Spor dallarında gözlemi önem kazandıktan sonra bir oyunun kurallara uygunluğunu, verim durumunu başarı yada başarısızlıkların sebeplerini en doğru biçimde saptayabilmek için antrenör, öğretmen ve oyuncuların sistemli bir gözlem yapmaları zorunlu olmuştur. Tekrarlanan düzenli gözlemler ve bunların analizleri tekrarlanan düzenli gözlemler ve bunların analizleri hentbol oyununun gelişimini, üstün kılacak bilgileri de sağlar. Hentbol oyununda savunma ve hücumda değerlendirmesi zor 3 davranış grubu vardır:

  1. Kişinin davranışları,
  2. Grubun davranışları,
  3. Takımın davranışları,

Oyun sahasının büyüklüğü ve şut mesafesindeki oyuncuların konsantrasyonu oyuncunun küçük ortamı içerisindeki verim değerlendirmesini kuvvetli olarak etkileyen rakip oyucunun da oyuncuların savunması da dikkate alınmalıdır. Buna göre amaçlarını 2 bölüme ayırabiliriz:

  1. Kesin oyun pozisyonlarının sübjektif belirlemesi (ki bunlar pratikten kazanılmış ölçütlere göre değerlendirilir)
  2. Kesin donelerin (pas, , atışları, teknik hareketlerin tümü ve savunma) objektif olarak ölçümü oyun verimi kısımlarının saptaması.

II.1. KESİN OYUN POZİSYONLARININ SÜBJEKTİF BELİRLEMESİ

Takımın, bir grubun veya tek bir oyuncunun pozisyonlarının sübjektif değerlendirilmesi; ancak kapsamlı ve uzun süreli bir gözlem deneyi ile kesin ölçütler saplanırsa başarılı olur. Böyle bir deneyde aynı anda 2 veya 3 gözlemci aynu görecleri için çalışırlarsa, hata oranı en aza indirgenebilir.

GÖZLEM TABLOLARININ AÇIKLANMASI

TABLO 1:

KALE ATIŞ TÜRLERİ VE SONUÇLARINI VEREN TABLO:

AÇIKLAMA:

Kale atışlarının sayısını, türünü ve verimliliğini bu tablodan açıklayabiliriz. Aynı zamanda bu gözlem hücuma yöneliktir. Takımın yanı sıra oyuncunun kale atışlarındaki başarı aranı ve başarısızlık nedenleri böyle bir gözlemde saptanabilir. Ayışların kaçını savunma bloke etti, kaçını kaleci önledi, kaçı isabetsiz, kaçı gol oldu? Kale atışlarının sonucunu etkileyen etmenler nelerdir? Bu sorulara bu gözlem tablosuyla yanıt bulabiliriz.

TABLO İÇİN GÖZLEMLERDİ:

a) Maç boyunca uygulanan her kale atışı saptanmıştır.

b) Her kale atışının türü saptanmıştır.

c) Her kale atışının sonucu saptanmıştır.

d) 7m ve serbest atışlar ile sonuçları saptanmıştır.

 

UYGULAMA:

Oyuncu numarasının karşısında yer alan kolonlarda oyuncunun uyguladığı kale atışının türü, sonucu ve atışlarla sonuçların hücum süresi yer alır.

Hücum No : Kale atışıyla sonuçlanan hücumun sıra numarasını verir.

Hücum Süresi : Kale atışı ile sonuçlanan hücumun süresini verir.

Oyuncu No : Kale atışı uygulayan oyuncunun forma numarasıdır.

Kale Atışı Türü : Uygulanan kale atışının türünü verir.

Gol Durumu : Kale atışı sonucu gol olmuş ise o andaki skoru verir.

Sonuç : Eğer kale atışının sonucu gol olmamışsa nasıl sonuçlandığını gösterir. (bloktan dondü, isabetsiz, kalecide kaldı, direkten aut vs.)

 

SONUÇLAR:

Direkten döndü : (D.D) kale direklerine çarparak oyuna döndü, veya direklerine çarpan topun oyun sahasını terk etti anlamında kullanılır.

Kaleciden döndü : (K.D) kale atışının kalecinin vücuduna çarparak oyun sahasını terk ettiği veya oyuna döndüğünü ifade eder. Bu anda kaleciden dönene topla oyun devam etmektedir.

Savunma bloğundan döndü : (B.D) Kale atışı savunma bloğuna çarparak oyuna dönmüştür. Ya da köşe atışı, kenar atışı olarak sonuçlanmıştır.

Kalecide kaldı : (K.K) Kale atışı, kaleci tarafından kontrol altına alındı, bloke edildi ya da kaleci kurtardı şeklinde anlaşılır.

Aut : (Dr. A-K.A.) Kullanılan kale atışı kale direklerine ya da kaleciye çarparak oyun sahası dışına çıkmıştır. Bu, kaleciden ve direkten aut şeklinde anlaşılmalıdır.

TABLO 2:

KALE ATIŞI TÜRLERİ, SONUÇLARI VE KRONOLOJİK GELİŞİM

AÇIKLAMA:

Tablo 1 den garklı olarak 2 numaralı gözlem tablolarında hücum süresi yerine gol dakikaları yer almıştı. Diğer sütun ve kolonlar Tablo 1’in düzenindedir. Açıklama ve uygulama için Tablo 1’in metninden yararlanılacaktır.

TABLO 3:

TEKNİK HATA VE KAİDE İHLALLERİ TABLOSU

AÇIKLAMA:

Oyunun akışı içerisinde teknik hata ve kaide ihlallerinin saptandığı tablodur.

Özellikle top ile oynamada yapılan hatalar, bir hentbol oyununun sonucunu büyük ölçüde etkiler. Bu hatalar her oyuncu için ayrı ayrı gözlenip saptanır.

Top kaybetme hataları bir çok değişik fakat temel etmenlere baplıdır. Bunlar teknik, taktik, güç ve psikolojik nedenlerden kaynaklanabilir. Eksik yön giderilmek üzere gözlemler yapılır. Top kaybı – ilke olarak – daha çık oyunun sonucunu değiştirecek pozisyon anında oluşur. Şöyle ki hızlı hücumda oyuncu iyi değerlendiremeyerek hatayı oluşturmaktadır. Ayrıca oyuna konsantre azalırsa, rakip küçümsenirse top kaybı oluşmakta ve çoğalmaktadır.

UYGULAMA:

Oyuncu No : Karşısında yer alanlara kolonlara işlenen hataları yapan oyuncunun forma numarası kimliğidir.

Kötü Pas : Oyuncunun maş boyunca yaptığı kötü pas sayısı bu sütunda gösterilmiştir. Kötü pas oyuncunun sahip olduğu topu rakibe ya da rakip takıma geçecek şekilde kullanması kötü pas olarak kabul edilmiş ve gözlenilmiştir.

Top Tutma Hatası : Bu sütunda oyun akışı içerisinde oyuncunun yaptığı top tutma hataları (sayı olarak) yer almıştır. Bu hatalar savunmada da gözlenmiş ve saptanmıştır. Top tutma hatası kendisi daha büyük avantaja sahipken bu avantajı iyi değerlendiremeyen oyuncu top tutma hatası yapmıştır. Gözlem ve değerlendirmelere bu tanıma uygun olarak yapılmıştır. Top tutma hatası genellikle pasif ve dikkatsiz hareket etme sonucu oluşmaktadır. Gözlemlerde 3’den yazla top tutmak ve top sürmek hatası yapmak ta top tutma hatasına eklenir.

4 Adım : Bu sütunda oyuncuların adım hatası yer almıştır. 3 adımdan fazla adım atmak, tip hatası yapmak 4 adım hatası olarak gözlenmiştir.

Çizgiye Basma : Oyuncunun kurallara aykırı olarak oyun sahasını sınırlayan çizgilere basması, geçmesi, kale sahası çizgisine basması, geçmesi çizgi hatasını oluşturmaktadır.

Diğer Hatalar : Oyunun akışı içerisinde yapılan diğer tüm hatalardır. Buna hücum faul, oyuncu değime hataları dahil edilebilir.

Cezalar : Oyunun akışı içerisinde yapılan diğer tüm hatalardır. Bu hatalar oyuncuya ve takıma sarı kart, 2 diskalifiye ve ihraç gibi cezaları getirir.

TABLO 4 :

KALE ATIŞI TÜRLERİ TAKIM ANALİZİ

AÇIKLAMA :

Oyunun akışı içerisinde takımın hangi tür atışları, hangi çoklukta uyguladığını ve göl yüzdesini gösteren tablodur.

UYGULAMA :

Kale Atışları : Kale atışı türleri kısaltılarak verilmiştir. Atış sayısı kale atışlarının sayısını verir.

Atış Sayısı : Kaleye uygulanan sonuçlu ya da sonuçsuz atış türlerinin istatistiki sayısını verir.

Gol : Gollerin sayısını vermektedir.

Yüzde : Atışa karşılık olan yüzdesidir.

TABLO 5:

MAÇ DÜDÜKLERİ

AÇIKLAMA:

  1. devre 2. devre ve her iki devre için çalınan düdük sayılarıdır.

UYGULAMA:

Oyuna Başlama : Takım içinde hakem tarafından kaç kez oyuna başlama düdüğü çalındıysa, bunun sayısı verilir. Bir takımın oyuna başlaması için gol yemesi gereklidir. Burada takımın gol yedikten sonra oyuna başlaması için çalınan düdükler söz konusudur. Ayrıca 1. ve 2. devrelerin başlangıcında çalınan düdükler de buraya işlenir.

Serbest Atış : Takım kaç kez serbest atış kazanmışsa kazandığı serbest atışlar için çalınan düdük sayısıdır.

Cezalar : Takım oyuncularının cezalar için çalınan düdük sayısıdır.

Diğer Nedenler : Köşe atışı, hakem atışı, tekrar düdükleridir.

Toplam : 1. devre, 2. devrenin toplam düdükleridir.

TOBLO 6:

HÜCUM SÜRELERİ TAKIM ANALİZİ

AÇIKLAMA :

Takımın maç sonuna dek uyguladığı hücumların sürelerini analiz eden bir tablodur.

Okunması için örnek:

  1. Devrede 0 – 5” arası 11 hücum yapılmış 6’sı gol olmuş,
  2. Devrede 0 – 5” arası 6 hücum yapılmış 3’ü gol olmuş, toplam 1. ve 2. devrelerde 0 – 5” arası 17 hücum yapılmış ve 9 tanesi golle sonuçlanmıştır. Bunun yüzdesi %1,8… dır. Bu yüzde bu saniyeler arasında takımın başarısını ortaya koymaktadır.

UYGULAMA :

Hücum Süresi : Takımın yaptığı hücum süresidir.

Hücum Sayısı : Bu hücum süresinin kaç kez kullanıldığını ifade eder.

Gol : Yapılan hücumların kaçının golle sonuçlandığını gösterir.

1. ve 2. devre : iki devrenin totalitesini gösterir.

Yüzde : Birinci kolonda görülen hücum süresinden maç boyunca kaç kez uygulandığı, bunun sonucu kaç gol olduğu ve bunun % kaçı olduğunu gösterilmiştir.

TOBLO 7:

EFEKTİF OYUN SÜRELERİ

AÇIKLAMA :

Takımın mutlak oyun süresi içinde aktif olarak kullanabildiği oyun süresidir.

UYGULAMA:

Devreler ayrı ayrı ve toplam olarak verilmiştir.

TABLO 8:

KRONOLOJİK VELİŞİM TABLOSU

AÇIKLAMA:

Her iki takımın hücuma yönelik eylemleri gözlenerek bu tablo gerçekleştirilmiştir. Oyunun akışı içerisinde iki takımda olmak üzere hücumu sonuçlandıran oyuncunun forma numarası hücumu sonuçlandıran hareketi hücumun o andaki zamanı (skorboard’a göre) gözlenir.

TABLO 9:

BAŞARILI KALE ATIŞLARI

AÇIKLAMA :

Hücuma yönelik gözlem gerektirir. Hücum süresi, atış türü, atış pozisyonları ve başarılı her kale atışı saptanır.

UYGULAMA :

Hücum No : Başarılı kale atışının hücum numarasıdır.

Hücum Süresi : Başarılı kale atışının hücum süresidir.

Oyuncu No : Başarılı kale atışını uygulayan oyuncunun forma numarasıdır.

Bölge No : Başarılı kale atışının kaledeki gol bölgesidir.

Kale Arış Türleri : Başarılı kale atışlarının türü kısaltılarak gösterilmiştir.

Gol : Başarılı kale atışının sonucudur.

Serbest Atış : Başarılı kale atışının serbest atıştan uygulandığını belirtir.

7m : Başarılı kale atışı 7m ile gerçekleşmiştir.

TABLO 10:

KALECİ GÖZLEM TABLOSU

AÇIKLAMA :

Savunmaya yönelik olmakla birlikte hücum aksiyonlarını da gözlemeyi gerektiren bir gözlem tablosudur. Amaç kaleci özelliklerinin gözlemlenmesi ve notlar alınmasıdır.

 

UYGULAMA :

Hücum no, oyuncu no, atış türü, atış bölgesi, sütunları, gözlemlediğimiz kaleciye yönelen hücum aksiyonlarıdır. Sonuç bölümünde kaleciden aut, kaleciden döndü, kalecide kaldı, gol, aut, direkten döndü yer almaktadır. Kaleciye yönelik, yer tutma reaksiyon, hatalı davranış ve notlar gibi gözlemler yapılır.