Paranoid (paranoid) bozukluk düşünce bozukluğuyla eş anlamlıdır. Bu tür düşüncenin temel özelliği hastanın yadsıma (inkar) ve yansıtma (projection) biçiminde savunma düzenini kullanmasıdır. Bu durum düşünce sürecini bozar. Gerçek dışı düşünce biçimi, sabuklama (hezeyan) () ortaya çıkar.
Şizofreni de ve duygulanım bozukluğu gösterenlerde paranoid bozukluk olabileceği gibi, (paranoid) denilen akıl hastalığı da sistemli ve düzenlenmiş
Hezeyanlarla ortaya çıkan uzun süreli tedavisi zor akıl hastalıkları arasında bulunur.
Paronoid bozukluk gösterenlerde ve pranoid paranoya denilen akıl hastalığı olanlarda büyüklük, üstünlük, zenginlik, aşk , , keşif, düşmanlık, kıskançlık, dava ve iddası gibi içerik gösteren sabuklamalar (hezeyanlar) bulunur.
Bu tip sabuklamalar temelde mantık hatasından kaynaklanır. Düşünce süreci bu hata üzerinde oluşur. Sistemli ve iyi düzenlenmiş hezeyanlar ortaya çıkar.
Paranoid kişilik yapısı gösterenler, halk dilinde evhamlı, kuruntulu, vesveseli olarak atlandırılır.
Paranoid olarak aşırı bencil, duyarlık, geçimsiz, duyarlı, gururlu, kendini beğenmiş,kibirli, kindar, kuşkulu, saldırgan, üstünlük taşıyan kişilik özellikleri taşırlar. Herşeyden anlam çıkarırlar. Herkes den kuşku duyar ve şüpelenirler. Başkalarının kendisine karşı olduğunu düşünürler. Kendilerini çok beğenirler. Başkalarını aşağı görürler. Bütün insanlara ve olaylara yukardan bakarlar.