar. Bağlamalar var .Ring ipliğinde böyle bir durum yok.

Ring ipliği → Mukavemet daha iyi.

Open-End ipliği → Elastikyet daha iyi.

 

Harman-hallaç Tarak Dairesi

Balya→Vatka (Ktex = gr/m) Vatka(gr/m)→ Band(Nm = L/Ğ)

 

Dublör vatkası → Katlıcer vatkası → PENYE

Klasik Penye Dairesi

1.pasaj cer → 2.pasaj cer → Fitil(ktex) → Ring (tex)

Dönüşüm Formülleri :

Nm =L(m) / G(gr) Td = G/ L / 9000

T =G(gr)/L(m) den = 9000 / Nm

Tt =G / L / 1000

Ne B * 1,69 = Nm → Ne B = 0,59 Nm

Çekim ve Dublaj :

 

Çekim için şartlar :

C2 > C1 V2 > V1

C3 > C2 V2 = V1→ Çekim Yok .

C3 > C1 V2 < V1→ Yoğunlaşma olur

VT = Top Çekim kısmı ara çekimlerin çarpımından oluşur.

VT = V1 * V2 V1 = C2 / C1 , V2 = C3 / C2

V = Çıkış Uzunluğu / Ğiriş Uzunluğu

Numaralardan (Dublaj dikkate alınmadan) →Uzunluk sisteminde V = Nç / Ng;

Agırlık = Tgiriş /Tçıkış

DUBLAJ :

Dublaj = Giren malzeme adedi / Çıkan malzeme adedi ;

V = Nçıkış / Ngiren / D = Nç * D / Ng

Cer , Penye makinalarında dublaj dikkate alınmalı.

V = (Nç / Ng)*D*(%P)

Çekim değerlerinin kinematik şemadan hesaplanması:

V1=V2 olursa d1*n1*π=d2*n2* π

d1/d2 = n2/n1

z1/z2= n2/n1 z-dişlilerin diş adedi ;

V=(Çıkış silindir çapı / Giriş silindir çapı) * İletim (Girişden çıkışa dogru dişli oranları)

Sevk ve prodüksion

 

PRODÜKSİON

1.Uzunluk 2.Ağırlık

N = L/G T = G/L

G = L/N G = L*T

Numara küçük olunca iplik kalınlaşacağından iplik ağırlığı artar .

Kalın ipligin prodüksionu > İnce ipligin prodüksionu ;

Prodüksion : Birim zamanda üretilen miktardır. İpligin numarası üretilen miktar için çok önemlidir.

Her makinada en son silindir üretim silindiridir.(Malzemenin makinayı terk ettiği silindir).

L =d*π*n/1000

Her makinada bir (%R) faktörü vardır .Çalışan malzemeye göre R değişir.

R = Pratik verim / Teorik verim = 97 / 100

Üretimin (Prodüksionun) Parametreleri :

1.Materyalın İnceliği (Numarası);

2.Üretim hızı ( hızlanınca V1,V2 oranı değişmez);

Numara inceldikçe verim düşer.

3.Ünite sayısı (z);

4.Prodüksion süresi;

5.Makina Randımanı (R faktörü );

İplik Karakeristiklerini Göstermede Semboller :

 

Nm 20 Z 420;

S – Z →İpliğe verilen büküm yönü;

3 * Nm 20 → (3-kat)→3-tane Nm 20;

Td180 → (9000 m’si 180 gr)

Td180 = 180 den

Td 13/15 = 400;

Denye 13 ile 15 arasında değişyor;

Td 150 (30) Z →30 Kapiler sayısı;

Z bükümlü filament 30 kapilerden oluşmuş;

9000’si 150 denye;

30 tex * 2 * 3 → Bu iplikler birlikde 3 defa katlı büküme giriyor;

11 tex f 40 t 0 t0 = Torsion = Büküm O.

f 40 →Kapilar sayısı (40 tane telcik);

Nm 20/3 → 3’e katlanmış (Tek katın numarası);

Her bir kat aynı incelikte;

Katlı Bükümlü İpliklerde Numara Hesabı :

1.Aynı numara olursa → Nz = N / D;

Nz = Bir tek katın numarası / Kat Sayısı;

2.Farklı numara olursa → Nm z = L / Gz ;

Nm 20 (1g →20m ya da 1m 1/20gr) ;

Nm z = N1*N2 / N1+N2 Nm z = N1*N2*N3 / N1*N2 + N2*N3 + N1*N3

Nm = 1,69 Ne B

Ağırlık Sisteminde : N = 1000 / Tex

Td z = Td1 + Td2 + Td3 ……..

İster katlı bükümlü iplik , ister tek katlı iplik olsun , bulunduğu ortama göre iplik numarası değişir.(İplik boyunca yapısına boya aldığından numarası değişir).

 

Büküm ve İğ Elemanları Arasındaki İlişkiler:

T/m= άm * √N= n i(ğ) dev/dak / L m/dk

Genel göserim T /m= α*√N

α= Bükm sabiti.

α nın bağlı olduğu faktörler :

– Tecrübe (Pratik değer – Deneyimlere dayalı)

– – Lifin özelliğine bağlı.

– Stapele bağlı.

– İpliğin kullanılacağı yere

a) Atkı b) Çözgü c) Triko

(Ayrım büküm farklılıklarından kaynaklanır.)

T/m = αm √Nm – Metrik sistem

Tm/inç = √Ne – İngiliz sistem

T/inç = T/’

αm =Nm 1 ipliğinin 1 m’sine verilen büküm sayısı.

άe=Ne 1 ipliğinin 1 inçine düşen büküm sayısı.

άe = άm *0.033

άm = άe *30.3

άm= ά ktex

ά tex = άm *31.62

άm 35 – 45 (άe 1.15 – 1.5) Fitildeki büküm sabiti.

άm 75 – 60 (άe 2.5 – 5.3) Ring iplik için

Ring iplik makinasında iplikte kopmalar oluyorsa ά (hammaddeye bağlı olduğundan) N’ değiştirmek daha kolay olur. N büyütülür ama bu seferde iplik numarası değişir. Eğer fitil makiasında çekimi değiştirirsek iplik numarası değişmeyecektir.

T/m= 39.4 T/ inç

Fantazi İplikte Numara :

N = L / G = Lz / L1 / N1 + L2 / N2 + L3 / N3

Gz =G1 +G2 +G3 + …

Lz / Nz = L1 / N1 + L2 / N2 + L3 / N3

Katlı bükülü iplikte : (Tz =T1 * L1 + T2 * L2 + …) / Lz

Hazırlayan:Onur Şahin