Ömer Hayyam, Astronomi ve Matematik alimidir. 1044-1132 seneleri arasında yaÅŸamıştır. Hayyam’ın Nizam-ül Mülk ve Hasan Sabbah ile aynı hocadan ders aldığı rivayet edilmektedir. Ömer Hayyam, Matematik alanında yaptığı çalışmalarla meÅŸhur oldu. Cebirde ikinci dereceden denklemlerin geometrik ve cebirsel çözümleriyle, üçüncü dereceden denklemlerin tasvirini yapmıştır. Bir çok cebir denkleminin çözümünü, geometrik olarak açıklamıştır. Kübik denklemlerin kısmi çözüm ÅŸekillerini sistematik bir ÅŸekilde tarif ve tasvir etmiÅŸtir. XVII. yy. Fransız Matematikçisi Pierre de Fermat adına atfen, Fermat Teoremi’nin tam sayılarla çözülemeyeceÄŸini, büyük bir ustalıkla Fermat’tan 5,5 asır önce göstermiÅŸtir. Hayyam, üçüncü dereceden denklem türleriyle, dördüncü dereceden bazı denklemlerinin özellikle Ebu’l Vefa tarafından çözümüne baÅŸlanılmış olan, denklemi çözmeye muvaffak oldu.
Eserleri:
Ömer Hayyam; Astronomi, Cebir ve Geometri ile ilgili bir çok eser yazmıştır. Bunlardan en önemlisi: Fiil-Berahin Ala Mesail-Cebr Vel-Mukabele’dir. Yazmış olduÄŸu diÄŸer önemli eserler:
1) Risale fi Şerhi Maeşkale min Müsadereti Kitabı Oklides
2) Muhtasar fit-Yab’iyat
3) Risale fi Külliyetril-Vücud
4) Risalet-il-Keun vet-Teklif
5) Mükilat-ül hisab
6) Mizan-ül Hikme
7) Lvazım-ül-Emkine
8) Kitab-üş Şifa
9) Risale Fiha el-ihtiyal li-marifati Midar-iz Zehep vel-fiddati-fi cismin mürekkebi
10) Nevruz name
11) Ravdat-ül-klüb
16 views