Spor çalısmalarında ,günlük yasamdakı bireysel islerde bireyden bireye büyük farklar göstermekle birlikte,yorulmayan insan yoktur.Gerek merkezi ve gerekse çevresel yorgunluklarinda masajın büyük yararı nedeniyle,spor masajının fizyolojik diger etkilerine geçmeden önce yorgunluk üzerinde biraz durmakta faydalar vardır Yorgunluk,organ yada organların bir çalisma süreci sonunda islevsel güçlerindeki gerilemedir.Yorgunluk çevresel ve merkezi olarak ikiye ayrılır.Her ikisside birbirlerini karsılıklı olarak etkilerler. Merkezi yorgunluk belirtiler kompleksinin ,subjektif yorgunluk duyusuyla iliskisi kesin bilinmemesine karsın,çevresel yorgunlugun nedenleri tam olarak tanımlanabilir. Çevresel yorgunlukta gücü sınırlayan etmen ,çogunlukla kaslarda oksijen defiziti,oksijen yetmezliğidir.Ancak ,zorlamanın küçük büyük gurubundanmı olduğuna göre değisir.Küçük gurupları oksijen açığını damarların çaplarındaki değisikliklerle dengeleyebilir.Büyük guruplarının çalısmasında ise kanın maksimal oksijen kapasitesi asilabilir.Yorgunluk büyük ölçüde isin his temposunada baglıdır.Kasılma ve gevseme arasındaki süre çok kısa olursa,kısa dinlenme fazında arteriyel kapillerler kanla yeterince dolamaz,oksijen ve enerji desteği yetersiz kalır.Bu statik iste belirğindir.Enerji miktarının yetersiz kalmasıyla matobolizma ürünlerinin tasınmasındaki gecikme yorgunluga sebep .Uzun süreli çalismalarda enerji ikmali ve kullanımının dengede olması ve metabolizma artıklarının birikimi belli sınırı asmaması gereklidir. Kasın enerji metabolizmasiyla sıkı baglantısı bulunan akut ve kronık kas yorgunlugu, sürekli gücün üst sınırında bulunan kas çalısmasının zorunlu sonucudur.Kas,kasılabilmek için gerekli enerjiyi sagladığı fosfatlar, ATP ve KREATININ (KP) kas kasılması sürecince yıkıma ugrar ve gevseme sürecincede yeniden sentez edilir.Tekrar sentezleri için gerekli enerjide glikozdan ve yagların yanmasından saglanır.Glikolizde ortaya çikan asit metabolizma artıklarının yok edilmesi için yeterli oksijen ile,artıkların kandan uzaklastırılması arasında denge varsa,kas yorulmadan dengede(Steady stade) çalısır.Kas kasılmasındaki anaerobik is,aerop dinlenme olanağının üstüne çıkarsa ,enerjiden zenğin fosfatazların yenilenmesi için ara kisa olacağından,kaslarda ve kanda süt asidi düzeyi yükselir.Laktik asidin yok edilmesini saglıyan oksidasyon proçesi sınırlı oldugundan ,her büyük kasın kısa süreli çalısması yada ısometrik çalısmada yeterli olmıyan dinlenme süresinde laktak birikinmi atar.Bu durumda biyokimyasal denge bozulur ve kasta yorgunluk belirtileri ortaya çıkar.Yorgunlugun oranıyla,osidasyon bekliyen süt asidi miktarıyla ölçülen oksijen açığı pareleldir.Bununla birlikte süt asidinin bir kismi alkali depolarınca ,kan serumunda tampon görevi yapan karbonat vefosfatlara nötralize edilebilir.Iyi antrene olanlarda bu rezevler yüksek oildugu için ,metabolizmada asitlere baglı olası bozuklukların sınırı daha fazladır. Oksıjen açığının büyüklügü,salt kas metabolizmasi ve alkali tamponu sorunu değildir ve irade gücüyle subjektif ve objektif belirtilerin üstesinden gelme olanaği vardır.Çalısan kaslardakı agrılar,güçsüzlük,hareketınn gelismesi ve soluk almadaki güçlük belli bir süre kontrol edileblir ve kaslar dayanıklılıga zorlanabilir.Bu sürede erisilebilen maksimum oksijen defiziti anaerop kapasite olarak adlandirilir.Dayaniklılık yeteneğide denilen anaerobik kapasite bu sürede 20 litreye kadar çikabilir.Bunun anlami kesin oksijensiz 30sn çalisabileceidirki antremanlı bireylerin olaganüstü durumlarda subjektif ve objektif sıkıntılara iradeleriyle 1,5-2 dakika dayandıkları saptanmıstır. Yorgunlugun belirmesi için antreman durumu ve ekonomik kas çalısması dısında,oksijen ikmali ve çalisan kasin dolasım kapasiteside önemlidir.Antremanlıların kaslarının daha iyi kapillerize olması ve damarlarının daha ıyi genisleyebilmesi bir avantajdir.Bu ayrıcalık,daha uzun kas kontraksiyonu gerektiren statik ve izometrik çalısmada dolasim daha önem kazanır.Bu tür çalısmada kas liflerinin kasılmasıyla kapillerlerin mekanik sıkısması kan ikmalinin aksamasi hızla yorgunluga götürür.Kontraksiyon ne denli kuvvetli ,statik isin süresi ne denli uzun ve büyük,dinlenmede ne denli kısa olursa ,yorgunluk o kadar çabuk ortaya çıkar ki,nabizın hızlanmasıda baska bir belirtidir.Örneğin,statik yada izometrik süre tüm tüm sürenin % 25 inden %50 sine çıkarsa gerekli dinlenme süresi 3 katına yükselır. Bu kısa açıklamadan anlasilacaği ğibi ,kasın yorulmadan çalısabilmesi için,yeterli enerji,oksijen ve dinlenme yanısıra ,kas dokularında biriken metabolizma artıklarınında kana karısarak bir an önce bulundukları yerden uzaklastırılmaları gerekir. Bu nedenle ,yorgunlukla savasta kan akımının aktive edecek önlemler önemli rol oynar: 1-Dıstan uygulanan her türlü sıcalık:Uygun ğiysilerle vucudun sicak tutulmasi,kisa süreli sicak duslar,banyolar,kisa sauna seansi v.s. 2-Isinma kpsullari ve eksersizler biçiminde aktif isinmada damar genislemesi sonucu kan akimindaki artma ,isinma çalismasinin sona erdirilmesinden sonrada uzun süre devam eder. 3-Masaj,hem sagladiği hiperemi ve hemde mekanik olarak metabolizma artiklarinin uzaklastirilmasi yanisira,ilk iki önlemden farkli olarak sporcunun fejitatif sistemine psikolojik durumuna etkileriyle ayri bir önem kazanir. Spor masajının fizyolojik etkilerinin klasik masajın etkileri bölümünde anlatilanlardan bir ayricaliği yoktur.Ancak bu konuda genellikle düsülen hata,yanliz masajla kasin aktif gücünü ve kuvvetinin arrtirilabileceği,hacminin büyütülebileceğidir.Kasin aktif gücünü ve hacmini arttirmak,yanliz güdümlü ve bilinçli aktif eksersizlerle olur.Masajla ancak kas gevsetilebilir ve ön görülen hareket için gerekli esneklik saglanabilir.Bu nedenle sporcularda uygulanan masajın önde gelen etkilerinden biride kas tonusu üzerinedir.Artmis kas tonusunun düzenlenmesi ile kasin gücü arttirilabildiği ğibi ,çabuk yorulmasida önlenebilir.Ayrica her brans için ayri ayri gelismesi gereken hareketlerin daha rahatlikla yapilmasi saglanir.Yani sporcularda kas tonusunun düürülmesinin zarari değil,yarari vardir.Sporcularda refleks olarak olusan kas gerğinliklerine özellikle dikkat edilmelidir.gerilmis kaslar sebep oldugu sikayetler ve güç azalmasi ,kaslarin ve bag dokusunun ,mesaj ve aktif eksersizlerle esnekliğin kazandirilmasindan sonra ancak ortadan kaldirilabilir.Bu tip sertliklerin kapiller dolasimi engellemesi ve metabolizmanin düsmesi, hücre dejenerasyonuna kadar götürebilmekte ,dolayisiyla ğici azalmaktadir.(Kuprian).Mesajin tonusu düzenleyici etkisi,kas spinderleri ve kan dolasimi yoluyla olur.Ancak,masajın karbonhidrat yikim ertiklarinin ,özellikle süt asidini yok etmek seklindeki yerel etkisi,merkezi etkisiyle metabolizmayi düzenlemesi yaninda ,daha azdir.Kanin kimyasal analizleri,metabolizma üzerine olan etkiyi açikliga kavusturmustur(Müller) Prokop’a göre masajın hiperemi yapan etkisi normal vucut ve çevre isisinda yaklasik bir saat devam etmekte,en yüksek düzeye ilk 15-20 dakikada ulasmaktadir.Bu nedenle isinma ve güç arttirma amaciyla yapilan masaja yarismadan 15-20 dakika evvel baslanmalidir. Spor masajıda genel ve yerel olarak yapilir.Genel masaj ve spor tipine göre yerel masajlar hakkinda teferruatli bilğiler vereceğiz. Masajın dıger ve belkı de en büyük fakat ölçülmeyen etkisi kuskusuz ruhsal alandadir.Özellikle sporculardaki ruhsal etki ,saf kas etkisinde daha fazladır. Özetlersek:Masaj sporcuyu ,vucuda yük olan yorgunluk maddelerinden kutarır,kas sertliklerinin ve krampların zararlı yan etkısınden korıyarak ,bunların sebep olacağı kas zedelenmesi,lif kopmalarını önler.Kan dolasımını aktive ederek,enerji veren besin maddelerinin dokulara daha kolay ve çabuk erismesine imkan saglar,kalp ve dolasim sisteminin isini kolaylastırır.Spocunun reaksiyon zamanını kısalstır,organlar arasında fonksiyonel harmoniyi düzenler,genel bir rahatlama verir.Ruhsal yönden gerğin olanları sakinlestirir,uyusuk olanları aktive eder.Spor masajının psişik ve motivasyon etkisi belkide en önemlisidir.Bilğisizce ve dikkatsizce yapılan uygulamalar,ruhsal alanda ters etkide dogurabilir.(1)