Zerdüştlük Nedir

• Anasayfa
• • Sosyal Bilgiler
• Zerdüştlük Nedir

Kurucusu ZaratuÅŸtara ya da Zar osten (yaygınca kullanılan Grekçe form) adından dolayı Zerdüştilik diye anılan bu eski tran dini, geleneksel olarak kurucusunun yaÅŸa­dığı tarih kabul edilen M.Ö. 628-551 ara­sında, kuzey-doÄŸu Ä°ran’da ortaya çıkar. Za­ratuÅŸtara ya da Zerdüşt’ün hayat hikayesi hakkında bildiklerimiz çok azdır. Genç yaÅŸlarında yaydığı dinden dolayı göç ettiÄŸi, Vitaspa adında bir hami bulduÄŸu, iki oÄŸlu ve bir kızının olduÄŸu dışında ona ait tüm bil­gilerimiz efsanelerle doludur.

Zerdüşt’ün Öğretisini Galalar adını alan ve onun yazdığı sanılan kutsal kitaptan öğ­reniyoruz. Galalara göre Tanrı, “Sonsuz iyilik” olan Ah ura Mazda’dır. Tann’nın kar­şısında “Kötülük Prensibi”ni temsil eden. Angra Manyu vardır. Ä°nsanlar bu iki güçten birini seçmek zorundadır. Mamafih, bu iki ezeli gücün çekiÅŸmesi ebedi deÄŸildir. Bir gün gelecek ve iyilik prensibi, yaratıcı Tan-n Ahura Mazda galebe çalacaktır.

Zerdüşıilerin kutsal kitabı, M.S. 5. yüz­yıl civarında yazıya geçirilen Avesta’dır. Zaman içerisinde oldukça deÄŸiÅŸen Aves-ta’da en orjinal kısım Zerdüşt’ün bizzat ken­disine ait olduÄŸu söylenilen Galalardır. Gatalar’m dışında dua ve ibadet formülle­rini içine alan Yasna, Vendidad ve Yasht adında baÅŸka kitapçıklar da vardır. M. S. 9. yüzyılda hem Hıristiyanlığa hem de Müslü­manlığa karşı yazılan pek çok reddiye var­dır. Persçe veya pehlevice yazılan bu eser­ler Avesta’ya ÅŸerh mahiyetinde olmaktan pek öteye gidememektedir.

Zerdüşt akidesine göre, insanın Tanrı fikrine varmasında yardımcı en büyük aracı tabiattaki olağanüstü ahenktir. Zerdüştilik dünyaya bağlı ve laik bir dindir. Teolojik olmaktan ziyade etik bir yapısı vardır.

Tann’nın kötülüğün sebebi olabileceÄŸi­ni reddeden Zerdüştiler, kötülük prensibini,neÅŸet ettiÄŸi tanrı karşıtı bir ilah düşünmüş­lerdir. Yeryüzünde var olan tüm kötülükler­de bu prensip ya da Angra Manyu sorumlu­dur. Her iki ilah sürekli, fakat bir gün sonra erecek bir savaşın içindedirler. Tann’nın kendisine eÅŸlik eden sıfatlan, altı ölümsüz­ler veya Amashraspandalar, zamanla ondan bağımsız melekler olarak düşünülmüştür. Gerçekte Hıristiyanlık’taki melek anlayışı­nın karşılığı Zerdüştilikte Yazalalardır. Ya-zatalar ilahî meleklerdir. Eski Aryen inanç­larının kalıntısı olan Yazatalann herbiri bir sıfatın efendisidir. Ä°yiliÄŸin Yazatası, Erde­min Yazatası… gibi.

Bu ilahî ve iyi varlıkların karşısında yine onlara benzer olan fakat Kötü Ruh’a eÅŸlik eden varlıklar da mevcuttur.

ZerdüştiliÄŸe göre yeryüzünün tarihi Tann’nın Kötü Ruh’la çekiÅŸmesinin tarihi­dir. Tarih herbiri üçbÄ°n yıllık dönemleri kapsayan dört periyoda aynlır. Bu periyod-Iann ilk ikisinde Tann ve Kötü Ruh müca­dele için kendi güçlerini hazırlarlar. Ä°kinci dönemde savaÅŸ hazırlıkları yoÄŸunlaşır. Üçüncü dönemde savaÅŸa tutuÅŸurlar ve son dönemde de Åžer prensibi yok edilir.

Zerdüştilîk dünyevi bir dindir. DiÄŸer din mensuplarından farklı olarak maddeyi kü­çültmez ve maddenin kötü olduÄŸuna inan­maz. Münzevi hayat yoktur. Bedenle Ruh arasında, Hıristiyanlık’ta görüldüğü üzere, bir zıtlık yoktur. Ruh ve beden bir bütündür. Evlilik gibi dünyevi müesseseler her açıdan gereklidir, özellikle toprak iÅŸiyle uÄŸraÅŸmak çok kutsaldır. Varlıklı bir insan diÄŸerlerini de varlıklı yapar, bu yüzden servet faydalı­dır.

Gerçekte Zerdüştilik hedonisttir. En bü­yük günah baÅŸkalarına saygısızlık etmek ve asalak olmaktır. Hinduizmden farklı olarak hem aktif hem de sosyal bir dindir. “Çalış­mak hayatın tuzudur.” Amaç deÄŸil, yapılan iÅŸ önemlidir. Akıl, duygudan Öncedir. Hindular ve Sihler gibi Zerdüştiler de gün­lük kıyafetlerinde dinlerini sembolize eden kıyafet giyerler. Bunlardan biri, herbiri yet­miÅŸ iki düğümden oluÅŸup Yasnamn yetmiÅŸ iki bölümünü sembolize eden KuÅŸti adında­ki giysidir. Dini sembolize eden elbiseleri de sadre adını alan gömlektir. Rahipler be­yaz baÅŸlık takarlar ve beyaz elbise giyerler. Ä°badet sırasında soluk lan y la ateÅŸi kirletme­sinler diye ağızlarına beyaz bir bez baÄŸlar­lar. Bir günde beÅŸ kere ibadet ederler. Yine hayatın ÅŸu beÅŸ safhasını sembolize eden-do-ÄŸum, olgunluk, evlilik, çocuk doÄŸurma ve ölüm-iörenJeri vardır. Ölüm kötülüğün ese­ridir. Bundan dolayı ceset cinlerin mekanı­dır. Ä°yi insanlar öldükçe kötülük de o kadar çok güç kazanır. Cesedi yakmak veya göm­mek elementleri pisletir, bundan dolayı ce­setler dakhma denilen “Sessizlik Kulele­ri” nin üzerine konur. Buraya yerleÅŸtirilen ceset yırtıcı kuÅŸlar tarafından parçalanır. Ä°badetten önce bir arınma merasimi yapılır, yine cesetlerin yerleÅŸtirilmesi sırasında su ile yapılan bir merasim vardır. Ä°ki önemli merasim vardın AteÅŸ merasimi vehovma kurbanı.

AteÅŸ merasimi, Ahura Mazda’nm sembolü olan ateÅŸi kutsamak için yapılır. AteÅŸ inanç­sızlardan ve güneÅŸten korunur, sürekli ola­rak yanık tutulur. En önemli ateÅŸ, Behram veya “ateÅŸler krah”dır. Haoma, Hindu izm’dek i Soma kurbanına te­kabül eden bir içecek kurbanıdır. Haoma merasiminde, Tann dökülmüş olur ve sıvı­dan ölümsüzlük içeceÄŸi hasıl olur. Görül­düğü üzere her iki merasim de sembolik özellikler taşımaktadır.

Ölen kiÅŸi iyi bir insansa cennete, kötü bi­riyse cehenneme gider. Fakat cehennemde sonsuza kadar kalma yoktur, cezasını çeken cennete geçecektir. Nihayetinde cennete geçer ve herkes hep birlikte Ahura Maz-da’yı ululayacaktır.

Bugün dünyada 1976 sayımına göre 25.000′i iran’da, 125.000′i Hindistan’da ol­mak üzere diÄŸer yerlerdekilerle de beraber toplam 200.000 civarında Zerdüşti vardır.

Roma împaratorluÄŸu’nda yaygınlaÅŸan Zerdüştilik, Ä°slam’dan sonra nüfuzunu kay­betmiÅŸtir. Zerdüştilik baÅŸtan Maniheizm ve Hıristiyanlık hatta Yahudilik olmak üzere pek çok önasya dinine etkide bulunmuş­tur.

8.453 views