1927′de Werner Heisenberg tarafından belirÂsizlik (indeterminacy) ya da kesinsizlik (uncer-tainty) ilkesi adıyla ortaya atılan bu ilke hareÂket halindeki bir elektronun hem konumuÂnun, hem de hızının aynı zamanda belirlenmeÂsinin imkansız olduÄŸunu ifade eder. Hans Plendi bunu gerçekleÅŸtirmeye çalışan fizikçileÂri karanlık bir odada hareket eden bir bilardo topununun konumu belirlemeye çalışan birisiÂne benzetir, bu kiÅŸi topa (ya onu durdurmak, ya da onu yeni bir yönde döndürmek suretiyle) dokunduÄŸu an onun konumunu deÄŸiÅŸtirir ve hızını da etkiler. Kesin ölçüm imkansızdır; baÅŸka deyiÅŸle gözlemci Ä°le gözlemcinin araçlaÂrı herhangi bir ölçüm iÅŸlemi sırasında fenomeÂnin bir parçası olduklarından onun deÄŸiÅŸikliÄŸe uÄŸramasına neden olurlar. BÄ°r termometreyi ısısını ölçmek amacıyla sıcak suyun içine soÂkarsanız, suyun ısısını düşürmüş olursunuz, çünkü ölçüm için suya soktuÄŸunuz araç (terÂmometre) ölçeceÄŸi ÅŸeyin ısısından bir kısmını alır ve ısıda düşmeye neden olur. Daha büyük ve daha geliÅŸmiÅŸ termometreler de bir Ä°ÅŸe yaÂramaz; Lincoln Barnett indeterminizmin insaÂnın olgunlaÅŸmamış biliminin deÄŸil, doÄŸanın onun önüne koyduÄŸu nihai engelin bir belirtiÂsi olduÄŸunu Ä°fade etmektedir. Aslında Kuan tum mekaniÄŸinin bir sonucu olan bu ilke ÅŸunu ifade eder: Katı biçimde sınırlanmış bir kesinÂlikten baÅŸka bir ÅŸeyle bir parçacığın momentumunu (kütlesiyle hızın çarpımı) ve konumunu aynı zamanda ölçmek imkansızdır. Bu sonuç dalga-parçacık ikiliÄŸinden doÄŸar: Diyelim ki, bir elektron ışınının konumuna, onun yolundaÂki daha dar bir
13 views
II.Dünya Savaşı’ndan sonra DoÄŸu ve Batı blokları arasında yaÅŸanan soÄŸuk savaÅŸ yıllarını izleyen dönemde sosyalist ve kapitalist sistemÂler arasındaki iliÅŸkilerin savaÅŸa yol açmadan sürdü rülebileceÄŸini savunan ve Sovyetler BirliÂÄŸi tarafından ortaya atılan doktrin. Bilhassa Ä°960′h yıllarda baÅŸlayan bloklar arasındaki yuÂmuÅŸama ve iÅŸ birliÄŸinde etkili olmuÅŸtur. Barış içinde bir arada yaÅŸama her iki kampın birbiri üzerinde kuvvet gösterisi yoluyla baskı uygulaÂmaktan vazgeçmelerini ve savaÅŸa yol açmaÂdan iliÅŸkilerin sürdürülmesini öngören düşünÂceye dayanır. Bu düşünce barışı korumak için iÅŸ birliÄŸi ortamının tesis edilmesi gereÄŸini de içine almaktadır.
35 views