Nöro Linguistik Programlama (NLP), insanları anlamak ve etkilemek için oluşturulan psikolojik yetilerdir. İnsanların nasıl mükemmel performans verdiklerini inceler. Kişinin bildiklerinden daha fazla esneklik, yaratıcılık ve daha fazla özgür davranışlar kazanması için kişiye fırsatlar sağlar. Bu teknik, birkaç yıldır varolmasına karşın hızla geliştirilmiş ve bugün yönetim ve eğitim gibi alanlarda fazlasıyla ilgi uyandırmaktadır. NLP, insan iletişimi hakkında bilginin en önemli sentezini oluşturmaktadır.
NLP, 1970’lerin başlarında o dönemde California üniversitesinde psikoloji öğrencisi olan Richard Bandler’in, dilbilimi dalında yardımcı profesör olan John Grinder ile yaptığı çalışmalarla başladı. Birlikte, üç kişiyi model aldılar. Gestalt terapisinin önderi, yenilikçi psikolog Fritz Perls; aile terapisinin önde gelen uzmanı Virginia Satir, ve dünyaca ünlü hipnoterapist Milton Erickson. Aynı zamanda başak uzmanların ve İngiliz yazar, antropolog, sibernetik ve iletişim teorisi düşünürü Gregory Bateson’un içgörülerinden ve düşüncelerinden yararlandılar. [1]
Görme, duyma, tat ve koku alma duyularınızı kullanarak, diş dünya ile ilgili deneyimlerinizi bilinçli yada bilinçaltı düşüncelere dönüştüren nörolojik süreçlerle ilgilidir. Bedenin ve zihnin bir bütün olarak işleyişini irdeler.[2]
Yaşadıklarımızı aktarır ve başkalarıyla konuşurken dili kullanma şeklimizi kapsar. Dil olmadan bilinçli düşünceyi zihinde canlandırmak zordur.
Kişinin farklı, yeni, olumlu şekillerde düşünmek, konuşmak ve yeni davranışlar edinmek için kendi düzenlemesidir. Ayrıca beynin çalışma şeklini açıklar.
Fiziksel içuyumunuz ne kadar yüksekse, bedeninizin değişik parçaları birbiriyle iyi çalıştığı için, sağlığınız da o kadar iyi olur. Zihinsel iç uyum ne kadar yüksekse, iç huzurunuz o kadar artar. Ruhsal boyuttaki uyum, bireysel varlığımızın ötesinde daha büyük bir bütüne ait olma hissi olarak kendini gösterir.
Ne istediğinizi bilmeden başarıyı tanımlayamazsınız. NLP’de buna, hedefinizi ya da istediğiniz sonucu belirlemek denir. Bu, bütün bir düşünme yöntemidir.
Duyularımızı kullanmak, fiilen kendimize olanları görmek, dinlemek ve hissetmek anlamına gelir. Çocukken sahip olduğumuz bu merak ve keskinliği yeniden kazabiliriz.
Pek çok eylem seçeneğine sahip olmaktır. Ne kadar çok seçeneğiniz olursa, başarı şansınız o kadar artar.[3]
Çevre, içinde bulunduğumuz yer ve birlikte olduğumuz kişilerdir. Bu düzeyde paylaşılan şartlar uyumu yaratır. Nerede, ne zaman sorularının yanıtını verir.
Bu düzeyde bilinçli eylemlerimiz yer alır. NLP’de davranışlar, eylemlerin yanı sıra düşünceleri de kapsar. Yaptıklarımız gelişigüzel değil amaca yöneliktir. Eylemlerinizi rafine edin. Durumu hemen değiştirip değiştirmeyeceğinizi görmek için biraz değişik bir yaklaşım deneyin ya da üretmekte olduğunuz sonuçların kalitesini değiştirin.[4]
Tutarlı, otomatikleşmiş ve çoğu kez alışkanlık haline gelecek kadar sık yaptığımız davranışlarımızı kapsar. Aynı zamanda düşünme stratejilerini ve fiziksel becerileri de içinde bulundurur.
Gerçek olduğuna inandığımız ve bizim için önemli olan şeyleri içine alır. İzinler ve yasaklar şekline bürünerek, önemli bir ölçüye kadar hayatımızı yönlendirirler.
Sizin kendinizle ilgili anlayışınız, sizin kim olduğunuzu ve yaşamdaki misyonunuzun ne olduğunu tanımlayan temel inanç ve değerlere kimlik denir.
Bu düzeydeki uyum, ilahi literatürde kişinin insanlıkla, evrenle veya Tanrı ile bir olması şeklinde betimlenir.
Bu rutinler ve prosedürler bir dereceye kadar sınırlayıcı olmakla birlikte, genelde büyük ölçüde yararlıdırlar. Prosedürler ne kadar katı olursa, neler olacağını önceden kestirmek o kadar kolay olur.[5]
Bilgi işin oksijenidir. Ayrıca bireyin de oksijenidir. Oksijenin olmadığı yerde yaşam yoktur. Bilgi yoksa işletme ya da birey ölmüştür veya ölmek üzeredir.
Analiz ve mantık bilinçli düşüncenin geleneksel araçlarındandır ve hemen hemen tüm öğrenimimiz bu araçları kullanmakta ustalaşmamızı sağlamaya yoğunlaşmıştır. Analız, bilinmeyen şeylerin bilinenlerle karşılaştırılmasıdır. Mantık ise farklı şeyleri bir araya getirmeye çalışır.
Değer taşıyan her yaratıcı fikir, mutlaka mantıklı olmalıdır. Yaratıcılık, var olan değerlerden katmadeğer elde etmenin en iyi ve en ucuz yoludur.
Her bir kişide farklı bakış açıları ve farklı çözümler üretme konusunda yaratıcılık mevcuttur.[6]
Köprüler, deneyimleri birbirine bağlamakta kullanılırlar. Ancak çoğu kişinin deneyimleri bu şekilde bağlamanın ne kadar kolay olduğu ve sistematik olarak yapıldığında hızlı sonuç alınacağı konusunda hiçbir fikri yoktur.
Beynimizin sol yarıküresi; mantıklı, seri çalışan, sözcüklere önem veren, çizgisel düşünen, analitik-çözümsel, rasyonel, açık ve kesin bir yapıya sahiptir. Sağ yarıküre ise; sezgili, yaratıcı, sanatçı ruhlu, görsel, 3 boyutlu düşünen, şakacı, holistik (bütüne yönelmiş), sözlere önem vermeyen bir yapıdadır.[7]
İnsanoğlunun göz kamaştırıcı bir öğrenme yeteneği vardır. Bütün bilgisayarlardan daha hızlı öğrenebilir. Sübjektif öğrenme kapasitesi sayesinde ise öğrenme yönlendirilebilir ve öğrenme üzerinde daha çok kontrol sahibi olunabilir.
Kimileri NLP’nin, birilerinin başkalarını kontrol etmek için onların zihinlerini programlaması ve böylece onları daha az insani bir hale sokması olduğu fikrine kapılırlar. Oysa çoğu kişi kendi zihinlerini işlevsel kullanmak yerine önemsiz işlere vakit harcarlar. NLP zihnin işlevsel kullanımını amaçlar.[8]
İnsanlar en çok sübjektif deneyimlerinin etkisi altında kalırlar. İrade ile daha faydalı deneyimler için koşumlama yapılabilir. Herkes “fotografik hafıza”ya sahip olmak ister. Ama bunun kendi içlerinde gizli olduğunun farkında değildirler.
Fobilerin ne olduklarından çok nelere maloldukları önemlidir. Fobiler, insan beyninin nasıl çalıştığını kavrama yolunda çok önemli bir örnek teşkil eder. Fobiler, tek seferde ve çok hızlı öğrenilir. Aslında bu çok hızlı öğrenme, diğer öğrenme faaliyetlerinde de kusursuzca kullanılabilir.[9]
İlk evre, gözlemleme, sorgulama ve ilginizi çeken davranışı sergilerken, modelinizin yanında bulunmanızdır. Modelin yanındayken ikinci konumda yer alır ve elinizden geldiğince onun yerine geçersiniz. NLP, bakış açılarını ve davranış seçeneklerini arttırma, zenginleştirme yöntemleri sunar. Başarılı kişilerin mükemmelliğini kopyalama imkanı verir.[10]
İkinci kısımda yapılacak olan, modelin her davranışını sistemli bir biçimde ele alarak, bunun sonuç üzerinde bir değişiklik yaratıp yaratmadığını anlamaktır. NLP, mükemmelliği hedefler ve iş yaşamında ya da başka bir alanda olsun başarılı yöneticileri, bireyleri inceleyerek onların davranışlarının modellenebileceğini varsayar.[11]
Mükemmelliği kopyalama süreci, NLP’nin önemli varsayımlarındandır. Bu mümkündür çünkü bunu daha önce bir insan yapmış ve başarılı olmuştur. Ve nasıl yaptığını yani nasıl düşündüğünü analiz becerisi gerekir.
Amaç belirlemiş insanlar bu yönde birtakım çalışmalar yaparlar. Bu süreçte bazı değerleri vardır. Onlardan “neden yaptıklarını” öğrenmek de bir adımdır. Modelin kimliği ve çevre de dikkate alınmalıdır.
Dünyada en fazla incir ihraç eden şirketlerden Alara Tarım’ın ortağı ve Genel Müdürü Kerim Taner, bir seminer esnasında NLP uzmanı Banu Gökçül’le tanışmış ve kendisini, eğitim vermesi için 55 kişilik idari personele yönlendirmiş. İlk etapta 25 kişi üzerinde NLP teknikleri çok etkili olmuş. Ve iletişim kanalları kısa sürede açılmış. Şirketlerde dedikodudan yakınan Kerim Taner, NLP ile dedikodudan kurtulduklarını dile getiriyor. Çünkü işgörenler, sadece işlerine yoğunlaşıyor ve dedikoduya zaman kalmıyor.[12]
NLP eğitimcisi, bilgisayar programcısı gibi davranış ve alışkanlıkları oluşturan programları yeniden düzenleyip, kişilerin varolan davranış ve alışkanlıklarını değiştiriyor. NLP, eski inançların yerine yenilerini getirerek kişiyi geliştiriyor.
Yönetim ve kişisel gelişim danışmanı Tamer Dövücü, halen Türkiye’de hem bireysel hem de kuramsal yönetim danışmanlığı ve eğitmenlik anlamında büyük holdinglere danışmanlık verdiğini belirterek, NLP’nin %90 başarılı olduğunu söylüyor.[13]
Çukurova Holding Grup Müdürü Ediz Çolapoğlu, iletişim bozukluğu nedeniyle her yıl milyonlarca dolar kaybettiklerini, ancak NLP ile buna son verdiklerini söylüyor. Kriz döneminde bile çalışanların çok başarılı olduğunu ve bunda NLP’nin etkisinin olduğuna inanıyor. Pazarlama aşamasında görsel ve işitsel NLP unsurlarının kullanılarak etkili satış gerçekleştirdiklerini dile getiriyor.
NLP kursları 15 kişilik gruplardan oluşuyor ve ücreti 1000 dolar. Kurs tam gün olursa 15-20 gün, akşamları olursa 2,5 ay sürüyor. Katılımcılar kursta kendilerini değiştirme yöntemlerini öğreniyorlar. Kursa katılmak için 14 yaşından büyük olmak yeterli görülüyor.[14]
Seanslarda uygulamalar tamamen bireye özgü. Bir seans iki saat sürüyor. Sorunu çözmek için iki ya da üç seans yeterli. Seans araları da en az 1 gün, en çok 1hafta. Pozitif Performans Enstitüsünde kişisel liderlik ve NLP, NLP ile yaratıcılık geliştirme, görüşme tekniklerinde NLP konularında seminerler düzenlenmektedir.
KAYNAKÇA:
1 – Joseph O’connor – Ian Mc Dermott (çev : Demet Uyar Ezerler), NLP’NİN İLKELERİ, Sistem ya.B.1, İstanbul 2001
2 – Sue Knight (çev : İpek Görkey Taffe), UYGULAMALARLA NLP, Sistem ya. B.1, İstanbul 1999
3 – O’connor – Mc Demott.
4 – Milliyet Gazetesi, 31 Temmuz 2001
5 – Edward De Bono (çev: Oya Özel), REKABET ÜSTÜ , Remzi Kitabevi, B.2, İstanbul 2000.
6 – Milliyet Gazetesi, 31 Ekim 1999
7 – Madelyn Burley-Allen (çev :Tülay Savaşer), ZİHİNSEL BECERİLERİ GELİŞTİRME , Rota ya.B.1, İstanbul 1997
8 – http://www.geocities.com/Paris/Tower/3869/nlp7.html
9 – http://www./nlp/personal.htm
10 – http://www.nlp.org.tr
11 – Milliyet Gazetesi, 1 Ağustos 2001
12 – Gülbence, SABAH GAZETESİ Özel Ek, 12 Ekim 2001, sayı 13
[2] Sue Knight (çev : İpek Görkey Taffe), UYGULAMALARLA NLP, Sistem ya. B.1, İstanbul 1999, s.xv
[3] O’connor – Mc Demott, s.3.
[4] Milliyet Gazetesi, 31 Temmuz 2001, s.6
[5] Edward De Bono (çev: Oya Özel), REKABET ÜSTÜ , Remzi Kitabevi, B.2, İstanbul 2000, s.61.
[6] Milliyet Gazetesi, 31 Ekim 1999, s.12.
[7] Madelyn Burley-Allen (çev :Tülay Savaşer), Zihinsel Becerileri Geliştirme , Rota ya.B.1, İstanbul 1997, s.46
[8] http://www.geocities.com/Paris/Tower/3869/nlp7.html
[9] http://www./nlp/personal.htm
[10] http://www.nlp.org.tr
[11] http://www./nlp/professional.htm
[12] Milliyet Gazetesi, 1 Ağustos 2001, S.6.
[13] Gülbence, SABAH GAZETESİ Özel Ek, 12 Ekim 2001, sayı 13,s.18.
[14] Gülbence, s.18
121 views