Bilgi edinme sürecinin herhangi bir aÅŸaÂmasında ortaya atılan, geçerlilik ve güveniÂlirliÄŸi bilimsel yöntemle saptanmış bir geÂnel bilgi ve açıklama düzenidir. Modern biÂlimsel ve felsefî bakış açısına göre, deneyle karşıtlık içinde, düşünce ile kazanılmış bilÂgi; belli olayların ilkelerden kalkarak bilimÂsel olarak açıklanması ve tek tek bilgilerin genel yasalar altında toplanması; kendileÂrinden her türlü yasallığın ve tek tek olaylaÂrın çıkarılabileceÄŸi ilkelere göre düzenlenÂmesi, ÅŸeklinde tanımlanabilir.
53 views
Arapça “ÅŸase” fiilinden türetilmiÅŸ; seyisÂlik, at idare etmek, ülke yönetimi gibi anÂlamlara gelen bir kavramdır. Bu kavramın Batı dillerindeki karşılığı, Yunanca “politi-ca” sö7xüğüne dayanmaktadır. Politica Yu-nanca’da, siyasal ÅŸeyler; vatandaÅŸlık hakkıÂna iliÅŸkin ÅŸeyler; devleti, devlet yapısını, siÂyasal rejimi, cumhuriyeti, egemenlik hakÂkını ilgilendiren her ÅŸeydir.
108 views
Olay incelemesi, araÅŸtırma konusunu teÅŸkil eden olaylar kümesinin içinden tek bir ömek olayın seçilmesi, seçilen bu olayın ayrıntılı bir tarzda incelenmesidir. Bazı kaynaklarda örnek olay incelemesi olarak geçer. Veri toplama araçlarından biri olan olay incelemesi, seçilen olayın ait olduÄŸu olayÂlar kümesinin diÄŸer olayları hakkında güveÂnilir bilgi temin edebilme yeteneÄŸine sahip deÄŸildir. Dolayısıyla olay incelemesinden elde edilen veriler genelleÅŸtirilemez. Olayincelemesi tekniÄŸi bize incelenen olayın deÂrinliÄŸine nüfuz edebilme, olay hakkında kavrayış sahibi olabilme, olayı bireyselliÄŸi ve tekilliÄŸi esnasında kavrayabilme imkaÂnını verir. Aynca, olayın ortaya çıkabilme koÅŸullarını, olayın içindeki ve yakın çevreÂsindeki süreçleri, olayın dinamiklerini, moÂmentlerini, geliÅŸimini,
25 views
Herhangi bir ÅŸeyi, bir olguyu veya bir hadiseyi meydana getiren ÅŸey. Böyle olÂmakla birlikte neden terimi “illet” ve “se-beb” kavramlarını kapsayıcı ÅŸekilde kullaÂnılır ve arada belli bir farkın bulunduÄŸu anÂlaşılır, “illet” bir ÅŸeyi etkileyen, oluÅŸturan ve doÄŸuran, baÅŸka bir söyleyiÅŸle gerçek etÂkilere ve deÄŸiÅŸmelere meydan veren etkileÂmedir. Sözgelimi “A”, “B” nin nedeni (illeÂti) dediÄŸimizde “A” nın varoluÅŸu “B” nin varoluÅŸunun nedeni anlaşılır. Bir özün, bir varlığın imkanının varlık ÅŸartı olarak varlık nedeni (sebebi, ratio) söz konusu edilebilir. Burada, yani belli bir olayda gerçek nedeÂnin olması zorunludur, fakat olguya baÄŸlı olay gerekli deÄŸildir.
138 views
Manilik, M.S. 3. yüzyılda, yaklaşık (216-277) yılan arasında iran’da, Åžapur devletinin hüküm sürdüğü yıllarda ortaya çıkmış ve yayılmıştır. Kurucusu Mani’dir. Ä°ranlı soylu bir ana-babadan Babilonya (Mezopotamya)’da doÄŸan Mani, önceleri kendilerine “Yahya Peygamber Hıristiyan-ları” adı verilen, Yahya’yı gerçek PeygamÂber, Ä°sa’yı ise bir yalancı kabul eden mezheÂbe girmiÅŸtir. Daha sonra Zerdüştlüğü inceÂlemiÅŸ, bu dini ıslah etmeyi düşünmüş, bir ara Hindistan’ı da ziyaret edip Buddha ÖğÂretisini yakından tanıma fırsatı bulmuÅŸ, soÂnunda Ä°ran’a dönerek kendisini Buddha, Ä°sa ve Zerdüşt’le bir tutarak Öğretisini yaymaya baÅŸlamıştır. Öğretisini kabul edenler bulunÂmakla birlikte Zerdüşt rahiplerinin aşırı baskı ve tahrikleri ile M.S. 277′de idam edilmiÅŸtir.
4 views
Ä°ktisat, mal ve hizmetlerin üretimi, tükeÂtimi ve deÄŸiÅŸimi ile uÄŸraÅŸan bireyleri ve kuÂrumlan inceleyen bir sosyal bilimdir. Ä°ktisat teorisi, 1936 yılında Keynes’in Genel Teorisi yayınlanıncaya kadar, mikro özellikler taşımaktaydı. Ancak Keynes’ten sonra makro ekonomi araçları kullanılmaya baÅŸlanmıştır.Makro ekonomi, Keynes devrimi ile daha çok kullanılmasına raÄŸmen, aslında: V. yüzyıldan beri zaman zaman kullanılmıştır. Merkantilist dönemde 1577′de Jeon Bo-dın’in miktar teorisi, makro büyüklüklere dayanmaktaydı. Bunun yanında fizyokratÂlardan Fransız Françoıs Quesnay “Tableau Economiques” adlı yapıtında (1758), topÂlumda varolan zenginliklerin sosyal sınıflar arasındaki dağılımını inceleyerek, ilk makÂro modelini ortaya koymuÅŸtur. Makro ekoÂnomi terimi ise, ilk defa 1933 yılında Rag-nar Frish tarafından kullanılmıştır. “MakÂro”, kelime anlamı olarak “büyük” demekÂtir.
348 views
Kozmoloji, evrenin temel niteliÄŸiyle ilgiÂli dini ya da felsefi Ä°nancın bir parçasını oluÅŸturur. Kozmogoni ise kozmolojinin özgül olarak evrenin yaratıhşıyla ilgili böÂlümüne verilen addır. Bir toplumun kozÂmoloji ve kozmogonisi ifadesini o topluÂmun biliminde bulur ve kısmen bu bilim tarafından biçimlendirilebilirken; uygar toplumlarda bile efsane ve ritüellere sinÂme eÄŸilimindedirler.
37 views
Almanca’dan duaya dillerine geçmiÅŸ bu sözcük, bir ÅŸekil, kalıp ya da organize edilÂmiÅŸ bir bütünün, ayrı ayrı parçalar halinÂde düşünülen unsurlarından farklı nitelikÂlere sahip olduÄŸunu anlatan bir terimdir. ÖrneÄŸin bir melodi ayrı ayrı notaların toplamından daha fazla bir ÅŸeydir. MelodiÂnin niteliÄŸi tek tek notalarda verilmemiÅŸÂtir. Bu tür bütün nitelikleri daima kabul edilmiÅŸ ve üzerinde yorumlar yapılmıştır, ama onların açıkça deneysel yoldan inceÂlenmesi, kendilerine has bir üslupla olayÂlara yaklaÅŸan “GeÅŸtalt psikologları”mn Phi-fenomenini incelemeye baÅŸladığı yıl olan 1910′da Almanya’da önem kazanÂmıştır. Burada ne fiilî fiziksel harekete, ne de aslî uyarım olaylarına deÄŸil, fakat etÂkileÅŸim içindeki çeÅŸitli uyarım olaylarına tekabül eden bir farkına varma (kavraÂma) hareketi söz konusuydu. GeÅŸtalt psiÂkolojisinin (R.S.Woodsworth’un tasnifiÂne göre, altı belli baÅŸlı psikoloji okulunÂdan biridir) kurucuları Max WertheÄ°mer, Kurt Koffha ve Wolfgang Köhler’di. On-lann anahtar tezleri, parçaların yapısının bütün tarafından belirlendiÄŸi ya da bütüÂne göre tali durumda kaldığı ÅŸeklindeydi.
156 views
Biyolojik anlamda evrim, tüm canlı türleriÂnin düzenli bir süreklilik içinde birbirlerinden farklılaÅŸarak geliÅŸmesidir. Bu, genellikle bir “olgu” olarak sunu Ä°ntakı aysa da, diÄŸer biyoloÂjik yaklaşımlardan (yaratılışçılık gibi) sadece birisi olup teori düzeyinde ele alınması gereÂkir.
“Nereden geldim, nereye gidiyorum” sorusuÂna insanın cevap arayışı yeni deÄŸildir, özellikÂle “nereden gedim” sorusu anlik Yunan’dan beri etrafında dönülen soruların başında geÂlir. Organizmaların ve bunlar içinde en yetkin olan insanın biyolojik anlamda kökenini inceÂleyen düşünce akımları tarih boyunca iki teÂmel baÅŸlık altında
38 views